Кіріспе
Неміс ұшқыш-асы Вернер Мёльдерс (18 наурыз 1913 – 22 қараша 1941) – Германияның Люфтваффе әскерінің ұшқышы, қанат командирі және Испания азамат соғысындағы жетекші неміс ұшқышы. Ол авиация тарихында 100 жау ұшағын атып түсірген алғашқы ұшқыш болды және осы жетістіктері үшін жоғары наградалармен марапатталды. Мёльдерс, «саусақ төрттік» формациясына әкелген жауынгерлік тактиканы әзірледі. Ол ұшақ апатында жолаушы ретінде қаза тапты. Мёльдерс 1934 жылы нацистік Германияның әуе күштері Люфтваффеге қосылды. 1938 жылы ол Германияның «Кондор» легионында ерікті болып қызмет етті, содан кейін Испания азамат соғысында генерал Франсиско Франконың ұлтшыл жағын қолдады және 14 ұшақты атып түсірді. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол 1939–1940 жылдардағы «Тыныш соғысқа», 1940 жылдың мамыр-маусымындағы Франция шайқасына және 1940 жылдың шілдесінен бастап Ұлыбритания шайқасына қатысты. 68 жеңіске жеткен Мёльдерс және оның бөлімі, «Ягдгешвадер 51» (JG 51), 1941 жылдың маусым айында «Барбаросса» операциясының басталуына орай Шығыс майданға ауыстырылды және 1941 жылдың шілде айының ортасына дейін 101 жеңіске қол жеткізді. Пропагандалық мақсаттармен жауынгерлік миссияларға қатысуына тыйым салынған Мёльдерс, 28 жасында ұшқыштар инспекторы болып тағайындалды. Қырымдағы Люфтваффе бөлімшелерін тексеріп жатқанда, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ұшқыш және Люфтваффе генералы Эрнст Удеттің мемлекеттік жерлеу рәсіміне қатысу үшін Берлинге оралуға бұйрық алды. Берлинге жолаушы ретінде бара жатқан Мёльдерстің ұшағының қозғалтқышы бұзылып, шұғыл қонуға тырысты. Ұшақ Бреслауда апатқа ұшырап, Мёльдерс пен тағы екі адам қаза тапты. Люфтваффе және Батыс Германияның Бундесвері Мёльдерстің құрметіне екі жауынгерлік эскадрилья, эсминец және казарманың атын қойды. 1998 жылы Германия Парламенті Мёльдерс сияқты «Кондор» легионының мүшелерін «енді құрметтеуге болмайды» деп шешті. 2005 жылы Германия Қорғаныс министрлігі оның атын әлі де сақтап тұрған жауынгерлік эскадрильядан «Мёльдерс» атауын алып тастау туралы шешім қабылдады.
Werner Mölders (18 March 1913 – 22 November 1941) was a World War II German Luftwaffe pilot, wing commander, and the leading German fighter ace in the Spanish Civil War. He became the first pilot in aviation history to shoot down 100 enemy aircraft and was highly decorated for his achievements. Mölders developed fighter tactics that led to the finger four formation. He died in a plane crash as a passenger. Mölders joined the Luftwaffe, the air force of Nazi Germany, in 1934. In 1938 he volunteered for service in Germany's Condor Legion, then supporting General Francisco Franco's Nationalist side in the Spanish Civil War, and shot down 14 aircraft. Following the start of World War II in 1939, he took part in the "Phoney War" of 1939–1940, the Battle of France of May to June 1940, and the Battle of Britain (July 1940 onwards). With his tally standing at 68 victories, Mölders and his unit, Jagdgeschwader 51 (JG 51), transferred to the Eastern Front in June 1941 for the opening of Operation Barbarossa, achieving 101 victories by mid July 1941. Prevented from flying further combat missions for propaganda reasons, at the age of 28 Mölders was appointed Inspector of Fighters. While inspecting the Luftwaffe units in the Crimea he received orders to return to Berlin to attend the state funeral of Ernst Udet, a Luftwaffe general and World War I flying ace. The aircraft in which Mölders was traveling as a passenger to Berlin experienced an engine failure and attempted an emergency landing. It crashed at Breslau, killing Mölders and two others. The Luftwaffe and the West German Bundeswehr both honoured Mölders by naming two fighter wings, a destroyer and a barracks after him. In 1998 the German Parliament decided that members of the Condor Legion such as Mölders should "no longer be honoured". In 2005 the German Ministry of Defence decided to remove the name "Mölders" from the fighter wing still bearing his name.
Білім және ерте мансап
Мёльдерс 1913 жылдың 18 наурызында Гельзенкирхенде мұғалім (Оберлехрер) Виктор Мёльдерс пен оның әйелі Аннемари Мёльдерстің (қыз есімі Ридель) ұлы болып дүниеге келді. Ол төрт баланың үшіншісі еді: үлкен әпкесі Аннемари, үлкен інісі Ханс және кіші інісі Виктор. Әкесі, Корольдік 145-ші жаяу әскер полкінің запастағы лейтенанты, 1915 жылдың 2 наурызында Франциядағы Аргонн орманында қаза тапқаннан кейін анасы отбасын Бранденбург-ан-дер-Хавельдегі ата-анасының үйіне көшірді. Бранденбургте Мёльдерс діни сенімдерін нығайтатын әке Эрих Клауттерден қолдау тапты. 1919 жылдан 1931 жылға дейін Мёльдерс алдымен бастауыш мектепте, содан кейін 1922 жылдан бастап Сальдрия Реалгимназиясында оқыды. Мектепте ол су спортына, әсіресе есу спортына деген құштарлығын білдірді. Ол екі есу клубына қосылды: біріншісі Сальдрия Бранденбург, кейін Бранденбург есу клубы, және есу регаталарында жетістікке жетті. 