Фиджидегі үлкен коалиция: Сайлауға дайындық және партиялық келісімдер
Grand Coalition for Fiji
Фиджидегі «Ұлы коалиция» – 2006 жылғы сайлауға қатысу үшін құрылған бес этникалық фиджилік партиялардың одағы. Мақсаты – үкімет құру, сайлаудағы жеңілістің орнын толтыру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Фиджи үшін Ұлы коалиция, бұрын Ұлы коалиция бастама тобы деп аталған, Фиджидегі басым көпшілігі жергілікті фиджилік саяси партияларының коалициясы болды. Бұл коалиция 2006 жылы өткізілетін жалпы сайлауға біртұтас күшпен қатысу және одан кейін коалициялық үкімет құру мақсатымен құрылды. Фиджилік партияларды біріктіруге жасалған күш-жігер, 1999 жылғы сайлаудағы жеңіліске жауап ретінде жасалды, онда олар бөлініп, үндістандық қолдауымен FLP партиясының күшті жеңіске жетуіне мүмкіндік берді. Дегенмен, Ұлы коалицияның төрағасы Томаси Вакатора 2006 жылдың ақпан айында, коалиция басым көпшілігі үндістандық партиялармен дауыс беру құқықтарын бөлісуге дайын екенін мәлімдеді. Коалицияға бастапқыда қатысқан партиялар: Сокуку Дуавата ни Левенивуа (SDL) және Консервативті Альянс (CAMV) (бұл екі партия бұрыннан коалиция құрады және қазіргі үкіметтің көп бөлігін құрайды), Сокуку ни Вакавулева ни Таукей (SVT) (1992 жылдан 1999 жылға дейін Фиджи үкіметтерін басқарды), Ұлттық Вануа Тако Лаво партиясы (NVTL) және Халықтық ұлттық партия (PNP). Кейіннен коалиция мүшелігі үш партияға дейін азайтты; CAMV 2006 жылғы 17 ақпанда SDL партиясына қосылу үшін таратылуға шешім қабылдады, ал PNP 7 наурызда Ұлттық бірлік партиясымен (PANU) бірігу және алдағы парламенттік сайлауда коалицияға қарсы шығу туралы шешім қабылдады. Вакатора 15 ақпанда мүшелік жергілікті фиджилік партияларымен ғана шектелмейтінін нақтылады; егер үнді фиджиліктері бастаған партиялар қосылуға қызығушылық танытса, олар коалицияның этика кодексіне қол қойған жағдайда құнанда қарсы алынар еді.
The Grand Coalition for Fiji, formerly known as the Grand Coalition Initiative Group, was a coalition of five predominantly indigenous Fijian political parties in Fiji, forged for the purpose of contesting the general election scheduled for 2006 under a single umbrella and forming a coalition government subsequently. Efforts to unite the ethnic Fijian parties were in part a response to their electoral defeat in 1999, when they had been split, enabling the Indian backed FLP to win a landslide victory. Nevertheless, Tomasi Vakatora, the chairman of the Grand Coalition, publicly stated in February 2006 that it was open to sharing preferences with the predominantly Indian parties. The original participating parties were: the Soqosoqo Duavata ni Lewenivanua (SDL) and the Conservative Alliance (CAMV) (these two parties were already in coalition, comprising bulk of the present government), the Soqosoqo ni Vakavulewa ni Taukei (SVT) (which led Fiji's governments from 1992 to 1999), the Nationalist Vanua Tako Lavo Party (NVTL), and the People's National Party (PNP). Coalition membership was later reduced to three parties; the CAMV decided to disband to join the SDL on 17 February 2006, and the PNP withdrew its membership on 7 March, following its decision to merge with the Party of National Unity (PANU) and oppose the coalition in the upcoming parliamentary election. Vakatora, for his part, clarified on 15 February that membership was not limited to indigenous Fijian parties; if parties led by Indo Fijians expressed interest in joining, they would be welcomed provided that they signed the coalition's code of conduct.
