Канада суретшісі Джеймс Фрайз және оның шығармалары
Jimmy Frise
Канада суретшісі Джеймс Фрайз туралы: Birdseye комиксі, әзіл-қалжың суреттері, 1-ші Дүниежүзілік соғыстағы қаһармандық ерлігі. Тарихы мен шығармашылығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық комикстер суретшісі
Canadian comic strip cartoonist
Канадалық суретші Джеймс Льюэллин Фрайз (/f//r//aɪ//z/, 16 қазан 1891 – 13 маусым 1948) Birdseye комиксі бойынша жұмыстарымен және Грег Кларктың юмористикалық прозалық туындыларына салған иллюстрацияларымен әйгілі. Онтарионың Скугог аралында дүниеге келген Фрайз 19 жасында Торонтоға көшіп, Toronto Stars Star Weekly газетінің қосымшасында иллюстрация жасау жұмысын тапты. 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вими қырқасы шайқасында оның сол қолы ауыр түрде жарақаттанды, бірақ сурет салатын қолы зардап көрмеді, ол елге оралғаннан кейін газетте карикатура салуын жалғастырды. 1919 жылы ол алғашқы апталық комиксін – «Өмірдің шағын комедиялары» жариялады, ол 1923 жылы ауылдық ортаға негіделген Birdseye комиксіне айналды. 1947 жылы Монреаль стандартына көшті, бірақ Star Birdseye Center комиксіне басып шығару құқығын сақтап қалғандықтан, Фрайз оны ұқсас кейіпкерлер мен жағдайлармен Juniper Junction деп жалғастырды. 1948 жылы Фрайздің жүрек талмасынан күрт қайтыс болуынан кейін Даг Райт комикстің жаңа авторы болды, ол ағылшын тіліндегі канадалық комикстер тарихындағы ең ұзақ безген комикске айналды.
The Canadian cartoonist James Llewellyn Frise (/f//r//aɪ//z/, 16 October 1891 – 13 June 1948) is best known for his work on the comic strip Birdseye and his illustrations of humorous prose pieces by Greg Clark. Born in Scugog Island, Ontario, Frise moved to Toronto at 19 and found illustration work on the Toronto Stars Star Weekly supplement. His left hand was severely injured at the Battle of Vimy Ridge in 1917 during World War I, but his drawing hand was unhurt, and he continued cartooning at the Star upon his return. In 1919 he began his first weekly comic strip, Life's Little Comedies, which evolved into the rural centred humorous Birdseye in 1923. He moved to the Montreal Standard in 1947, but as the Star kept publication rights to Birdseye Center, Frise continued it as Juniper Junction with strongly similar characters and situations. Doug Wright took over the strip after Frise's sudden death from a heart attack in 1948, and it went on to become the longest running strip in English Canadian comics history.
Өмір және мансап
Джеймс Льюэллин Фрайз 1891 жылғы 16 қазанда Онтарионың Скугог аралындағы Фингерборд маңында дүниеге келді. Ол Джон Фрайздің (1922 жылы қайтыс болған) және Ханна Баркердің (1933 жылы қайтыс болған) жалғыз ұлы болды. Ханна екі жасында Англиядан Порт-Перриге отбасымен көшіп келген. Ол Сегрейв пен Миртлде өсіп, Порт-Перриде оқыды. Ол жерде тіпті өзінің орта атын жазумен де қиналды және сурет салуға құмарлығын дамытты. Жасөспірім кезінде достары мен мұғалімдері Фрайзді Торонтоға көшіп, сурет салу мансабын жалғастыруға шақырды. 