Кіріспе

"Жасыл пантераның қарғысы" – 1983 жылғы комедиялық фильм және Блейк Эдвардс 1960 жылдардың басында жасаған "Жасыл пантера" фильмдер сериясының жалғасы. Бұл фильм сериалдың жұлдызы Питер Селлерстің қайтысынан кейін бір уақытта түсірілген екі фильмнің бірі болды. Алдыңғы "Жасыл пантераның іздері" фильмінде инспектор Клузо рөліндегі Питер Селлерстің бұрын пайдаланылмаған кадрлары қолданылған, ал журналист Мари Жуве рөлін Джоанна Ламли сомдаған. "Қарғыс" фильмі серияны жаңа бас актер, Тед Уасс, арқылы қайта жандандыруға тырысты. Ол жоғалған инспектор Клузоны табуға жіберілген шалақ детектив Клифтон Слейг рөлін ойнады. Фильмнің соңында Роджер Мур Клузоның өзі түрінде камео рөлде пайда болады. Бұл Дэвид Нивеннің соңғы фильмі болды, ол фильм шығуға екі апта қалғанда қайтыс болды. Фильмде Герберт Лом бас инспектор Чарльз Дрейфус рөлінде алтыншы рет ойнады. Ол бұл рөлді 1993 жылғы "Жасыл пантераның ұлы" фильмінде соңғы рет сомдайды. Капуцин де үшінші және соңғы рет Симона рөлінде пайда болды. Фильмде Клузоның үй қызметшісі Като (Бурт Квоук) және сержант Франсуа Шевалье (Андре Маранн) де "Жасыл пантера" сериясында алтыншы рет қатысты. Като, Дрейфус және Франсуа 1964 жылғы "Қараңғыда атыс" фильмінде тұңғыш рет пайда болды. Бұл "Жасыл пантера" фильмінде инспектор Жак Клузо кейіпкері сомдалған соңғы фильм. Фильм көрермендер тарапынан жақсы қабылданылмады және көптеген теріс пікірлерге ие болды.

Сюжет

Лугаш қаласында "Розовая пантера" атты әйгілі алмасты ұрлап кетеді. Бағалы тасты табуға тырысқан құпия әйел, бағасы туралы бір ер адаммен жеке кездеседі. Ұшақта түсініксіз жоғалып кеткен Клузо кенеттен бұршақтай кіріп келеді. Әйел еркекті атып, қаруын Клузоға бағыттайды. Оның тағдыры белгісіз. Ал оның бұрынғы бастығы, бас инспектор Чарльз Дрейфус, "Парагон" операциясын бақылауға және Интерполдың ойдан шығарылған "Хаксли 600" компьютері "Алдус" арқылы қылмысты шешу үшін әлемдегі ең үздік детективті табуға мәжбүр болады. Клузоны ешқашан көрмеуге және одан хабар алмауға ниеттенген Дрейфус компьютерді саботаж жасап, әлемдегі ең нашар детективті таңдайды. Ол – Нью-Йорк полициясының қабілетсіз офицері, сержант Клифтон Слей. Слей бұл істі өзінің бағалы екенін дәлелдеу мүмкіндігі деп қабылдайды. Дрейфус пен оның ұзақ жылдар бойы қиындық көріп жүрген көмекшісі, сержант Франсуа Дюваль, саботаждың күтілгеннен жақсы жұмыс істегенін жақын арада байқайды: Слей ақылдырақ болғанымен, Клузодай шалақ. Іске кіріскен кезде сержант Слей Клузоның оралып келмеуін қалаған көптеген адамдармен кездеседі: олардың ішінде инспектордың бұрынғы шалақысы Като, ол Клузо мұражайына кіргенде Слейге шабуыл жасайды; Клузоға жасағандай, Слейді де өлтіруге тырысатын Дрейфус; және бұрынғы фильмнен таныс мафия басшысы Бруно Ланглоис. Соңында Ланглоис, өзінің қолдаушыларымен бірге (оның ішінде "Розовая пантераның кек алуынан" таныс Чонг мырза), Испанияның Валенсия қаласындағы қараңғы көшеде Слеймен соңғы шайқасты өткізеді. Жюлетта Шейн, құпия графня Чандраның қызметкері, Слейге көмектеседі. Біраз уақыттан соң Слейдің іздері графня Чандра басқаратын денсаулық сақтау орталығына жетеді. Сол жерде ол танымал британдық киножұлдызы Роджер Мурмен танысады. Инспектордың суретін көріп, графня Чандра Слейге Клузо бірнеше ай бұрын келгенін, бірақ өзін Джино Росси деп таныстырғанын айтады (бұрынғы фильмде алмасты ұрлап, оны графня Чандраға өткізген қарақшы, осы фильмнің басында нағыз инспектор келгенде). Бұл Слейді Клузо "Розовая пантераны" ұрлап, сыртқы келбетін өзгерткенін, содан кейін Джино Росси деген есімді қабылдағанын, және ол жақсы полицейден жаман полицейге айналып, алмасты ұрлағаны үшін өлтірілгенін қорытуға жетелейді (бірақ бұл дұрыс емес). Франсуа өлтірілген адамның Джон Доу екенін анықтағанын және оның Клузо екеніне көз жеткізу үшін денесін қазу керектігін айтады. Алайда, Слейден құтылуға асыққан Дрейфус бас тартады, өлген адамды саусақ іздері арқылы анықтағанын және істі ресми түрде жапқанын мәлімдейді, бірақ Дрейфустың осылай болғанына сенбегені анық. Дрейфус Клузо туралы соңғы естеліктерді жою үшін Слейдің таба алғандарын қамтитын құжаттарды өртеп жібереді. Дрейфус, енді Клузодан құтылғанына сеніп, жеңілдеп тыныс алады; алайда, Клузоның соңғы күлкісін естімейді, өйткені Дрейфустың кеңсесі өртенеді. Теңіздегі қайықта Сэр Чарльз Литонның Чандра мен Роджер Мурдан "Розовая пантера" алмасын ұрлағаны белгілі болады (ол шын мәнінде Роджер Мур емес, бірақ өте тірі Клузо, ол шынымен де сыртқы келбетін және жеке басын белгісіз себептермен өзгерткен), ол өзінің жоғалып кеткен фантомдық қолғабын сағынып қалғанын айтып, әйелі Симон және жүйесі Джордж тост айтады. Кредиттер алдындағы сахнада анимациялық "Розовая пантера" алмасты ұрлап кетіп, оның ауыр екенін сезіп, кадрдан шығып, экраннан тысқары түсіріп, оны сыпайды. Содан кейін титрлер басталады.

