Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кунгстрädgården (швед тілінде "Патша бағы") – Швецияның Стокгольм қаласының орталығында орналасқан саябақ. Халық арасында оны Кунгсан деп атайды. Саябақтың орталық орналасқандығы және ашық ауадағы кафелері оны Стокгольмдегі ең танымал демалыс орындарының біріне айналдырады. Жазда ашық аспан астында концерттер мен шаралар өтеді, ал қыста мұз айдыны жұмыс істейді. Мұнда сонымен қатар бірнеше кафе, өнер галереялары мен мейрамханалар бар; мысалы, Galleri Doktor Glas, аты Хьяльмар Сёдербергтің 1905 жылы жарық көрген "Доктор Глас" романынан алынған. Саябақ төрт бөлек аймаққа бөлінген (оңтүстіктен солтүстікке қарай): (1) Карл XII алаңы; (2) Молин фонтаны; (3) Карл XIII алаңы және (4) "Володарски фонтаны" (ресми атауы жоқ). Саябақты басқару және іс-шараларды ұйымдастыру Стокгольм сауда палатасының құзыретінде.
Kungsträdgården (Swedish for "King's Garden") is a park in central Stockholm, Sweden. It is colloquially known as Kungsan. The park's central location and its outdoor cafés makes it one of the most popular hangouts and meeting places in Stockholm. It also hosts open air concerts and events in summer, while offering an ice rink during winters. There is also a number of cafés, art galleries and restaurants; for example Galleri Doktor Glas, a name taken from the novel Doctor Glas by Hjalmar Söderberg published in 1905. The park is divided into four distinct spaces (south to north): (1) Square of Charles XII; (2) Molin's Fountain; (3); Square of Charles XIII and (4) "Fountain of Wolodarski" (which does not have an official name). The park is administered and events in it organized by the Stockholm Chamber of Commerce.
Тарих
Патшалық асхана бақшасы орта ғасырларға дейін тамыр тартқанымен, ол алғаш рет 1430 жылы тарихи құжаттарда konungens kålgård ("патшаның капуста бағы") деп тіркелген. (Сондай-ақ, Традьгардскатан қараңыз.) 1454 жылы жасалған сатып алу арқылы аймақтағы патшалық мүлік едәуір кеңейтілді және келесі ғасырда одан әрі дамыды. Бұл тұрмыстық бақша біртіндеп барокко стиліндегі патшалық демалыс бағына айналып, 17 және 18 ғасырларда "Патша бағы" деп аталды. Бақ, ортасында фонтан орналасқан симметриялық композиция болды және Макалосс сарайы ("Теңдессіз") жағалаудан бөліп тұрды. Дегенмен, 19 ғасырдың басында қабырғаларды бұзу жұмыстары басталды. 1821 жылы Карл XIII ескерткішінің ашылуына орай, оның ізбасары Карл XIV Джон бақтың көп бөлігін шағылмен төселген ашық алаңға айналдырып, оны "Карл XIII алаңы" деп атауға бұйрық берді. 1825 жылы Макалосс өртеніп кеткеннен кейін, саябақ оңтүстікке қарай жағалауға дейін кеңейтілді. Аймақ буржуазиялық қоғамдық өмір мен әскери жаттығулар үшін танымал болғанымен, Карл XIV-нің бастамасы бағаланбады. 1860 жылдары алаң ағаштармен көмкерілген аллеялармен жабдықталды, олар қазіргі саябақтың ерекшелігін құрады және бұрынғы атауын сақтап қалды. Сонымен қатар, саябақтың көрнекті нысаны – биік әрі әсем Молин фонтаны қоладан құйылып, саябақта орналастырылды. 1980 жылдары саябақта тәртіпсіздікке ұшыраған жастар, проституция және есірткі саудасы кең таралды. 1990 жылдары Карл XII ескерткішінің жанында өткен ұлтшылдардың демонстрациялары саябақтың беделін өзгертті. Саябақ 1990 жылдардың соңында қазіргі түріне келтіріліп қайта жаңартылды.
Though the royal kitchen garden is known to date back to the Middle Ages, it is first mentioned in historical records as konungens kålgård ("king's cabbage garden") in 1430. (See also Trädgårdsgatan.) The royal property in the area was considerably enlarged through an acquisition in 1454 and further expanded throughout the following century. This utilitarian garden was gradually transformed into an enclosed royal Baroque pleasure garden and accordingly referred to as "King's Garden" throughout the 17th and 18th centuries. The garden was a symmetrical composition centred on a fountain and separated from the waterfront by the Makalös Palace ("Peerless"). However, the demolition of the walls began in the early 19th century, and for the inauguration of the statue of Charles XIII in 1821, his successor Charles XIV John had most of the garden replaced by a gravelled open space ordered to be named "Square of Charles XIII". When Makalös was destroyed by fire in 1825 the park was extended south down to the waterfront. Notwithstanding the area became a popular spot for bourgeois social life and military drilling, Charles XIV's initiative never was appreciated, and in the 1860s the space was subsequently furnished with the tree lined avenues still giving the park its character and through which the old name prevailed. In addition, the park's showpiece, the tall and elaborate Molin's Fountain, was cast in bronze and given a space in the park. The park had a reputation for rioting youth, prostitution, and drug dealing in the 1980s. Extreme right demonstrations in the 1990s by the statue of Charles XII altered its reputation. It was redesigned in the late 1990s to it present shape.