1925 жылдың 1 қазанынан бастап ол католик жастар ұйымы Bund Neudeutschland in der katholischen Jugendbewegung мүшесі болды. Мёльдерс 1931 жылдың басында мектепті бітіріп, абитур (диплом) алды және әскери офицер болуды қалады. Мёльдерс 1931 жылдың 1 сәуірінде Шығыс Пруссияның Алленштейн қаласындағы Рейхсвердің 1-ші дивизиясына бағынышты Пруссиялық 2-ші жаяу әскер полкіне (Oberst Siegfried Haenicke басқаратын) қосылды, ол жаяу әскерде офицер курсанты болып қызмет етті. 1931 жылдың 1 қазанында Фанненюнкер Гефрейтер шеніне ие болды, ал 1932 жылдың 1 сәуірінде Фанненюнкер Унтерофицер шеніне көтерілді. 1932 жылдың қазанында негізгі әскери дайындығын аяқтағаннан кейін Дрездендегі әскери мектепке ауысты. 1933 жылдың 1 маусымында Дрезденде оқуын сәтті аяқтады және прапорщик болды. Ол тағы да 1-ші Пруссиялық пионерлік батальонға (Инфантериялық 2-ші полк) Мюнхендегі пионерлік мектепте тағайындалды. Оқу жылдарында Мёльдерс ұшу арманын орындауға алғашқы әрекет жасап, ұшқыш дайындығына ерікті болып түсті, бірақ ұшуға жарамсыз деп танылды. Ол тағы да сынап көрді және ұшу дайындығын бастауға шартты рұқсат (bedingt tauglich) алды. 1934 жылдың 1 ақпанында Оберфенрихке көтерілгеннен кейін Мёльдерс 1934 жылдың 6 ақпанынан 31 желтоқсанына дейін Коттбустағы неміс көлік ұшатын мектебінде (Deutsche Verkehrsfliegerschule) ұшқыш ретінде білім алды. 1934 жылдың 1 наурызында лейтенант болып жоғарылатылды және жаңадан құрылған Люфтваффеге тағайындалды. Ұшқыш дайындығының басында ол үздіксіз жүрек ауруы мен құсудан зардап шекті, бірақ ақырында осы қиындықтарды жеңіп, курсты сыныптың біріншісінен аяқтады. Оның әскери ұшқыш дайындығының келесі кезеңі 1935 жылдың 1 қаңтарынан 30 маусымына дейін Тутовтағы ұрыс ұшқыштар мектебінде және Мюнхенге жақын Шлейсхаймдағы Ягдфлигершшюледе өтті. 1935 жылдың 21 мамырында ол Люфтваффе ұшқыш белгісін алды. 1935 жылдың 1 шілдесінде лейтенант Мёльдерс Fliegergruppe Schwerin (I./JG 162 "Иммельман") құрамына жіберілді. 1936 жылдың 7 наурызында Рейнландты қайта әскерилендіру кезінде Мёльдерс және оның эскадрильясы (Штаффель) Дюссельдорфқа көшірілді. Осы кезеңде Мёльдерс Луиза Балдауфпен танысты, ол бірнеше жылдан кейін, қайтыс болғанға дейін үйленетін болды. 1936 жылдың 20 сәуірінде Адольф Гитлердің туған күнінде көптеген жоғарылаулар берілді, Мёльдерс 1 сәуірден бастап Оберлейтенант болды. Сонымен қатар, ол Jagdgeschwader 134 "Horst Wessel" 2-ші тобының ұрысшы оқу эскадрильясының басшысы болды. Бұл топты майор Тео Остеркамп басқарды, ол Мёльдерстің ертедегі тәлімгері болды. Мёльдерс 1937 жылдың 15 наурызында 334 Ягдгшвадердің 1-ші эскадрильясының эскадрилья басшысы (Staffelkapitän) болып тағайындалды және Висбаденде инструктор болып қызмет етті.
Кондор легионы
1936 жылы немістер Лютфваффе күшін, Кондор легионын Испания азамат соғысында ұлтшылдарға көмек көрсетуге жіберді. Мёльдерс ерікті түрде қызметке түсіп, 1938 жылғы 14 сәуірде теңіз арқылы Кадиске келді. Ол 3. Staffel (3-ші эскадрилья) құрамына, Oberleutnant Адольф Галланд басқаратын Jagdgruppe 88 (J/88) ұшақ тобына тағайындалды. Валенсия–Эбро майданында орналасқан бөлімше Heinkel He 51 ұшақтарымен жабдықталған, бірақ кейін Messerschmitt Bf 109 ұшағына ауысты. Мёльдерс 1938 жылғы 24 мамырда Галланд Германияға оралғанда эскадрильяның басшылығын қабылдады. 1938 жылғы 15 шілдеде Алгар маңында Поликарпов I 15 "Чато" ("Curtiss" – немістердің атауымен) ұшағын атып түсіріп, алғашқы әуе жеңісін одіс етті. Жыл соңына дейін Мёльдерс Кондор легионының ең табысты ұшқышы атанды, Испанияда 15 ұшақты жойды: екі I 15 "Curtiss", 12 I 16 "Rata" және бір Туполев SB (23 қыркүйекте жойылған бір "Rata" расталмады). Командир және ұшқыш ретіндегі ерекше еңбегі үшін Мёльдерс 1938 жылғы 18 қазанда капитандық шеніне көтерілді, бұл 1 қазаннан күшіне енді. 1938 жылғы 3 қарашада Мола маңында Поликарпов I 16 "Rata" ұшағын атып түсіріп, соңғы және 14-ші расталған әуе жеңісін одіс етті. 5 желтоқсанда ол 3. Staffel басшылығын Юбертус фон Бонинге табыстап, Ла-Сеньядан Германияға Junkers Ju 52 ұшағымен ұшып кетті. 1938 жылғы 6 желтоқсаннан 1939 жылғы наурызға дейін Мёльдерс Jagdgeschwader 133 (JG 133) 1-ші тобының құрамында болды және Берлиндегі Әуе күштері министрлігіндегі Инспектор штабында қызмет етті. Оның міндеті – жаңа ұшқыштар тактикасын әзірлеу еді. 1939 жылғы наурызда ол 1./JG 133 штаф капитаны болып тағайындалды, бұл қызметті Oberleutnant Юбертус фон Бониннен қабылдады. Кейіннен JG 133 Jagdgeschwader 53 Pik As (Ас пикі) деп аталды. Испаниядағы жетістіктері үшін Мёльдерс 1939 жылғы 4 мамырда Испанияның "Medalla de la Campaña" және "Medalla Militar" медальдарымен, ал 1939 жылғы 6 маусымда қылыштармен және алмастармен безенілген неміс "Spanienkreuz in Gold mit Schwertern und Brillanten" кресімен марапатталды. Кондор легионы 1939 жылғы 6 маусымда Германияға ресми түрде оралды, ал әскерлер Берлин арқылы Люстгарденге шеру тартты, онда қаза тапқандар еске алынды. Рейхс канцеляриясының мәрмәр галереясында ең жоғары наградаланған әскерилерге арналған ресми мемлекеттік банкет өтті. Мёльдерс генерал дер Флайер Уго Сперл, генерал Антонио Аранда, генерал Гонсало Квейпо де Льяно, полковник Вальтер Варлимонт, полковник фон Донат, лейтенант Райнхард Зейлер және Oberfeldwebel Игнац Престелемен бірге 1-ші үстелде отырды.
