«Алыс Радуга» – А. мен Б. Стругацкилердің 1963 жылғы ғылыми фантастикалық романы. 2156 жылғы Радуга апаттық толқыны, ғалымдар планетасы, және құтқару туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аркадий мен Борис Стругацкийдің 1963 жылғы "Алыс Радуга" романы – кеңестік жазушылар Борис және Аркадий Стругацкийдің 1963 жылғы ғылыми-фантастикалық романы, оқиғасы "Түскі Ғаламда" өтеді.
1963 novel by Arkady and Boris Strugatsky
Far Rainbow (Далёкая Радуга, ) is a 1963 science fiction novel by Soviet writers Boris and Arkady Strugatsky, set in the Noon Universe.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман 2156 жылғы "Күсем" апатының тарихын баяндайды. Оқиға өте қарапайым басталады: Толқынды бақылаушы Роберт Скляров ерекше тұрақты Толқынды байқап, оны Астанаға (ғалымдар планетасындағы жалғыз қала, оның негізгі миссиясы нөлдік көлік эксперименттерін жүргізу, Толқындар планетаның полюстерінен бастап бәрін жояды, бұл – қосымша құбылыс) хабарлайды. Сонымен бірге Камилл ("Нан пісірушінің он үштігінің" соңғы өкілі) өзінің бақылау мұнарасында пайда болып, оған дереу оны тастап, оңтүстікке ұшып кетуді бұйырады. Скляров бағалы ульмотрондарды қалдырудан бас тартып, Камиллден көмек сұрайды. Бірақ Толқын алдындағы жел соққанда, құлайтын машиналар Камиллді қаза табады. Қорқып кеткен Скляров оңтүстікке қашады. Астанада бәрі тыныш. Леонид Горбовский, оның "Тариел II" кемесі "Күсемге" ғылыми жабдықтар жеткізген, планетаның бас директоры Матвей Вязаницынға барып, сосын кемесіне оралады. Осы кезде қасіретті жаңалық келіп жетеді. Камилл жақын маңдағы ғалымдар ауылына (видеобайланыс арқылы) хабарласып, Скляров байқаған Толқыннан кейін жаңа типтегі Толқынның пайда болатынын ескертеді. Оның сөзінше, оны бұрынғыдай тоқтату мүмкін емес, сондықтан "Күсем" әлемдік кеңесі планетаны дереу эвакуациялауды бастауы керек. Осы сәтте Толқын Камиллдің бақылау мұнарасына жетеді және ол қайтадан қаза табады. Көп ұзамай адамдар жаңа Толқынды тоқтатуға шамалары келмейтінін түсінеді және Астананың барлық халқын жинауға бұйрық беріледі. Роберт Скляров Толқынның жартылай автоматты "Харибдис" толқын тоқтату танкілерін жойғанын көріп, достарына қашуға уақыт беру үшін біреуін қолмен басқаруға тырысады. Бірақ соңында оның "Харибдисі" де қирап, Скляров қашып құтылып, (ұшақпен) Балалар ауылына беттейді, онда оның сүйіктісі Татьяна Турчина тәрбиеші болып жұмыс істейді. Ауылды бос табады. Астанаға қайта жолдағанда, ол ауылдан балаларды және Турчинаның өзінің тасыған жанармайсыз аэробусын табады. Кімді алып кету керектігін шешуге тура келеді (ұшағы екі адамды ғана сыйдырады), Скляров сүйіктісін таңдайды, тіпті ол балаларды тастап кеткені үшін оны жек көретінін білсе де, оны құтқаруға бел буады. Осы уақытта Астанадағы жағдай дүрбелеңге ұшырайды. Барлығы Горбовскийдің "Тариел II" кемесі оларды ғарышқа жеткізе алмайтынын және "Күсемге" жақын кеме уақытында келмейтінін біледі. Толқыннан жасыру үшін Астананың астына үлкен үңгір қазу, немесе оның үстінен секіру, немесе оның астына (оңтүстік мұхитында) жүзу сияқты жоспарлар қарқынды әзірленеді. Осы кезде Горбовский кімді құтқару керектігін өзі шешеді (Роберттің де сондай жағдайға түскенін есіне алады) және тек балалар ғана "Тариел II" кемесімен орбитаға тасымалданатынын жариялайды. Барлығы бұл дұрыс шешім екеніне келіседі. Сосын ғалымдар тобы оған өздерінің құжаттамаларын алып кетуге рұқсат сұрайды, өйткені олар оны шағын зымыранмен тікелей ғарышқа жіберу үшін тым құнды деп санайды. Роберт Татьянаны тағы бір рет құтқаруға тырысады, Горбовскиймен оны балалармен бірге жіберуге қарсылық көрсетеді, бірақ Татьяна түбегейлі бас тартады, сол кезде Робертті жек көреді, өйткені ол оның аэробусындағы балаларды өлімге тастап кетті. Соңғы сәтте Горбовский кемеге кіруден бас тартып, бірінші сержантты басқаруға қалдырады, соның арқасында балалар мен құжаттамаға көбірек орын босатылады. "Тариел", кәдімгі ғарыш кемесінен құтқару салдың мәртебесіне дейін бөлшектелген, машиналарының бір бөлігін және капитанын қалдырып, Толқындар (солтүстік және оңтүстік) Астанадан бірнеше шақырым қашықтықта болғанда көтеріледі. Екі Толқын қалаға жеткенге аздай қалғанда, Горбовский, Камилл, Скляров және Турчина (соңғы минуттарында Робертпен татулыққа келген) қаладан алыс емес жағажайда отырып, нөлдік Т тестілеушілер тобының соқыр командаласын оңтүстік Толқынға қарай жүзіп бара жатқанын бақылайды, ал ол банджода ән шырқайды.