Екі Шарлдың да квадраттары
Парктің оңтүстік үштен бірі, Карл XII алаңы ("Karl XII:s torg") деп аталады, оның ортасында – корольдің қайтыс болған күнінің 150 жылдығына арналған 1868 жылғы 30 қарашада ашылған Йохан Петер Молиннің Карл XII мүсіні тұр. Бұрын Карл XIII есімін алып, парктің бір бөлігі болған алаң кейіннен Карл XII есімімен аталып, алаңнан гөрі парктің бөлігіне айналды. Парк 1809 жылдан 1818 жылға дейін Швеция королі болған Карл XIII-нің мүсініне орталықтанған. Густав Гёте (1779–1838) жасаған неоклассикалық композиция 1821 жылы ашылды, ал оған Бенгт Эрланд Фогельберг (1786–1854) мүсіндеген төрт арыстан қосылды. 1824 жылы қосылған олардың әрқайсысы король бастаған швед-норвегиялық одаққа сілтеме жасай отырып, Норвегия мен Швецияның гербін ұстаған допты ұстап тұр. Корольдің оң қолының астындағы теңіз якорі 1788–1790 жылдардағы орыс-швед соғысындағы оның теңіз жеңістерін еске салады. Стокгольм тұрғындары Карл XIII-ке наразы болғандықтан мүсінді "бақшасыз бағбан, құрметсіз король" деп атады. Карл XII мүсіні төрт қазанның арт жағымен қоршалғандықтан (швед тілінде "kruka" – қазан), ал Карл XIII мүсіні төрт арыстанмен шектесетін болғандықтан, халық әзілде екеуін де "қазан арасындағы арыстан және арыстан арасындағы қазан" деп атады. Карл XII мүсіні орналасқан жерде бұрын патшалық констебль және Лекко графы Якоб Де ла Гардиге тиесілі болған және 1642 жылы салынған Макалосс ("Теңдесі жоқ") сарайы тұрған. Сарай король Карл XI тұсында Корольге өткізіліп, 1690 жылы қару-жарақ қоймасына айналдырылды. Густав III 1792 жылы қайтыс болғаннан кейін сарай опера театрына айналдырылды. Опера театры 1825 жылы өртеніп кетті, ал оның қалдықтары бүгінде жақын жердегі метро станциясында қойылған. 1866 жылғы көрмеден бастап алаңның батыс бөлігі Лагерлунден ("Лавр тоғайы") деп аталды және қайта салынған опера үйінің эксклюзивті асханаларымен танымал болды. 1970 жылдардың басында бұл орын Стокгольмнің орталық бөліктерін бұзуға қарсы наразылықтар өткен "Слагетт ом алмарна" ("Алмарна шайқасы") шайқасының ортасы болды. 1990 жылдары алаң оңшыл экстремистер мен неонацистердің жиналатын орынына айналды, олар әдетте жыл сайын 30 қарашада шерулер өткізеді. Кейде бұл солшыл наразылық білдірушілермен қақтығыстарға әкеліп соқтырып, Кунгстрадгарденде нақты шайқастар болды. Бүгінде ол көбінесе кофе, сэндвичтер және басқа да сергітетін сусындар ұсынатын "Техусет" ("Шай үйі") деп танымал. Су бұрқағында мифологиялық кейіпкерлер – мұхит құдайы Эгир және оның әйелі Ран, олардың тоғыз қызы бар, барлығы өзен рухы Никстің арфасын ойнағанын тыңдап отыр. Бұл Стокгольмнің Меларен көлімен (жоғарғы бөлік) және Балтық теңізімен (төменгі бөлік) арасындағы орналасқандығын символдайды. Жолшыбайларға әлі де таза су ұсынып тұрған алты аққу, кейінірек қосылған, суретшінің мүсінді тек сән-салтанат деп қабылдауынан қорқып, оны жұмсартуға тырысты. Фонтанды ашуға арналған шара ретінде саябаққа жылымық ағаштары отырғызылды. Бұл жылымық ағаштарының гибриді Пекин жылымығы (Salix babylonica), ағылшын тілінде Thurlow Weeping Willow (Salix × elegantissima) деп аталады, бірақ швед тілінде суретшінің еңбегін құрметтеу үшін fontänpil ("фонтан жылымығы") деп аталады. 1999–2006 жылдар аралығында Стокгольмдегі көрнекті ғимараттар мен орталарды талшықты оптикамен безендіруге таңдалған он үш нысанның бірі ретінде фонтан скульптуралар мен су тасқынын ерекшелендіретін жарық көздерімен жабдықталды, сондай-ақ жоғарғы бөліктегі латеральды сәуле шығаратын кабельмен толықтырылды.