Тактикалық жаңалықтар
Испаниядағы басқа ұшқыштармен бірге Мёльдерс "төрт саусақ" деп аталатын формацияны жасады. Бұл ұшудың айналасындағы көріс бұрышын және (Шварм) ұшудың жауынгерлік икемділігін жақсартты, өзара қорғанысты күшейтті және пилоттардың бастамашылдығын арттырды. "Төрт саусақ" формациясында ұшақтар созылған қолдың саусақтарына сәйкес келетін позицияларды алды. Ұшқыштар екі ұшақтық екі топта (Rotten) ұшты; екі Rotten (төрт ұшақ) бір Швармды (топ) құрады. Мёльдерс көлденең бұрылыс маневрін ойлап тапқан деп жиі айтылады. Бұл маневрдің ерте нұсқасы бес ұшақтық "Вик" (V әрпін құрайтын тығыз формация) қолданғанда, 1922 жылғы Корольдік әуе күштерінің (RAF) оқу құралында кездеседі, ал маневр тіпті 1918 жылға дейін жететін болуы мүмкін. Дегенмен, ол бірнеше ұшақтың құрамында орындау қиын болғандықтан, ұшақтар арасындағы 100 футтан (30 м) кем қашықтық салдарынан қолданыстан шығып қалды. J 88 ұшағының 1800 фут (549 м) кең жайылмасы осындай бұрылыс маневрін қажет етті, бұл Швармға бірлік ретінде бұрылуға мүмкіндік берді және бұрынғыдай осыған байланысты ортадағы соқтығысу қаупін азайтты.
Соғыс тұтқыны
1940 жылғы 5 маусымда 133-ші жауынгерлік миссиясында, 32-ші рет әуе шайқасына қатысқанда, Мёльдерс Compiègne маңында сағат 18:40 шамасында француз әуе күштерінің Dewoitine D.520 ұшақтарымен шайқас кезінде Bf 109 E 4 ұшағымен атып түсірілді. Кейін Мёльдерс француз сарбаздарына тұтқынға алынды, бірақ Франциямен келісімге қол қойылған үш аптадан кейін босатылды. Эдвард Р. Хутон мен Алекс Кершоу сияқты түрлі дереккөздерге сәйкес, оны атып түсірген – Groupe de Chasse II/7 тобының лейтенанты Рене Помиер Лайраргес. Лайраргес Мёльдерсті атып түсіргеннен кейін өзі де атып түсіріліп қаза тапты. Лайраргесті 3. Staffel, Jagdgeschwader 27 (JG 27) ұшқышы Герхард Хомут атып түсірген болуы мүмкін. Мёльдерстің тұтқындалуына байланысты оқиғалар туралы мәліметтер әртүрлі. 1996 жылғы «Жауынгер ұшқышы полковник Вернер Мёльдерс: Суреттер мен құжаттар» атты кітаптың авторлары Эрнст Обермайер мен Вернер Хелд, француз тұтқында болғанда Мёльдерс өзін атып түсірген ұшқышпен қолдасуға өтініш білдіргенін және Помиер Лайраргес кездесуден кейін 30 минуттан соң қаза тапқанын білгенін айтады. Авторлар Мёльдерстің француз тұтқындағы алғашқы тәжірибесі қиын болғанын, бетіне сызаттар түскенін және рыцарь кресі ұрланғанын мәлімдейді. Француз офицері капитан Жирон оған әділ қарауға кепілдік беріп, ұрланған медальді қайтарды. Кейіннен Мёльдерсті ұрып-соққаны үшін француз сарбазына немістер өлім жазасын кескенде, Мёльдерс Герман Герингке кешірім сұрап жүгінді, және Геринг оған кешірім жасады. Курт Брац, «Вернер Мёльдерс: Өмірбаяны» кітабының авторы, Мёльдерстің атып түсірілуіне, тұтқындалуына және одан кейінгі оқиғаларға қатысты неміс және француз деректерін талдады. Брацтың тергеуі Мёльдерсті Помиер Лайраргес атып түсірмегенін көрсетті. Керісінше, ол сол аймақтағы басқа неміс ұшақтарының шабуылынан зардап шеккен болуы мүмкін. Брац Мёльдерстің тұтқындалғаннан кейін ұрып-соғылып, мүлкі тоналғанын растады. Сондай-ақ, ол тұтқын лагеріне жеткізілгеннен кейін әділ қарағанын да растады. Алайда, Герингтің кешірім жасаған француз сарбазы туралы әңгіме шындықтан алыс болуы мүмкін. Клаус Шмидер, «Вернер Мёльдерс және Бундесвер» кітабының авторы, Мёльдерсті атып түсірген Лайраргес болуы мүмкін екенін айтады. Бірақ Шмидер Брацтың зерттеулерін де мойындайды, Мёльдерстің немістердің шабуылынан зардап шегуі де мүмкін екенін көрсетеді. Oise облысында сақталған француз деректерінде бастапқыда Мёльдерсті ұрып-соққаны үшін сегіз адам тұтқындалғаны, ал тек Эдмонд Морис Карон ғана Люфтваффе сотының алдына әкелінгені көрсетілген. Карон он екі жылға сотталды, кейіннен жазасы алты жылға қысқартылды. Сондай-ақ, 1941 жылдың басында жергілікті фабрика иесі Мишель Дюшен Герингтің кеңсесімен байланысқа түскенін көрсетеді. 1941 жылғы 6 наурызда Париждегі Люфтваффе штабында Кримсгерхтсрат (Сот адвокаты) Ханс Юрген Сохрингпен байланыс орнатылды. 24 наурызда Мёльдерс Дюшенге Карон үшін барлық мүмкіндігін жасағанын айтты. Дюшен 1941 жылғы 17 шілдеде Мёльдерспен қайта байланысқа түсті. 1946 жылғы 19 қарашада босатылуы тиіс Карон 1942 жылғы 9 ақпанда Рейнбах түрмесінен босатылды. Каронның Оиздегі босату туралы жазбаларында: «Полковник Мёльдерстің өтініші бойынша маршал Геринг кешірім жасады, бұл өтініш оның өлімінен бұрын білдірілген» делінген.