Өндіріс

Фильм "Розовая пантераның жолын" түсірілімдерімен бірге түсірілді. "Роза пантераның қарғысы" – бұл фильмнен бес жыл бұрын жасалған "Роза пантераның қайырымы" фильмінің бастапқы жұмыс атауы. "Роза пантераның соқпағында" Джоанна Ламли телеарнаның тергеуші журналисі болды. Ал бұл фильмде ол денсаулық сақтау орталығының иесі, графня Чандра рөлін ойнайды. Дэдли Мур, Селлерстің өлімінен кейін "Роза пантераның романтикасы" фильмінде Клузо рөліне қысқаша қарастырылған болатын, Блейк Эдвардстың алғашқы таңдауы детектив Клифтон Слей рөліне болды, бірақ Мур одан бас тартты, себебі "Артурдың" сәттілігінен кейін серияға қатысуға ниеті болмады. Эдвардс Роуэн Аткинсонды ұсынды, бірақ MGM бұл таңдауды қабылдамады, өйткені Аткинсон сол кезде Ұлыбританиядан тыс жерлерде көп танылмаған еді. Тед Уасс рөлге түскенге дейін Джон Риттер де осы рөлге үміткер болды. Тед Уасс Эдвардспен алты "Пантера" фильміне келісімшарт жасады (оның ішінде осы фильм де бар). Жоспар бойынша Дрейфус, Като, Франсуа және профессор Август Боллз кейіпкерлері зейнеткерлікке шығуы керек еді. Эдвардс LA Times газетіне сериалдың географиялық тұрғыдан өзгеретінін айтты. NYPD лейтенанты Палмира Слейдің Дрейфус сияқты басшысы болар еді, ал Чарли (көрер көзге тартымды қара полицей) Франсуаға ұқсас рөлде болар еді. Сериал классикалық "Розовая пантера" фильмдеріне қарағанда "Полиция академиясы" фильмдеріне көбірек ұқсауы мүмкін еді. MGM сериалдың арзан нұсқасын жасауды қалады. Эдвардс сериалдың Джеймс Бондқа комедиялық жауабы ретінде жалғасуын қалады. Эдвардс кейінгі Уасс фильмдерін режиссерлікке алмады (келесі фильмді Терри Марсель түсіруді жоспарлаған), ал Эдвардстың ұлы Джеффри Эдвардс пен Сэм Бернард сценарий жазбақ болды. Эдвардстың серігі, Тони Адамс, әр үш жылда бір "Пантера" фильмін түсіруді жоспарлаған, кішкентай жобаларды қаржыландыру үшін, фильмнің қалай қабылданатынына байланысты. Бірақ бұл фильмнің сынға ұшырауы мен қаржылық сәтсіздігінен кейін барлық жоспарлар тоқтатылды. Дэвид Нивен, Капуцин және Роберт Вагнер – түпнұсқа "Розовая пантера" фильмінің жұлдыздары болды. Бұл Нивеннің соңғы фильмі болды, және денсаулығының нашарлауына байланысты, пост-өндіріс кезінде оның дауысын имитация шебері Рич Литтл дубляждады. Роджер Мурдың түсірілімдері "Октопусси" фильмін түсіруден үзіліс жасағанда жүзеге асты. Ол "Түрік түртісі II" деп есептелді, бұл 1964 жылы Клузоның "Аспанға бір оқ" фильмінде "Түрік түртісі" рөлінде ойнаған актер Брайан Форбске жасалған ескерткіш болды. Клузоның қылмыстық өмірге бет бұруы және қылмыскер графинямен бірге өмір сүруі – бұл Питер Селлерстің түсірілмеген "Роза пантераның романтикасы" сценарийінен алынған элемент, сценарийдің екінші нұсқасында Клузо полициядан кетіп, өзінің жаңа әйелімен, қылмыскер "Құрқақпен" бірге қылмыстық өмірге қадам басады. Джоанна Ламли өзінің автобиографиясында Мур мен Уасспен бірге шаледегі сахнаның репетициясыз бір рет түсірілгенін айтады. Бұл MGM Эдвардспен бюджет және түсірілім кестесі бойынша дауласып жатқандықтан және Мур сол кезде "Октопусси" фильмін бір уақытта түсіріп жатқандықтан, сахна соңғы болып түсірілуі керек болды. "Селлерспен біз әдетте сахналық көріністерді мұқият жаттықтырып, көп рет түсіретінбіз (бірақ "Ревендж" сияқты емес екенін мойындауым керек)", – деп "Strikes Again / Trail" және басқа фильмдердегі қосымша кадрлар дәлелдейді. "Бізде ондай мүмкіндік болған жоқ. Бұл фильмнің соңғы сахналарына қатты әсер етті". 80-ші жылдардағы музыкалық трендтерге сәйкес, ауыр синтезаторлармен "Розовая пантераның тақырыбының" жаңа аранжировкасы қолданылды. Фильмнің мультфильмдік ашылу және жабылу титрлерін Ричард Уильямс анимациялаған. Плакаттардағы бастапқы слоган: "Оны бомбалады, жарылысқа ұшыратты және парашютпен жіберді. Әлемдегі ең ұлы детективті осылай қарсы алуға бола ма?".

