Кіріспе

Португалиялық шахматшы Педро Дамиано (Pedro Damião; Damiano – итальян тіліндегі түрі, латын тілінде Damianus; 1480–1544) – португал шахматшысы. Ол Одемира қаласында туған, кәсібі бойынша фармацевт болған. 1512 жылы Италияның Рим қаласында жарық көрген «Questo libro e da imparare giocare a scachi et de li partiti» атты кітапты жазды; ол он алтыншы ғасырда сегіз рет қайта басылды. Дамиано ойын ережелерін сипаттайды, стратегия бойынша кеңес береді, шахмат мәселелерінің таңдауын ұсынады (суреттерге қараңыз) және бірнеше дебюттерді талдайды. Бұл – әр ойыншыға ең жақын қатардағы оң жақ шаршы ақ болуы керек екенін нақты айтатын ең көне кітап. Ол сонымен қатар, шахмат бойынша кеңес береді, әсіресе 1–64 сандарымен шаршыларды нөмірлеуге негізделген нотацияны меңгеру қажеттігіне тоқталады. Осы кітапта Дамиано шахматты Ксеркс ойлап тапқан десе, содан болар португал тілінде «xadrez», ал испан тілінде «ajedrez» деп аталады. Шындығында, бұл сөздер санскрит тіліндегі «caturanga» сөзінен парсы және араб тілдері арқылы «shatranj» сөзіне ауысқан. Дамианоның кітабында «Егер жақсы қадамды көрсең, одан да жақсысын іздеуге тырыс» деген танымал шахмат афоризмі кездеседі, бұл афоризм кейде Ласкер және басқа авторларға дұрыс емес атрибуцияланады. Осыған ұқсас ойларды шатранж, яғни шахматтың парсы алдындағы түрі туралы әл-Сули де айтқан. Тарихшы Хосе Антонио Гарсонның сөзіне сүйенсек, Дамиано – псевдоним, ал кітабын Франческ Висент жазған.

Шахмат ойыны

Дамиано өзінің алғашқы талдауында 1. e4 e5 2. Nf3 соңынан 2. Nc6 жауабы ең жақсы, ал 2. d6 (қазір Филидор қорғанысы деп аталады) соншалықты жақсы емес екенін айтты. Ол 2. f6-ны дұрыс айыптады, себебі Ақ 3. Nxe5 артықшылығымен ойнау мүмкіндігіне ие; алайда, бұл ашылу кейін Дамиано қорғанысы деп танылды. Ол 1. e4 және 1. d4-ті ғана жақсы бірінші жүргілістер деп мәлімдеді, сондай-ақ 1. e4-тің жақсырақ екенін көрсетті. Ол Джуоко Пиано, Петров қорғанысы және Королева Гамбиті қабылданды тақырыптарын қарастырды.