Британия шайқасы
Германияға оралғаннан кейін Мёльдерс 1940 жылғы 19 шілдеде майор болып тағайындалды және келесі күні оған Jagdgeschwader 51 (JG 51) басшылығы берілді, бұл жақында генерал-майор болып тағайындалған Остеркамптың бұйрығы болды. 26 шілдеде Мёльдерс JG 51 басшылығын қабылдады және Бранденбург Бристінен Англияға қарап жатқан француз жағалауына ұшты. Ол кезде JG 51 Франциядағы Па-де-Каледегі Сент-Инглеверт әуежайында орналасқан еді. Мёльдерс JG 51 құрамындағы алғашқы ұрыс миссиясын 28 шілдеде орындады, ол No. 41 эскадрильясының ұшқышы, лейтенант Тони Ловелл басқаратын Supermarine Spitfire ұшағына шабуыл жасады. Осы миссияда, аңыз бойынша, Мёльдерс Довер үстіндегі ауа шайқасында Оңтүстік Африканың үздік ұшқышы Сейлор Маланнан зардап шекті, соның салдарынан аяғының төменгі бөлігіне үш сынықтан жарақат алды, біреуі тізеде, екіншісі сол аяқта. Оберлейтенант Рихард Леппла оны қуған Spitfire ұшағын атып түсірді, ал Мёльдерс Францияның Виссан қаласына шұғыл қонды. Жақында жүргізілген зерттеулер Мёльдерс 41 эскадрильясының ұшқышы Джон Вебстер басқаратын Spitfire ұшағынан ұрыс кезінде жарақат алғанын көрсетіп отыр. Вебстер 1940 жылғы 5 қыркүйекте қаза тапты. Мёльдерстің жарақаттары ауыр болмаса да, ол бір ай бойы ұшудан шеттетілді. Мёльдерс жазылып жатқан кезде генерал-майор Остеркамп Geschwader басшылығын уақытша өз қолына алды. 1940 жылғы 7 тамызда Мёльдерс медициналық рұқсатсыз Geschwader-ге оралды, ол «Eagle Attack» (Adlertag) операциясына қатысу үшін келді. Гитлер 1940 жылғы 1 тамызда №17 директивасын шығарды, стратегиялық мақсаты – Ұлыбританияға амфибиялық шабуыл жасауға дайындық ретінде RAF-ты жеңіп, әуеде басымдыққа ие болу болды. Мёльдерс қайтадан ұшуға рұқсат алып, 1940 жылғы 28 тамызда екі ұрыс миссиясын орындады. Оның көмекшісі және қанатқасы, оберлейтенант Кирхеис, осы миссиялардың бірінде атып түсіріліп, тұтқынға алынды, ал оберлейтенант Георг Клаус оның орнын басты. Мёльдерс 31 тамызда үш Hurricane ұшағын атып түсірді және Вермахт баяндамасында тағы да есімдері тіркелді. 11 қыркүйекте 2./JG 51 штаф капитаны болып тағайындалған кіші ағасы, оберлейтенант Виктор Мёльдерс, Арчи МакКеллар атып түсіргеннен кейін 1940 жылғы 7 қазанда тұтқынға алынды. 20 қыркүйекте Дунгенесс маңында атып түсірілген екі Spitfire ұшағы (No. 92 эскадрилья RAF, сержант П.Р. Эйлз және лейтенант Х.П. Хилл, екеуі де қаза тапты) Мёльдерстің жеңістер санын 40-қа жеткізді. Ол соғыс кезінде осы көрсеткішке жеткен алғашқы ұшқыш болды және 1940 жылғы 21 қыркүйекте дуал жапырақтары бар Темір крестің 2-дәрежелі рыцарь кресімен марапатталды. Сыйлықты 23 қыркүйекте Берлиндегі Рейхс-канцеляриясында Адольф Гитлер табыс етті. Сыйлық беру рәсімінен кейін Герман Геринг Мёльдерсті Роминтер Хайдедегі аң аулау үйіне шақырды. Мёльдерс қыркүйек айының соңында бөлімшесіне оралды және әуедегі жеңістерін жалғастырды. 11 қазанда Мёльдерс өзінің 43-ші жеңісін тойлады. No. 66 эскадрилья RAF Spitfire I X4562 ұшағын ұшқыш офицер Дж.Х.Т. Пикеринг басқарды, ол Кентербери үстінде жараланған күйі парашютпен секіріп шықты. 12 қазанда атып түсірілген үш Hurricane ұшағы оның жеңістер санын 51-ге жеткізді, ал 1940 жылғы 25 қазанда 50 жеңісін мойындау үшін ол оберстлейтенант шеніне көтерілді. Кейін ауыр гриппке шалдыққаннан ол бірнеше апта бойы ұшудан шеттетілді, ал оның 60-тан астам әуе шайқасындағы қанатқасы, оберлейтенант Георг Клаус Темза өзенінің үстінде қаза тапты. 1 желтоқсанда Мёльдерс 1940 жылғы соңғы және 55-ші жеңісін тойлады, оның 25-і Франция шайқасында, ал 30-ы Ұлыбритания шайқасында болды. Мёльдерс және JG 53 мүшелері бірнеше апта бойы Ворарльбергте шаңғымен демалып, 1941 жылдың басында Канал арқылы RAF-ке қарсы операцияларды жалғастырды және Францияны басып алды. 1941 жылғы қаңтардан бастап оның жаңа қанатқасы оберлейтенант Хартман Грассер болды. Мёльдерс ұзақ демалыстан кейін 1941 жылғы 10 ақпанда алғашқы әуе жеңісін тойлады, оның көрсеткіші 26 ақпанда 60-қа жетті және Geschwader Ла-Манш майданынан шақырылған кезде 68-ге жетті. Оның күнделігінде 238 ұрыс миссиясы және 71 барлау рейсі тіркелген, ол 70 рет әуе шайқасына қатысқан.
Шығыс майданы
1941 жылдың маусым айында JG 51 және Люфтваффедің көп бөлігі Совет Одағына шабуыл жасауға дайындалып, Барбаросса операциясы үшін Шығыс майданға жіберілді. JG 51 II. Fliegerkorps (2-ші әуе корпусы) бағынысында болды, ол Luftflotte 2 (2-ші әуе флоты) құрамына кіретін. Барбаросса операциясы кезінде JG 51 операциялық аймағы 2-ші танк тобы мен 4-ші армияның жауынгерлік аймағындағы Армиялар тобының оң фланкі болды. 1941 жылдың 22 маусымында, ұрыс қимылдарының бірінші күні Мёльдерс үш Туполев СБ бомбалаушысын және бір Curtis Hawk истребителін атып түсірді, осының нәтижесінде оған Емен жапырақтары мен қылыштармен безендірілген Темір крестің рыцарь дәрежесі (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes mit Eichenlaub und Schwertern) табыс етілді. Мёльдерс бұл награданы алған екінші неміс әскери қызметкері болды; JG 26 "Schlageter" эскадрильясының командирі Галланд бір күн бұрын осы награданы алған еді. Награданы 1941 жылдың 3 шілдесінде Растенбургтегі Гитлердің бас штабында Адольф Гитлер тапсырды. 30 маусымда Мёльдерс бес совет бомбалаушысын атып түсіріп, жалпы саны 82 ұшақты құлатқандығы үшін, Бірінші дүниежүзілік соғыста "Қызыл барон" Манфред фон Рихтгофеннің көрсеткен нәтижесінен екі есе көп ұшақ құлатқан ұшқыш атанды. 1941 жылдың 12 шілдесінде Мёльдерс басшылығымен JG 51 22 маусымда кеңес әскерлеріне қарсы соғыс басталғаннан бері 500 совет ұшағын жойғанын және үш ұшқышының қаза тапқанын хабарлады. Сол күні JG 51 соғыстағы 1200-ші әуе жеңісін де тіркеді, бұл көрсеткіш үшін капитан Леппла марапатталды. Үш күннен кейін, 1941 жылдың 15 шілдесінде Мёльдерс 100-ші және 101-ші жеңістерін тіркеп, "C" белгісін басып өтті және әуежай үстінен жеңіс тұруын орындады. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста 100 әуе жеңісін тіркеген алғашқы ұшқыш болды. Келесі күні ол Емен жапырақтары, қылыштармен және алмаздары бар Темір крестің рыцарь дәрежесімен (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes mit Eichenlaub, Schwertern und Brillanten) марапатталғаны туралы хабар алды. Мёльдерс бұл награданы алған 27 неміс әскери қызметкерінің біріншісі болды. Knight's Cross-қа қосылған алмаздар 1941 жылдың 28 қыркүйегінде, Мёльдерс бұл награданы алғаннан кейін екі айдан астам уақыт өткен соң ресми түрде енгізілді. Мёльдерс 1941 жылдың 20 шілдесінде оберст шеніне көтерілді және одан әрі ұрысқа қатысуына тыйым салынды. JG 51 басшылығын майор Фридрих Бекке тапсырып, ол Авиация министрлігіне ауыстырылды, онда 1941 жылдың 6 тамызына дейін уақытша қызмет етті. Мёльдерс қайтадан Вольфсшанцеге шақырылып, 1941 жылдың 26 шілдесінде Адольф Гитлерден алмаздарды алды. 1941 жылдың 7 тамызында ол истребительдер инспекторы болып тағайындалды.