1910 жылы ол сол жерге көшті, бірақ өнерін дамытуды көздемеді, жұмыс іздеді және Рольф, Кларк, Стоун литография фирмасында гравер және басушы болып жұмыс табалды; ол алты ай бойы Канадалық Тынық мұхиты темір жолы компаниясы үшін Саскачеванда сатылатын жерлерді көрсететін карталар сызды. Басқа жұмыс іздеп жүргенде ол Торонто Стар газетінен фермер мен редактордың арасындағы пікір алмасуды оқыды. Фрайз редактор сиырды сауғанда күресіп, фермер редактор болып тұрған редактордың карикатурасын салды; ол оны Старға тапсырды, ол сол жылғы 12 қарашада Star Weekly қосымшасында жарияланды. Ол келесі дүйсенбіде «Жұлдыздар» кеңсесіне келді, бас редактор оны дереу жұмысқа алды. Ол Star Weekly редакторы Дж. Герберт Кранстон оны сурет салу қабілеті үшін шақырғанға дейін атауларды жазумен және фотосуреттерді өңдеумен бастады. Фрайз жаңалықтарды және «Ескі ана табиғат клубы» балалар бағдарламасын суреттеді, сондай-ақ саяси карикатуралар жасады. Оның карикатуралары «Owen Sound Sun» сияқты басылымдарда да жарияланды. Фриз 1916 жылы Монреальдегі гравировка фирмасында жұмысқа орналасты және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 17 мамырда әскерге қабылданды. Ол бұрынғы 48-ші Канада жоғарғы әскерімен екі жылдық тәжірибесі болған және алдымен Канада далалық артиллериясының 69-шы батареясында қызмет еткен. Ол қыркүйекте шетелге жіберілді және қарашаға дейін 12-ші батареяда майданның алдында қызмет етті, онда ол фермалық тәжірибесін артиллерия мен оқ-дәрілерді жылжыту үшін аттарды жүргізу үшін пайдаланды. Вими қырқасындағы шайқаста оның сол қолы жаудың снаряды жарылып, ауыр жарақат алды. The Star газеті «Канаданың ең үміткер карикатуристерінің бірі» жоғалып кетуі мүмкін деген алаңдаушылық білдірді, бірақ оның сурет салу қолы – оң қолы – зардап шекпеді. Ол Англияның Челмсфорд қаласында сауығып, 1917 жылғы 1 желтоқсанда Торонтоға оралып, алдымен «Жұлдыз» газетінде, көп ұзамай «Жұлдыз» апталығында қайтадан жұмысқа кірісті. 1919 жылы Канада далалық артиллериясының 43-ші батареясы Фрайзге өздерінің бөлімінің тарихы туралы кітапты суреттеу үшін жүгінді. Бұл том сол жылы кейіннен Хью Р. Кей, Джордж Маги және Ф. А. МакЛеннан жазған және Фрайздің нақты егжей-тегжейлі берілген күлкілі мультфильмдерімен суреттелген Battery Action! деген атпен жарық көрді. «Жұлдыздар апталығының» таралымы өскен сайын, оның комикс бөлімі де өсті. Кранстон Фрайзді W.E. Хиллдің «Біздің арамыздағы өлімге ұшырағандар» атты Чикагодағы комиксінің үлгісінде Канада тақырыбындағы комикс жасауға шақырды. Фрайз апталық кестеге сәйкес келе алмайтынына наразылық білдірді, бірақ 1919 жылғы 25 қаңтарда «Ат-д'Ринк» басталды; ол 15 наурызда «Өмірдің кішкентай комедиялары» болып өзгерді. Комикс танымал болды және 1923 жылы дамыды; ол Джон Т. Маккачонның Американың орта батысындағы ойдан шығарылған ауылдық қалашық – Bird Center суреттеуінің әсерін алды. Фрайз өзінің назарын ауыл өмірін күлкілі және ностальгиялық бейнелеуге аударды және 1925 жылғы 12 желтоқсанда өзінің комиксіне Birdseye Center деп атау берді, оның орнын «кез келген канадалық ауыл» деп сипаттады; оның басты кейіпкерлері боулингпен шұбарланған Pigskin Peters, Old Archie және оның үй жануары лось Foghorn, сондай-ақ жалқау Eli Doolittle және оның әйелі Ruby болды. Комикс танымалдылығы артып, 1926 жылы оқырмандар арасында жүргізілген сауалнамада сүйікті комикс деп танылды, өйткені ол нұсқалар тізімінде болмады. 