The southern third of the park. called Karl XII:s torg ("Charles XII's Square") is centred on the statue of Charles XII by Johan Peter Molin, inaugurated for the 150th anniversary of the king's death on November 30, 1868. The square, until then forming a section of the levelled park carrying the name of Charles XIII, was subsequently renamed after Charles XII and transformed into more of a park than a square. The park is centred on the statue of Charles XIII, King of Sweden from 1809 until his death in 1818, commissioned by his successor Charles XIV John. The Neoclassicist composition of Gustaf Göthe (1779–1838), inaugurated in 1821, is escorted by four lions sculpted by Bengt Erland Fogelberg (1786–1854), added in 1824, and each of which are holding a ball carrying the Norwegian and Swedish coat of arms alluding the Swedish Norwegian Union initiated by the king. The anchor under the king's right arm reminds us of his great naval victories during the Russo Swedish War 1788 1790. Now, Stockholmers were widely displeased with Charles XIII and therefore referred to the statue as "a gardener without a garden just as a king without honour" and, as Charles XII is surrounded by four backs from mortars, in Swedish called kruka ("pot") and Charles XIII is flanked by four lions, again popular humour used the opportunity to throw some dirt at the latter by referring to both statues as "a lion among pots and a pot among lions". On the location for the statue of Charles XII was the palace Makalös ("Peerless"), owned by the Constable of the Realm and Count of Läckö Jakob De la Gardie and completed in 1642. The palace was transferred to the Crown under King Charles XI and rebuilt into an armoury in 1690. Following the death of Gustav III in 1792 the palace was rebuilt into an opera house. The opera house burned to the ground during a performance in 1825, fragments from it today exhibited in the nearby metro station. Since the exposition of 1866, the western part of the square, named Lagerlunden ("The Laurel Grove"), is renowned for the exclusive dining rooms of the rebuilt opera house. In the early 1970s, this was the location for the Battle of the Elms (Slaget om almarna), protests which ended the demolition of central portions of Stockholm. In the 1990s, the square was made a popular gathering spot for right wing extremists and neo Nazis usually holding parades on November 30 every year. Occasionally, this has resulted in clashes with left wing protesters and real battles have taken place in Kungsträdgården. Today it is mostly known for the so called Tehuset ("Tea House") offering coffee, sandwiches, and other refreshing things. The mythological characters inhabiting the fountain are the ocean god Ægir and his wife Rán with their nine daughters, all listening to the river spirit Nix playing his harp. It symbolizes Stockholm located between the upper bowl, Lake Mälaren, and the lower basin, the Baltic Sea. The six swans, still offering fresh water to passers by, were late additions, the artist condescending the audience's apprehension of the sculpture as mere luxuriousness. For the inauguration of the fountain, willow trees were planted in the park. These are a hybrid of the willow species Peking Willow (Salix babylonica), in English known as Thurlow Weeping Willow (Salix × elegantissima) but in Swedish given the name fontänpil ("fountain willow") in recognition to still the admired artwork. As one of thirteen objects selected for a project 1999–2006 to decorate prominent buildings and milieus in Stockholm with fiber optics, the fountain was furnished with a score of light sources accentuating the sculptures and cascades of water, toppled by a laterally emitting cable in the upper bowl.
Володарский фонтаны
1998 жылдың тамызында барлығы 63 сакура ағашы ("жапондық вишня") отырғызылды. Көктемнің әр келесінде олардың гүл ашуы – паркте сұлулық пен хош иістің керемет көрінісі. Сонымен қатар, қала архитектор Александр Володарски суретші Сиверт Линдбломға жаңа тікбұрышты фонтан бойында орналасқан үлкен қола тостағандарды (урналарды) жобалауды тапсырды. Линдблом парктің шығысындағы шағын алаңша Blasieholmstorg-ты византиялық аттармен де безендірді. Володарскидің паркті жаңартуы оның дизайнының "барокколық" ауқымы мен геометриясына қатысты наразылық тудырды. Басқалары парктің кәсіпкерге "тапсырылуына" қарсы болды. Мысалы, қаланың бақша-дәнді дақылдар бөлімінің басшысы парктен көп нәрсе қалмағанына ренжіді, тіпті саябақ Мерседес Бенц науқанына сәйкес гольф алаңына айналдырылған.
In August 1998, a total number of 63 Sakura trees ("Japanese cherry") were planted; each spring when they all blossom is an experience of beauty and scent in the park. Additionally, city architect Alexander Wolodarski commissioned artist Sivert Lindblom to design the large bronze urns now lined up along the new rectangular fountain. Lindblom has also furnished the small square Blasieholmstorg just east of the park with Byzantine horses. Wolodarski's renewal of the park has been met with protest focusing on the "Baroque" scale and geometry of his design. Others have been critical about the park being "handed over" to an entrepreneur – for example, the head of the city's garden department was upset nothing much remains of the park, notwithstanding the park was even reshaped into a golf course to suit a Mercedes Benz campaign.