Жоғары қолбасшылық
28 жасында полковник атанған Мёльдерс ұшақ инспекторы болып тағайындалды, бұл оның Люфтваффе ұрыс авиациясының тактикалық және операциялық доктринасын анықтауға жауапты екенін білдірді. 1941 жылдың қыркүйегінде Кеңес Одағына оралғаннан кейін, ол Чаплинка әуежайында штаб құрды, онда ол өзінің жеке Fieseler Fi 156 Storch ұшағымен Jagdwaffe бойынша сапарлар жасап, неміс ұрыс операцияларын жеке басқарды. Мёльдерс ресми емес тапсырмаларға да қатысып, бұрынғы бөлімшесі JG 51-ге бірнеше ай бойы белсенді басшылық етті. 1941 жылдың 9 тамызында ол Герберт Кайзерді Il-2 Sturmovikтер тобына қарсы «оқыту» миссиясына алып шықты. Мёльдерс Кайзерге оларды қалай атып түсіру керектігін көрсетті. Кейін ол былай деп еске алды: «Ол алты ұшақтың тобындағы соңғы Il-2-нің жанына, одан біршама қашықтыққа орналасты. Содан кейін ол жылдам бұрылып, шамамен 30 градус бұрыштан қарсыластың кабинасына атып, от ашты. Il-2 дереу өртеніп құлады. 'Осылай істеу керектігін көресің бе?', - деді Мёльдерс радиоарнасы арқылы. 'Жақсы, енді келесісін ал'. Мен де солай істедім, әрі келесі Il-2 өртеніп құлады. 'Тағы да!' Бұл оқу ұшуы сияқты болды. Тағы бір қысқа атыс, үшінші Il-2 де өртеніп кетті. Бұл сабақ 12 минуттан аспады!» Осылайша Кайзер 23-ші және 24-ші соққыларын жасады. Бірақ Мёльдерске ресми түрде ұшуға тыйым салынғандықтан, алғашқы совет ұшағы оған ресми түрде есептелмеді. Келесі екі айда Мёльдерс тағы 30-ға жуық совет ұшағын бейресми түрде атып түсірген болуы мүмкін. Мёльдерстің кем дегенде алты бейресми жеңісі оның әріптестерінің жеке күнделіктерінде тіркелген.
Өлім
1941 жылғы 22 қарашада Мёльдерс өзінің бастығы Эрнст Удеттің өзіне қол жұмсауынан кейін жерлеу рәсіміне қатысу үшін 27-ші «Boelcke» Kampfgeschwader ұшағындағы Heinkel He 111 ұшағымен Қырымнан Германияға жолаушы ретінде сапар шекті. Ұшақ күркіреген дауылда Бреслауға қонуға тырысқанда апатқа ұшырады. Мёльдерс, ұшқыш обер-лейтенант Колбе және ұшу инженері оберфельдвебель Хобби қаза тапты. Майор доктор Венцель және радиооператор оберфельдвебель Тенц апатты қонудан аман қалды. Доктор Венцельдің қолы мен аяғы сынды, сондай-ақ шаңқасы ауысты, ал Тенздің білезігі сынды. Мёльдерстің қаза болған жарақаттарына арқасының сынуы және қабырғасының сынығы кірді. Апатты тергеушілер сол кезде де, кейін де Мёльдерс қауіпсіздік белбеуін тақса, апаттан аман қалар ма екен деп болжады. Мёльдерс 1941 жылғы 28 қарашада Берлинде мемлекеттік жерлеу рәсіміне ие болды. Оның табыты Императорлық Әуе министрлігінің құрмет алаңында қойылды. Сақшылар құрамына Йохан Шалк, Гюнтер Лютцов, Вальтер Оэсау, Иоахим Мюнхенберг, Адольф Галланд, Вольфганг Фальк, Герберт Камински және Карл Готфрид Нордманн кірді. Мёльдерс Берлиндегі Инвалиденфридхофта Удет пен Рихтхофеннің қабірінің жанына жерленді. Берлиннің Тиергартеніндегі 8,8 см-лік зениттік артиллерия салют берді, ал Геринг ақтық сөз сөйледі.
Жеке өмір
Мёльдерстің лақап аты "Вати" (Әке) еді. Ол өте діншіл адам болған. Мёльдерс 1941 жылдың 13 қыркүйегінде, әрекетте қаза тапқан досының жесірі Луиза Балдауфқа (туған тегі – Турнер) үйленді. Мёльдерстің балалық шағындағы тәлімгері Эрих Клауттер Фалькенштейн (Таунус) қаласында діни тойды өткізді. Осы некеден кейін Верина есімді қызы дүниеге келді. Наци шенеуніктері оның католиктермен діни рәсім бойынша үйленуін, сондай-ақ Клауттердің осы рәсімді өткізуін мақұлдамады. Клауттер 1936 жылы "Мизамбалық заңды" бұзғаннан кейін Рейх Мәдениет палатасына қабылданудан шеттетілді және саяси тұрғыдан сенімсіз деп есептелді. Бұл 1870-ші жылдардағы "Культуркампфтың" қалдығы еді, ол католиктерге, басқа діндермен қатар, уағыздан мемлекетті сынауға тыйым салған.