1920 жылдан бастап Фрайз журналист және Вими қырқасының ардагері Грег Кларкпен (1892-1977) бірге жұмыс істеді. Олар достыққа айналды, 1920 жылдары Фрайз Кларктың кейбір мақалаларын, сұхбаттарын және әңгімелерін суреттеді. Фрайз кеңсеге жиі келетіндермен әңгімелесіп отырды. Ол өз қарқынымен жұмыс істеді және көбінесе жұмыс барысында қанағаттанбаушылықпен жұмысты жыртып тастады және соңғы сәтте өз комикстерін тапсырды. Фрайздің кешігуі өндіріс пен таратуда кешігуге әкелді, сондықтан редакция директоры Гарри Хиндмарш бірде Джозеф Е. Аткинсоннан осы мәселені шешуді талап етті. Аткинсон: «Гарри, The Star Weekly мырза Фрайзсыз баспаға түспейді», – деп жауап берді. Фрайз өзінің түпнұсқа туындыларының қайта сату құнына немқұрайлы қарады және өнімдерге, мысалы, пазлдарға және 1940 жылы ашылған Скугог көліндегі Birdseye Center Cabin Park-қа лицензия беруге аз көңіл бөлді. Оның жұмысы оған жақсы өмір сүруге мүмкіндік берді және ол Baby Point ауданында үй сатып алды. 1932 жылдан бастап Кларк Star Weekly журналында әдеттегі апталық күлкілі әңгімелерді жаза бастады, оларды Фрайз суреттеді. Әңгімелер әдетте жақын достар Грег пен Джимнің түрлі оқиғаларын (және бақытсыздықтарын) баяндады, кейде олардың үйлерінде, сондай-ақ балық аулау немесе кемпингке шығу, немесе Онтарионың шет елдерін және ауылдық аймақтарын зерттеу кезінде. Фрайз (нағыз өмірінде шамамен 5'9") биік және жіңішке болып салынды, ал Кларк – аласа және денелі. Бұл өте танымал мүмкіндік келесі 16 жыл бойы Фрайзді Канадада ғана емес, Кларктың әңгімелеріндегі тұрақты тұлға ретінде де танымал етті. 1936 жылы Which We Did атты әңгімелер жинағы жарық көрді; 1937 жылы So What атты жалғасы жарық көрді. Фрайз Star газетіне олардың қателіктері туралы былай деді: «Біз қалалық әкімшіліктің қадамдарында жұмыртқа қуырып пісірдік. Мен үйімді герметизацияладық және салонды цементпен су бақтық. Бірде мен Грегті көліктік қазу жұмыстарын жасау үшін бу экскаваторын алуға көндірдім және бағшамды бүлдірдім. Бұл кітаптың ең ақымақтық оқиғасы осы болар». Кларк/Фрайз серіктестігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырады, Кларк соғыс тілшісі ретінде Еуропаға оралды. Фрайз карикатурист және суретші ретінде жұмысын жалғастырды, ал Кларк оралғаннан кейін «Грег пен Джим» әңгімелері тоқтатылған жерден қайта басталды. Алайда, Фрайз бен Кларк газеттің қызметкерлеріне қатысты қарым-қатынасына алаңдады және 1946 жылы газеттен алғашқы мүмкіндікте кету туралы келісім жасады. Кларк Монреаль стандартының редакторы Джон Макконнеллге хабарласты, бұл газет Star-дан кішкентай таралымы бар, бірақ бұрын оған қызмет ұсынған. Макконнелл екеуіне Star-да алған жалақыға ұқсас жалақы ұсынды, сондай-ақ Фрайздің комиксін АҚШ-та тарату мүмкіндігін ұсынды, бұл оның табысын толықтырады. Олар 1946 жылғы Рождество кешінде өтінімдерін тапсырғанда, Хиндмарш олардан: «Бізге ұсыныс жасауға мүмкіндік бермейсіздер ме?» деп сұрады. Фрайз оған: «Мырза Хиндмарш, сізде ұсыныс жасауға ештеңе жоқ», – деді. Соңғы Birdseye Center эпизоды 1947 жылғы 1 ақпанда жарық көрді. The Star Birdseye Center-ге жариялау құқығын сақтап қалды, сондықтан Фрайз осы мүмкіндікті пайдаланып, ұқсас кейіпкерлер мен жағдайлармен Juniper Junction-ды қайта жасады. Ол 1947 жылғы 22 ақпанда жарық көрді, ал Standard оны Фрайз көптен бері қалағандай түсті түрінде жариялады. Standard-тың таралымы Фрайз бен Кларк еңбек еткеннен кейін өсті. Фрайз 1947 жылы Джек Хамблетонның Skillet Skills for Camp and Cottage атты асхана кітабына да суреттер салды. Бұрынғы күні денсаулығы нашарлағаннан кейін Фрайз 1948 жылғы 13 маусымда Торонтодағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды, оның жасы 57 болды. Кларк жаңалықты естігенде Кранстонға телефон соғып: «Ұлы джентльмен дүниеден өтті», – деді. Фрайз Торонтодағы Prospect зиратында жерленді.