The novel tells the story of the Rainbow catastrophe of 2156. It starts very simple, as a Wave observer Robert Sklyarov notices an unusually persistent Wave and reports it to the Capital (the only city on the scientists' planet, whose primarily mission is conducting zero transportation experiments, of which the Waves, destroying everything from the planet poles onward, are a sidekick). Simultaneously, Camill (the last remaining of "the Baker's Dozen") appears at his observation tower and tells him to leave it and fly south immediately. Sklyarov refuses to leave precious ulmotrons behind and urges Camill for help but when the wind front preceding the Wave strikes, the falling machinery seemingly kills Camill. Terrified Sklyarov flees south. Back in the Capital, everything is still quiet. Leonid Gorbovsky, whose Tariel II has delivered scientific equipment to Rainbow, pays a visit to Matvei Vyazanitsyn, the general director of the planet, then returns to his ship, when the ominous news come. Camill contacts (via videophone) the nearest scientist village and issues a warning that the Wave Sklyarov saw is closely followed by another one of a new type. According to him, it cannot be stopped like the ones before and therefore the Rainbow world council must begin the evacuation of the planet immediately. At this moment the Wave reaches Camill's observation tower and he dies once again. Soon enough it becomes clear that humans cannot hold the new Wave back and an order to gather the entire population in the Capital is issued. Robert Sklyarov witnesses the Wave destroying semi automatic charybdis Wave stopper tanks and tries to pilot one manually to give his friends time to flee. In the end, his charybdis is destroyed, too, but Sklyarov manages to escape and sets off (on a flier) for the Children Village, where his fiancée, Tatiana Turchina, works as a governess. He finds the Village already empty but on the way to the Capital, he locates on the ground an out of fuel aerobus that was carrying some of the children from the Village as well as Turchina herself. Having to choose whom to take with him (his flier can only carry two people), Sklyarov decides for his fiancée even though he knows that she would hate him for leaving the children behind and actually kidnapping her. Meanwhile in the Capital, the situation is close to panic. Everyone knows by now that Gorbovsky's Tariel II cannot take them all to space and that the nearest to Rainbow spaceship that can won't make it in time. Plans like burrowing a huge cave under the Capital to hide from the Wave, or jumping over it, or diving under it (in the southern ocean) are desperately developed. At this time, Gorbovsky personally takes the hard decision on who is to be saved (same as Robert not long ago) and announces that only the children will be transported onto the orbit on Tariel II. Everyone agrees that this is the best choice. Afterwards a crowd of scientists approaches him and asks to take some of their documentation on board, since they consider it too valuable to be sent directly into space with mini rockets. Robert tries to save Tatiana one more time, arguing with Gorbovsky on sending her up with the children, but Tatiana downright refuses, hating Robert at the moment for leaving the children from her aerobus to certain death. And in the very last moment, Gorbovsky refuses to board his ship, leaving his first mate in charge and making even more space for the children and documentation. Tariel, dismantled from the regular spaceship to the status of life raft and leaving behind parts of her machinery as well as her captain, lifts off when the Waves (both northern and southern) are a few kilometers away from the Capital. Shortly before the two reach it, Gorbovsky, Camill, Sklyarov and Turchina (in peace with Robert again in their last minutes) sit on the beach not far from the city and watch a team of null T testers float their blind team mate toward the southern Wave, while he is playing a song on the banjo.
Салдары
Кейінгі кітаптарда Горбовский тірі әрі денсау болып көрсетіледі. Жағдайдың өзі шешілгендіктен және Толқындар Астанаға жетпей өздігінен құлап кеткендігі түсініледі. Дегенмен, бұл авторлардың ниеті емес еді; олар өздеріне-өздері Горбовскийдің тағдырын ұмытып кеткенін айтқан. "Түскі" әлемінің хронологиясы қарама-қайшылықтарға толы, ал Горбовскийдің керемет құтылуы олардың ең айқын мысалы болып табылады.
Later books show Gorbovsky alive and well. It is implicitly assumed that the situation defused itself and the Waves self destructed before reaching the Capital. Still, this was not the intention of the authors; as they told themselves, they simply forgot about the fate of Gorbovsky. The chronology of the Noon world is full of inconsistencies, with Gorbovsky's miraculous salvation being, perhaps, the most prominent of them.
Баспа тарихы
Роман 1962 жылы жазылған және алғаш рет 1963 жылы орыс тілінде Советтік «Зняние» баспасынан шыққан «Жаңа сигнал жүйесі» (Новая сигнальная) ғылыми-фантастикалық жинағында жарияланған. Кейін сол жылы қайта басылды. Ағылшыл тіліне алғаш рет Алан Майерс аударған және 1967 жылы Советтік «Мыр» баспасында жарық көрген. Америка Құрама Штаттарында романды тағы да Антонина В. Буис аударды және 1979 жылы «Макмиллан» баспасында (Стругатскийлердің тағы бір романы «Марстан келген екінші шабуылмен» бірге) кітап ретінде жарияланды.
The novel was originally written in 1962 and first published in Russian in the 1963 sci fi compilation "New Signal System" (Новая сигнальная) by Soviet Znanie Publishing House, reissued in the same year. In English it was first translated by Alan Myers and published by Soviet Mir Publishing House in 1967. In the United States the novel was again translated by Antonina W. Bouis and published in a 1979 book (with another Strugatskys' novel The Second Invasion from Mars) by Macmillan.