Насихаттау
Вернер Мёльдерстің бұрынғы бөлімі, Ягдгешвадер 51, оның құрметіне 22 қараша 1941 жылы, оның қазасынан бірнеше сағат өткен соң "Мёльдерс" деп қайта аталды. Оның құрамындағы әскерилер "Мёльдерс" манжет тағатын болды. Мёльдерстің өлімі, Удеттің өзіне қол жұмсауынан кейін көп ұзамай, Саяси соғыс басқармасының (PWE) британдық қара пропаганда басшысы Сефтон Делмердің қарсы пропаганда науқанының бір бөлігі ретінде пайдаланылды. Оның мақсаты – Германияда Мёльдерстің танымалдылығын пайдаланып, Мёльдерстің Шверин провизорына жазған деген хаттың көшірмесін (Мёльдерс хаты) тарату арқылы, Мёльдерстің мызғымайтын католик діні оны Германиядағы нацистік режимге қарсы шығуға итерген деген ой тудыру болды. Хатта мемлекетке қарсы шығуға тікелей шақыру жоқ еді және нацистік партия аталмады, оның орнына "құдайсыз" сияқты метафоралар қолданылды. Онда, әсіресе өлім алдында, нацизмді қолдаушылардың көптегені католиктік сенімде күш пен батылдық тапқандығы айтылды. Бұл хат нацистік режимнің жоғары эшелондарында қыжырлы дау тудырды. Иосиф Геббельс, Рейхтің пропаганда министрі, күнделігінде Германия католик шіркеу ұйымының біреуі бұл хатты жазып, таратыпты деп болжады. Гитлер атынан 100 000 рейхсмарка сыйлық жарияланды, бірақ оның шығу тегіне қатысты ешқандай ақпарат алынбады. Нәтижесінде, бұл әрекеттер хаттың таралуына ешқандай әсер етпеді.
Құрмет көрсету және қайтару
Мёльдерс жерленген Invalidenfriedhof Шығыс Берлинде орналасқан және 1975 жылы Шығыс Германияның лауазымды тұлғалары барлық қабірлерді тегістеуді бұйырды. 1990 жылы Германияның қайта бірігуінен кейін Мёльдерс қабірін қайта тұрғызып, 1991 жылы 11 қазанда Мёльдерстің мектеп досы және Санкт-Гедвиг соборының каноны (Domherr) Хериберт Розаль қайта бағыштады. Салтанатты рәсімге АҚШ, Ұлыбритания, Австрия, Испания және Венгриядан келген қонақтар қатысты. 1968 жылы 13 сәуірде Батыс Германия Әскери-теңіз күштерінің эсминцы «Мёльдерс» (Bath, Maine, АҚШ) суға түсірілді. Ол 1969 және 2003 жылдар аралығында қызмет етті. 2018 жылдан бастап ол Вильгельмсхавендегі Германия Әскери-теңіз мұражайының басты көрнекті орыны болып табылады. 1972 жылы 9 қарашада Visselhövedeдегі Бундесвердің 34-ші сигнал полкінің базасы «Мёльдерс» деп аталды. Neuburg an der Donau қаласында орналасқан 74-ші жауынгерлік эскадрилья (Jagdgeschwader 74) 1973 жылы «Мёльдерс» деген атқа ие болды. Енді генерал болған Ралл жең тағаларын табыс етті. 1998 жылы Испаниядағы азамат соғысы кезінде Герника қаласын бомбалаудың 61 жылдығына орай Германия Парламенті Кондор легионының Мёльдерс сияқты мүшелерін «енді құрметтемеу» жөнінде шешім қабылдады. 2005 жылы Федералдық қорғаныс министрлігі JG 74 атауын алып тастау туралы шешім қабылдады. Бұл шешімді 2005 жылдың 11 наурызында Федералдық қорғаныс министрі Петер Штрук бекітті, сағат 10:00-де жалаулар мен жең тағалары алынып тасталды. Мёльдерс жақтастары бұл шешімге наразылық білдірді. Олар оның нацизмге қатысты екіұшты саяси көзқарасын және католицизмге берілгендігін атап өтті; ол католиктік діни неке рәсімін ғана өткізген жоқ, сонымен қатар үшінші рейх саяси тұрғыдан «сенімсіз» деп санайтын Клауттер рәсімді өткізді. Саясаткерлер мен жоғары дәрежелі белсенді және зейнеткер әскери қызметшілердің, оның ішінде Хорст Зеехофер, Ралл және Йорг Куебарттың өтініштеріне қарамастан, Әскери тарих басқармасы (MGFA) Мёльдерстің Bund Neudeutschland мүшелігі оның режимді сынағанын көрсететін жеткілікті дәлел емес екенін, керісінше, оның одан да қарсы екенін көрсеткенін және Мёльдерс 1941 жылы қайтыс болғанға дейін нацизмнен жеткілікті қашықтықта болғаны күмәнді деген қорытындыға келді. Осыған байланысты шешім өз күшінде қалды. Мёльдерстің нацистік режиммен күмәнді қарым-қатынасын көрсететін басқа да мәліметтер пайда болды. Мёльдерс нацистік режимді қатты сынаған епископ Клеменс Август Граф фон Галенмен байланыста болған болуы мүмкін. Фон Гален гестапоның тактикасы мен психикалық ауруларды депортациялау және эвтаназия үшін режимді ашық сынады. Фон Галеннің хатшысы және дін қызметкері Генрих Портманның күнделігінде Мёльдерс Фон Галеннің эвтаназия айыбы расталса, өзінің сыйлықтарын қайтарып беруге уәде бергені жазылған. Сонымен қатар, Портман Гитлердің рыцарь крестіне алмаз тапсырған кезде Мёльдерске қалағаны бар ма деп сұрағанын айтты. Мёльдерс: «Мюнстер епископын жалғыз қалдырыңыз», - деп жауап берген. Гитлер оған: «Иә, Мюнстер епископына ештеңе болмайды» деп уәде берді. 2004 жылы MGFA бұл оқиғаның жалған екендігіне көз жеткізді. MGFA 2007 жылғы 28 маусымда өз ұстанымын қайта қарастырып, Мёльдерс пен фон Гален арасында байланыс болғанын мәлімдеді. Виктор Мёльдерстің айтуынша, оның ағасы Вернер Мёльдерстің ең жақын достарының бірі Георг Кюхты Нюрнберг заңдары бойынша жартылай еврей ретінде саналғаннан құтқарған. Кюхтың анасы, Алиса Сигель еврей болып туған. Кюхтың әкесі Рихард Кюх Бранденбургте дәріхананың иесі және операторы болған. Георг, өзі дәріханада оқыған студент, Нюрнберг заңдары бойынша университеттен шығарылды. 1940 жылы Рихард Кюх ауырып қалды, дәріхананы иелену және басқару отбасы үшін бюрократиялық қиындыққа айналды. Георг Кюх 1941 жылдың ақпан айының ортасында өзінің досы Мёльдерске көмек сұрап хат жазды. Вернер Мёльдерс мәселені шешкенін айтып жауап берді. 1941 жылдың маусымында Рихард Кюх қайтыс болғанда, оның әйелі дәріхананы нарықтық бағаға сата алды. Әдетте, ол еврей болғандықтан, ол тәркіленіп кететін. Фридель Кюх Вернер Мёльдерстің отбасын қорғауға жауапты екенін бірнеше рет мәлімдеді; оның қорғауының шапаны оның өлімінен кейін де сақталды. MGFA бұл мәлімдемені «өте болжамды» деп бағалады және одан әрі тергеу жүргізбеді. 2004 жылы MGFA Мёльдерстің нацистік режимнен алыстағаны туралы болжам нақты мінез-құлық үлгісімен дәлелденбейтіндігін мәлімдеді. Сонымен қатар, ол Испаниядағы азаматтарға шабуыл жасағаны да анықталды. MGFA сарапшысы бұл қорытындыларды жаңа зерттеулер жоққа шығарды деп мәлімдеді. Осы жаңа мәліметтерге сүйене отырып, Мёльдерске жеке қылмыс тағайындауға немесе тіпті Испания азамат соғысына қатысқан кезінде соғыс қылмысына қатысқан деп айыптауға болмайды. Шмидер Мёльдерстің нацистік қудалаудың құрбандары үшін күшпен жұмыс істегенін және әсіресе Кюх отбасына көптеген немістерге қарағанда көбірек көмектескенін айтты. Алайда, Шмидер болашақ зерттеулер Мёльдерстің «Барбаросса» операциясын қабылдауы мен түсінуіне, әсіресе комиссарлар бұйрығына қатысты мәселелерге назар аударуын ұсынады. Шмидер Мёльдерс комиссарлар бұйрығы туралы хабардар болуы мүмкін деп болжайды. «Барбаросса» операциясы кезінде JG 51 II. Fliegerkorps құрамында болды, оған генерал дер Флюгер Бруно Лёрцер басшылық етті, ол өз кезегінде генералфельдмаршал Альберт Кессельринг басқаратын Luftflotte 2 құрамында болды. Шмидер Мёльдерстің Отвоцктегі Fliegerkorps штабында немесе Совет Одағына шабуыл жасау алдында Варшавадағы Luftflotte штабында комиссарлар бұйрығы туралы хабардар болғанын болжайды. Geilenkirchen және Ingolstadt қалаларындағы «Мёльдерс көшесі» оның құрметіне аталды. 2005 жылы Geilenkirchen қалалық кеңесі «Мёльдерс көшесін» қайта атау туралы өтінішті қабылдамады. Өтінішті «Жасылдар» партиясы ұсынған, ал қалалық кеңестегі көпшілік Христиан-демократиялық одақтың қолында болды.
