Кіріспе

Уэльстің Торфен қаласының ішінде және айналасында орналасқан Бленавон өнеркәсіптік ландшафты 2000 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Қазір мұражай болып табылатын Бленавон темір зауыты, жергілікті жерден өндірілген немесе карьерден алынған темір кенін, көмір мен әк тасын қолдана отырып, темір өндірісінің маңызды орталығы болды. Шикізат пен өнімдер атпен жүргізілетін трамвай жолдары, каналдар және бу машиналарымен жүретін теміржолдар арқылы тасымалданды. Ландшафтқа Оңтүстік Уэльстегі өнеркәсіптік процестерге, көлік инфрақұрылымына, жұмысшылардың тұрғын үйлеріне және ерте өнеркәсіптік дамудың басқа да салаларына қатысты қорғалатын немесе тізімге алынған ескерткіштер кіреді.

Орналасқан жері

Ұлыбританиядағы өнеркәсіптік революция Оңтүстік Уэльс аңғарларының негізгі өнімдері – темір мен көмірге негізделген. Аймақтағы шойын өндірісі 1796 жылы 39 600 тоннадан 1852 жылы 666 000 тоннаға дейін өсті, ал темір әлемнің түкпір-түкпірінде теміржолдар, зауыттар мен двигательдер салуға қолданылды. Бленавон 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында Оңтүстік Уэльстегі көмір және темір өндірісінің маңызды орталығы болды. Бленавон темір зауыты шамамен 1789 жылы ашылды және кен орындарының, карьерлердің және тұрғын үйлердің дамуына ықпал етті. Бленавон Оңтүстік Уэльстегі Афон Льюд аңғарының жоғарғы бөлігінде орналасқан. Әлемдік мұра нысаны 1789 жылы Бленавон компаниясы жалға алған кең аумаққа негізделген. Бұл нысан Оңтүстік Уэльс көмірлі алабының солтүстік-шығыс жиегінде орналасқан. Аймақ 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында кен өндіру және темір өндіру арқылы қалыптасқан өнеркәсіптік ландшафттың көрнекті мысалы болып табылады. Нысанға Бленавон темір зауыты және Биг Пит көмір кеніші кіреді, олардың айналасында кен орындары, карьерлер, өндіріс орналыстары, теміржолдар, каналдар, жұмысшылардың тұрғын үйлері және әлеуметтік инфрақұрылым орналасқан.

Бейне элементтері

Бленавон темір зауыты 1789 жылдан 1902 жылға дейін жұмыс істеді. Бүгінде алты домна пешінің, құйма үйлердің, қазандық бөлмелерінің, машина үйлерінің, трамвайларды көтеру және түсіруге қолданылған су теңгерімінің мұнарасының және Стак алаңы маңындағы жұмысшылардың үйлерінің қалдықтары сақталған. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырға жататын пештердің қалдықтары жақсы сақталған. Басқа элементтерге 1839 жылғы су теңгерімі мұнарасы, екі құйма үй, қираған пештер, үрлеу машинасының алып мұржасының негізі, домна пештеріне газ құбырларын жеткізетін шойын конструкциясы және жұмысшылардың үйлерінің қираған қалдықтары кіреді. "Биг Пит" аймақтағы соңғы жұмыс істеп тұрған терең көмір шахтасы болды. Жер үсті ғимараттары, орау механизмі және жер асты жұмыстары әлі де тамаша жағдайда. Қазір Амгуэдфа Кэмри – Уэльс мұражайы басқаратын "Биг Пит" көмір шахтасы шамамен 1860 жылдан 1980 жылға дейін жұмыс істеді. Бастапқы ғимараттар, соның ішінде шахта басы, орау машинасы және жуыну бөлмелері сақталған. "Биг Пит" шахтасы 1983 жылы мұражай ретінде қайта ашылды. Зияратшылар жер асты экскурсиясына қатыса алады. 2005 жылы ол "Жыл мұражайы" номинациясы бойынша Гүлбенкиан жүлдесін жеңіп алды. Ерте өнеркәсіптік кезеңнен сақталған ғимараттарға 1791 жылы темір шебері Сэмюэл Хопкинс үшін салынған, сондай-ақ "Тай Маур" (Үлкен үй) деп белгілі Бленавон үйі, жұмысшылардың үйлерінің қатарлары, Санкт-Петер шіркеуі (1804), Санкт-Петер мектебі (1816) және Бленавон жұмысшыларының үйі (1894) кіреді. Өнеркәсіптік ландшафттың басқа элементтері – көмір, темір кені, отқа төзімді саз және әктас өндірілген кен орындары мен карьерлер. Темір кенін, көмірді және әктасты темір зауытына, ал шойынды Гарнддирис құймасына тасымалдау үшін қолданылған атпен жүргізілетін теміржолдардың, туннельдердің және еңістердің іздері бар. Шойын Брикнок және Абергавенни каналы арқылы Лланфойстқа тасымалданды, ол басқа Британ аймақтарына және әлемге таратылды. Зияратшылар ландшафтті зерттей алатын серуендеу және тау жолдары бар. Белгіленген жаяу жолдар ең алғашқы теміржолдардың іздерін ұстанады. Понтипул және Бленавон теміржолы бір кезде маңызды көлік құралы болды. Бу теміржолы қалпына келтірілді және қала орталығында станциясы бар.

Сақтау

Пейзажға 24 ескерткіш және 82 тізімделген ғимарат кіреді, олардың ең маңыздылары мемлекеттік меншікте. Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген кезде көптеген элементтер консервациялаудың жетіспеуінен қауіпті жағдайда болды. Одан бері Бленавонның және айналасындағы ландшафттың темір зауыттары, Үлкен шұңқыры және басқа да тарихи элементтерін сақтау бойынша кең ауқымды жұмыстар жүргізілді. Жаңа құрылыстар ландшафттың құндылығы мен сыртқы келбетін төмендетпеуі үшін күш-жігер жалғастырылуда. Торфаен округінің кеңесі, Брекон-Биконс ұлттық паркінің басқармасы және Монмутшир округінің кеңесі ландшафттың бір бөлігі үшін заңды жоспарлауға жауапты. Бұл органдардың даму жоспарлары мүлікті қорғауға бағытталған, сонымен қатар 1980 жылғы қала құрылысы және ауылдық жоспарлау туралы заңның, сондай-ақ 1990 жылғы тізімделген ғимараттар мен ескерткіш аймақтар туралы заңның ережелері де қолданылады. Бленавон қаласының орталығы және Квмавон консервациялық аймақтар болып табылады, ал Форджсайд пен Гланторфенді де консервациялық аймақ ету туралы ұсыныс бар. 2008 жылы келушілерге арналған Дүниежүзілік мұра орталығы ашылды. Ландшафтты басқаруды Blaenavon Partnership жүзеге асырады, оған әртүрлі органдар, агенттіктер және басқа да ұйымдар қатысады, ал басшылығын Торфаен округінің кеңесі жүзеге асырады. Жыл сайын маусым айында Дүниежүзілік мұра күні тойланады. Дүниежүзілік мұра мәртебесінің пайдасы мен шығындарының талдауы көрсеткендей, ол аймақты жаңартуға жәрдемдесті. Архитекторлар Purcell Miller Tritton 2008 жылы Уэльстің Ұлттық Эстеддфодында Дүниежүзілік мұра орталығындағы жұмыстары үшін сәулет өнерінің алтын медалін жеңіп алды.