Саундтрек

"Күллі пантераның қарғысы" фильмінің саундтрек альбомы 27 жылдық кешігумен жарық көрді. 2010 жылы Quartet Records компаниясы лимитті саундтрек альбомын шығарды, ол 23 трек пен қосымша бес бонус тректен тұрды.

Қабылдау

"Розовая Пантера: Проклятие" единогласно получила негативные отзывы критиков и провалилась в прокате — общее мнение сводилось к тому, что попытка продолжить серию "Розовая Пантера" без Селлерса была ошибкой, хотя некоторые критики и поклонники сочли, что положительным аспектом фильма стал эпизодический выход Мура, который является забавным отходом от его обычного образа гламурного и изысканного героя, с падениями, косноязычием и ведром со льдом в большинстве сцен, демонстрирующими ранее неизвестный талант к физической и словесной комедии. Этот фильм и "Тропа" превысили бюджет на 1 миллион долларов. Проблема заключалась в том, что съемки начались в феврале, а к октябрю 1982 года фильмы были спешно доведены до финального монтажа. "Тропа" разочаровала в прокате. В результате Metro Goldwyn Mayer не выпустила "Проклятие" весной 1983 года, как планировалось, а перенесла премьеру на август, практически без рекламы в газетах и по телевидению. Это нарушило контракт Эдвардса с MGM; в сентябре 1983 года он подал в суд на студию, требуя 180 миллионов долларов за "преднамеренный саботаж фильма". MGM подала в суд на Эдвардса за предполагаемые мошеннические перерасходы. Вскоре после этого Эдвардс подал в суд на MGM за клевету. Общая сумма исков превысила 1 миллиард долларов. После долгих судебных разбирательств Эдвардс и MGM урегулировали различные иски во внесудебном порядке в 1988 году. Опцион Васса на несколько продолжений так и не был реализован, хотя Эдвардс начал планировать то, что впоследствии стало "Сыном Розовой Пантеры" примерно во время урегулирования, но MGM не проявила интереса. В 1989 году был снят телевизионный фильм "Новая Розовая Пантера". Гари Нельсон снял Чарли Шлаттера в роли симпатичного тележурналиста, расследующего поджоги, который объединяется с мультяшной Пантерой (которая говорит), чтобы раскрывать преступления. Эта подражание "Кто подставил кролика Роджера" так и не вышла в эфир. Наконец, после долгих усилий, "Сын" Эдвардса вышел в 1993 году, в главной роли Роберто Бениньи в роли внебрачного сына Клузо. Однако, как и "Тропа", он не имел успеха в прокате, что означало окончание участия Эдвардса во франшизе. На агрегаторе рецензий Rotten Tomatoes фильм имеет рейтинг одобрения 29% на основе 14 рецензий, со средним баллом 4.00/10. На Metacritic фильм имеет средневзвешенный балл 31 из 100 на основе 8 критиков, что указывает на "в основном неблагоприятные отзывы". MGM выпустила коммерчески успешный перезапуск "Розовая Пантера" (2006) со Стивом Мартином в роли Клузо, хотя этот фильм является перезагрузкой франшизы, а не продолжением. Мартин снова сыграл Клузо в "Розовая Пантера 2", но этот фильм не был таким успешным, как первый.