Әуедегі жеңіске деген сенім
АҚШ тарихшысы Дэвид Т. Забеккинің айтуынша, Мёльдерс 115 әуе жеңісімен есептелген, оның 14-і Испания азаматтық соғысы кезінде тіркелген. Стокерт оны 642 жауынгерлік миссияда 102 жау ұшағын жоқ қылғандығымен тізімдейді, оның 63-і Батыс майданында болған. Матьюс және Форман, «Люфтваффе Астарлары – Өмірбаяндар және Жеңіс туралы талаптар» кітабының авторлары, Германия Федералдық мұрағаттарын зерттеді және 108 әуе жеңісі туралы құжаттарды, сондай-ақ тағы он расталмаған талаптарды тапты. Бұл санға Испания азаматтық соғысы кезіндегі 14 талап, Батыс майданындағы 62 және Шығыс майданындағы 32 талап кіреді. Әуе жеңістерінің тізімі! Талап# Күні / Уақыты Түрі Орналасқан жері Бөлімшесі Талап! Талап# Күні Уақыты Түрі Орналасқан жері Бөлімшесі Испаниядағы азаматтық соғыс – 88-ші жауынгерлік топпен Испаниядағы іс-қимылдары – 1 1 15 шілде 1938 ж. I 15 Алгар де Палансия ауданы 3. J/88 2 2 17 шілде 1938 ж. I 15 Ллирияның солтүстігі 3. J/88 3 3 19 шілде 1938 ж. I 16 Вильяр-дель-Арзобисподан батысқа қарай 3. J/88 4 4 19 тамыз 1938 ж. I 16 Фликс ауданы 3. J/88 5 5 23 тамыз 1938 ж. SB 2 Альби ауданы 3. J/88 6 6 9 қыркүйек 1938 ж. I 16 Фликс ауданы 3. J/88 7 7 13 қыркүйек 1938 ж. I 16 Фликс ауданы 3. J/88 8 8 23 қыркүйек 1938 ж. I 16 Хинестардан оңтүстік-батысқа қарай 3. J/88 9 9 10 қазан 1938 ж. I 16 Фликске жақын солтүстік-шығысқа қарай 3. J/88 10 10 15 қазан 1938 ж. I 16 Ла Фигерадан батысқа қарай 3. J/88 11 11 15 қазан 1938 ж. I 16 Серра-де-Монсант ауданы 3. J/88 12 12 31 қазан 1938 ж. I 16 Фликстен солтүстік-батысқа қарай 3. J/88 13 13 31 қазан 1938 ж. I 16 Рибаррохадан оңтүстікке қарай 3. J/88 14 14 3 қараша 1938 ж. I 16 Мола ауданы 3. J/88 Екінші дүниежүзілік соғыс – 53-ші жауынгерлік эскадрильямен Батыс майданындағы таластар – «Жалған соғыс» – 1 қыркүйек 1939 ж. – 9 мамыр 1940 ж. 1 15 20 қыркүйек 1939 ж. 14:30? P 36 Sierck les Bains 1./JG 53 2 16 30 қазан 1939 ж. 11:12 Blenheim Klüsserath, Трирден солтүстік-шығысқа қарай III./JG 53 3 17 22 желтоқсан 1939 ж. 15:05 M. S.406 Метцтен солтүстік-шығысқа қарай III./JG 53 4 18 2 наурыз 1940 ж. 12:20? Hurricane BitschVölklingen III./JG 53-тен оңтүстікке қарай 5 19 3 наурыз 1940 ж. 13:55 M. S.406 Диденхофен III./JG 53-тен оңтүстік-шығысқа қарай 6 20 26 наурыз 1940 ж. 15:00 M. S.406 WolkenfeldDiedenhofen III./JG 53 7 21 2 сәуір 1940 ж. 12:10 Hurricane Сааргемундтен оңтүстікке қарай III./JG 53 8 22 20 сәуір 1940 ж. 11:54 P 36 Сааргемундтен шығысқа қарай III./JG 53 9 23 23 сәуір 1940 ж. 11:14 Hurricane Диденхофен III./JG 53-тен оңтүстікке қарай Франциядағы 53-ші жауынгерлік эскадрильямен таластар – Франция шайқасы – 10 мамыр – 25 маусым 1940 ж. 10 24 14 мамыр 1940 ж. 16:30 Hurricane Sedan Sedan Charleville III./JG 53 11 25 15 мамыр 1940 ж. 13:05 Hurricane Charleville Sedan III./JG 53 12 26 19 мамыр 1940 ж. 09:35 MB.152 Реймстен солтүстік-шығысқа қарай III./JG 53 13 27 20 мамыр 1940 ж. 19:15 Wellesley Compiègne III./JG 53 14 28 21 мамыр 1940 ж. 17:30 M. S.406 Компиеннен оңтүстік-батысқа қарай III./JG 53 15 — 21 мамыр 1940 ж. 17:50 M. S.406 Компиеннен оңтүстік-батысқа қарай III./JG 53 16 29 21 мамыр 1940 ж. 19:18 M. S.406 Компиеннен оңтүстік-батысқа қарай III./JG 53 17 30 22 мамыр 1940 ж. 17:50 Potez 63 Mourmelon әуежайынан оңтүстік-батысқа қарай III./JG 53 18 31 25 мамыр 1940 ж. 18:55 M. S.406 Compiègne орман Villers Cotterêts орман III./JG 53 19 32 27 мамыр 1940 ж. 09:10 P 36 Амиеннен оңтүстік-батысқа қарай III./JG 53 20 33 27 мамыр 1940 ж. 09:11 P 36 Амиеннен оңтүстік-батысқа қарай III./JG 53 21 34 31 мамыр 1940 ж. 19:00? LeO 451 Аббевилден оңтүстікке қарай III./JG 53 22 35 3 маусым 1940 ж. 