Коалицияны құру
Бұл хабарлама бірнеше ай бойы Вакатораның делдалдығымен жүргізілген келіссөздердің нәтижесі болды. Бес партия Фиджидің ауыстырылатын дауыс беру жүйесіндегі преференцияларды алмасуға келісті, бұл 1997 жылы преференциялық дауыс беру енгізілгеннен кейін кіші партияларға тартысты сайлауларда маңызды орындарды иеленуге мүмкіндік берді. Партиялар Өкілдер палатасындағы 71 орынның көпшілігін жеңсе, коалициялық үкімет құруға келісті. Вакота: «Партиялардың пікірінше, сайлауға бірігіп қатысу – ең дұрыс жол. Бұл қоғамның кең ауқымын қамтитын тұрақты және тиімді үкіметке кепілдік береді». Келісімге сәйкес, қатысушы әр партияның тәуелсіздігі сақталды, сонымен бірге барлық фиджиліктердің дауыстары барлық жергілікті партиялар арасында бөліседі деп белгіленді. Консервативтік Альянс жоғары деңгейде де келіспеушілікке толы болғандай көрінді. 3 тамызда партия президенті Рату Таноа Какобау (сонымен қатар Рату Таноа Висавака деп танылған) коалициялық жиналысқа қатысып, әріптестеріне хабарламай келісімге қол қойғаны белгілі болды, бұл партияның қазіргі бас хатшысы Ропате Сивоның наразылығын тудырды. Алайда, оның қарсылығы сәтсіз аяқталды, өйткені партия басшылары Сивоны партия ішіндегі бағынбаушылығы үшін қызметтен шеттетуге дауыс берді. «Фиджи Вилладж» жаңалықтар қызметі келесі күні, дауды талқылауға арналған отырыс басталғанда, Сивоның Какобауға партия үшін ештеңе жасаған жоқ екенін және қалаған уақытта «қызметтен кетуге» дайын екенін айтқанын хабарлады. Бірақ CAMV президенті партияның алты мүшелі парламенттік фракциясы мен басшылығы оны қолдайтынын мәлімдеді, ал «Fijivillage» жаңалықтар қызметі 9 тамызда Сивоны лауазымынан алу жоспарланып жатқанын хабарлады. Какобау Сивоның ізашары Рату Жозефа Димуридің оның орнына қайта тағайындалуын күтті. Алайда Сиво отставкаға кетуге ниеті жоқ екенін және партия оны лауазымға лайықсыз деп тапса ғана қызметтен алынатынын мәлімдеді. Бұл көп ұзамай орындалды. Басқа партиялар да осы жағдайды сынға алды. Ұлттық Альянс партиясының жетекшісі Рату Эпели Ганилау барлық фиджиліктерден тұратын коалицияға келісім бергенімен, биліктегі SDL көпұлттылыққа деген уәдесіне адал емес екенін көрсетті. 14 тамызда ол одан да әрі барып, бұл бастаманың билікті сақтап қалу үшін жасалған күрес екенін мәлімдеді. Оппозиция жетекшісі Махендра Чоудри партиялардың этникалық принцип бойынша бірігуі елді одан әрі бөліп тастайтынын айтты. Ганилау Вакатораның Конституцияны немесе басқа да заңдарды бұзғаны туралы тергеу жүргізуді талап етті. Оңтүстік Тынық мұхиты университетінің (USP) вице-канцлері Энтони Тарр шақырулы спикер ретінде қатысты, бұл оппозициялық Фиджи еңбек партиясы (FLP) тарапынан сынға түсті. FLP президенті Йокапечи Корои 7 наурызда «Фиджи Таймс» газетіне академиктің сайлауда бір жаққа қарай бейімділік танытуы дұрыс емес екенін айтты. SVT 71 сайлау округінің тек біреуінде, ал NVTLP тағы бірнешеуінде бақ сынады. Науқан кезінде коалиция туралы тізімде болмады. Дауыстар саналғаннан кейін SDL 36 орынды жеңіп алды, ал оның коалициялық серіктестері бірде-бір орынға ие болмады.
The announcement was the culmination of months of negotiations mediated by Vakatora. The five parties agreed to exchange preferences in Fiji's transferable voting system, which had allowed smaller parties to swing key seats in close elections after preferential voting was introduced in 1997. The parties would then form a coalition government if its members won a majority of the 71 seats in the House of Representatives. Vakota stated, "The parties believe that contesting the election together is the best way forward. It will ensure a stable and workable government that will represent a wide cross section of the community." The agreement affirmed the independence of each of the participating parties, whilst aiming to ensure that all indigenous Fijian votes are shared amongst all indigenous parties. The Conservative Alliance also appeared to be divided at the top level. It transpired on 3 August that the party president, Ratu Tanoa Cakobau (also known as Ratu Tanoa Visawaqa), had attended the coalition gathering and signed the agreement without informing his colleagues, incurring the ire of the party's now defunct general secretary, Ropate Sivo, who said that the president was not authorized by the party's constitution to negotiate on behalf of the party without informing its members. But his protest was to prove futile when the executives voted Sivo out for insubordination within the party ranks. The Fiji Village news service reported the next day, as a meeting to discuss the dispute was getting underway, that Sivo had told Cakobau that he had done nothing for the party and could "walk out" any time he chose. The CAMV President maintained, however, that the party's six member parliamentary caucus and the executives were behind him, and the Fijivillage news service reported on 9 August that plans were underway to remove Sivo from his position. Cakobau expected Sivo's predecessor, Ratu Josefa Dimuri, to be reappointed in his place. Sivo, however, countered that he had no intention of resigning and said that he could be removed only if the party considered him unfit for the position. This was to eventuate soon after. Other parties criticized the developments. National Alliance Party leader Ratu Epeli Ganilau said that in agreeing to the all indigenous coalition, the ruling SDL had demonstrated that its purported commitment to multiracialism was meaningless. On 14 August, he went further, declaring that the initiative was nothing more than a jostle to retain power. Opposition Leader Mahendra Chaudhry said that the grouping of parties on ethnic lines would further divide the nation, Ganilau called for an investigation into whether Vakatora had breached the Constitution or any other laws. University of the South Pacific (USP) Vice Chancellor Anthony Tarr was invited as a guest speaker at the launch event, a move criticized by the opposition Fiji Labour Party (FLP). FLP President Jokapeci Koroi told Fiji Times on 7 March that it was out of order for an academic to be seen to be taking sides in an election. of these, the SVT contested only one constituency out of 71, and the NVTLP a few more. During the campaign, the coalition was barely mentioned, if at all. When the results were tallied, the SDL had won 36 seats and its coalition partners none.