14:30? P 36 Париж III./JG 53 23 36 3 маусым 1940 ж. 14:40 Spitfire Парижден оңтүстік-шығысқа қарай III./JG 53 24 37 5 маусым 1940 ж. 11:20 Bloch Compiègne III./JG 53-тен батысқа қарай 25 38 5 маусым 1940 ж. 11:23 Potez 63 Pont Sainte MaxenceBeauvais Compiègne III./JG 53-тен солтүстік-батысқа қарай Ұлыбритания шайқасы және Англия жолағындағы 51-ші жауынгерлік эскадрильямен таластар – 26 — 28 шілде 1940 ж. 15:30 Spitfire Dover Stab/JG 51 27 — 26 тамыз 1940 ж. 12:55 Spitfire Folkestone Stab/JG 51 28 39 28 тамыз 1940 ж. 10:05 P 36 Dover Stab/JG 51-нен солтүстік-шығысқа қарай 29 40 28 тамыз 1940 ж. 18:25 Hurricane Canterbury Stab/JG 51 30 41 31 тамыз 1940 ж. 10:00 Hurricane Folkestone Stab/JG 51-нен солтүстік-шығысқа қарай 31 42 31 тамыз 1940 ж. 10:01 Hurricane Folkestone Stab/JG 51-нен солтүстік-шығысқа қарай 32 43 31 тамыз 1940 ж. 10:10 Hurricane Folkestone Stab/JG 51-нен солтүстік-шығысқа қарай 33 44 6 қыркүйек 1940 ж. 14:45 Spitfire Folkestone Stab/JG 51 34 45 7 қыркүйек 1940 ж. 18:32 Spitfire London Stab/JG 51 35 46 9 қыркүйек 1940 ж. 18:45 Spitfire London Stab/JG 51 36 47 11 қыркүйек 1940 ж. 17:10 Hurricane London Stab/JG 51-нен оңтүстік-шығысқа қарай 37 48 14 қыркүйек 1940 ж. 17:30 Spitfire London Stab/JG 51-нен оңтүстік-батысқа қарай 38 49 16 қыркүйек 1940 ж. 09:24 Hurricane London Stab/JG 51-нен оңтүстікке қарай 39 50 20 қыркүйек 1940 ж. 12:34 Spitfire Dungeness Stab/JG 51 40 51 20 қыркүйек 1940 ж. 12:35 Spitfire Dungeness Stab/JG 51 41 52 27 қыркүйек 1940 ж. 17:03 Spitfire Maidstone Stab/JG 51 42 53 28 қыркүйек 1940 ж. 15:01 Spitfire Littlestone Stab/JG 51 43 54 11 қазан 1940 ж. 12:30 Spitfire Folkestone Stab/JG 51 44 55 12 қазан 1940 ж. 10:40 Hurricane LympneLympne Canterbury Stab/JG 51 45 56 12 қазан 1940 ж. 10:43 Hurricane CanterburyLympne Canterbury Stab/JG 51 46 57 12 қазан 1940 ж. 14:12 Hurricane Dungeness Stab/JG 51 47 58 15 қазан 1940 ж. 09:15 Hurricane LondonKenley Stab/JG 51 48 59 17 қазан 1940 ж. 16:22 Spitfire London Stab/JG 51 Шығыс майданындағы 51-ші жауынгерлік эскадрильямен таластар – «Барбаросса» операциясы – 22 маусым – 5 желтоқсан 1941 ж. 69 77 22 маусым 1941 ж. 05:00 I 153 Stab/JG 51 86 94 5 шілде 1941 ж. 12:10 I 18 (MiG 1) Stab/JG 51 70 78 22 маусым 1941 ж. 12:35 SB 2 Stab/JG 51 87 95 9 шілде 1941 ж. 09:25 I 153 Stab/JG 51 71 79 22 маусым 1941 ж. 12:36 SB 2 Stab/JG 51 88 96 9 шілде 1941 ж. 09:35 I 153 Stab/JG 51 72 80 22 маусым 1941 ж. 12:38 SB 2 Stab/JG 51 89 97 9 шілде 1941 ж. 09:55 I 16 Stab/JG 51 73 81 24 маусым 1941 ж. 17:50 SB 2 Stab/JG 51 90 98 10 шілде 1941 ж. 07:45 R Z? Stab/JG 51 74 82 25 маусым 1941 ж. 12:30 SB 2 Stab/JG 51 91 99 10 шілде 1941 ж. 07:50 R Z? Stab/JG 51 75 83 25 маусым 1941 ж. 12:31 SB 2 Stab/JG 51 92 100 11 шілде 1941 ж. 10:35 I 153 Stab/JG 51 76 84 29 маусым 1941 ж. 15:30 Pe 2 Stab/JG 51 93 101 11 шілде 1941 ж. 15:15 I 153 Stab/JG 51 77 85 29 маусым 1941 ж. 19:50 I 16 Stab/JG 51 94 102 12 шілде 1941 ж. 18:50 DB 3 Stab/JG 51 78 86 30 маусым 1941 ж. 11:40 DB 3 Stab/JG 51 95 103 13 шілде 1941 ж. 19:25 DB 3 Stab/JG 51 79 87 30 маусым 1941 ж. 11:45 DB 3 Stab/JG 51 96 104 13 шілде 1941 ж. 19:30 DB 3 Stab/JG 51 80 88 30 маусым 1941 ж. 11:50 DB 3 Stab/JG 51 97 105 14 шілде 1941 ж. 11:50 Pe 2 Stab/JG 51 81 89 30 маусым 1941 ж. 15:45 DB 3 Stab/JG 51 98 106 14 шілде 1941 ж. 11:55 Pe 2 Stab/JG 51 82 90 30 маусым 1941 ж. 15:50 DB 3 Stab/JG 51 99 107 14 шілде 1941 ж. 12:00 Pe 2 Stab/JG 51 83 91 5 шілде 1941 ж. 12:00 SB 2 Stab/JG 51 100 108 15 шілде 1941 ж. 18:40 Pe 2 Stab/JG 51 84 92 5 шілде 1941 ж. 12:05 SB 2 Stab/JG 51 101 — 15 шілде 1941 ж. — Pe 2 Stab/JG 51 85 93 5 шілде 1941 ж. 12:10 I 18 (Mi...