James Llewellyn Frise was born 16 October 1891 near Fingerboard in Scugog Island, Ontario. He was the only son of John Frise (d. 1922), who was a farmer, and Hannah Barker (d. 1933), who had immigrated with her family from England to Port Perry when she was two. He grew up in Seagrave and Myrtle and went to school in Port Perry. There he struggled with spelling—even with his own middle name—and developed an obsession with drawing. Throughout his teens, friends and teachers encouraged Frise to move to Toronto to pursue a drawing career. In 1910 he moved there, though without aiming to develop his art—rather he sought work and found it as an engraver and printer at the Rolph, Clark, Stone lithography firm; he spent six months drawing maps for the Canadian Pacific Railway company indicating lots for sale in Saskatchewan. While seeking another job he read in the Toronto Star an exchange between a farmer and an editor in which the editor extolled the virtues of farm life only to have the farmer rebut him and challenge him to try out farming. Frise drew a cartoon of the editor struggling to milk a cow and a farmer as an editor; he submitted it to the Star, where it appeared in the Star Weekly supplement on that 12 November. He visited the Stars offices the following Monday and the Editor in Chief hired him immediately. He began by lettering titles and touching up photos until the Star Weeklys editor J. Herbert Cranston enlisted him for his drawing skills. Frise illustrated news stories and the children's feature The Old Mother Nature Club, and did political cartoons. His cartoons also appeared in publications such as the Owen Sound Sun. Frise took a job at an engraving firm in Montreal in 1916 and in the midst of World War I enlisted in the military that 17 May. He had had two years previous experience with the 48th Highlanders of Canada and served at first served in the 69th Battery of the Canadian Field Artillery. He was deployed overseas that September and by November was serving in the 12th Battery at the front, where he employed his farm experience driving horses to move artillery and ammunition. At the Battle of Vimy Ridge his left hand was severely injured when an enemy shell exploded at an ammunition dump where he was delivering loads of shells. The Star reported its anxiety over the possible loss of "one of Canada’s most promising cartoonists", but his drawing hand—his right—was uninjured. He was discharged after recuperating in Chelmsford, England, and arrived back in Toronto on 1 December 1917 and returned to work, first at the Star and shortly after at the Star Weekly again. Canadian Field Artillery's 43rd Battery approached Frise in 1919 to illustrate a book on the history of their unit. The volume appeared later in the year under the title Battery Action!, written by Hugh R. Kay, George Magee, and F. A. MacLennan and illustrated with Frise's light hearted, humorous cartoons rendered in accurate detail. As the Star Weeklys circulation grew, so did its comics section. Cranston encouraged Frise to create a Canada themed comic strip in the vein of W. E. Hill's Among Us Mortals, a Chicago strip which also ran in the Star. Frise protested he could not keep up with a weekly schedule but nonetheless began At the Rink, which débuted 25 January 1919; it became Life's Little Comedies on 15 March. The strip proved popular and evolved by 1923; it had taken on the influence of John T. McCutcheon's depictions of a fictional rural town in the American Midwest called Bird Center. Frise turned his focus to humorous and nostalgic depictions of rural life and on 12 December 1925 renamed his strip Birdseye Center, whose setting he described as "any Canadian village"; its lead characters included bowler hatted Pigskin Peters, Old Archie and his pet moose Foghorn, and lazy Eli Doolittle and his wife Ruby. The strip grew in popularity and in 1926 was voted favourite comic strip in a readers' poll—as a write in, since the strip did not appear in the list of options. From about 1920 Frise shared an office with the journalist and Vimy ridge veteran Greg Clark (1892–1977). They became friends, and occasionally through the 1920s, Frise would illustrate some of Clark columns, interviews and stories. Frise chatted with the frequent visitors to the office. He worked at his own pace and often tore up work in progress in dissatisfaction and submitted his strips at the last moment. Frise's tardiness caused such delays in production and distribution that editorial director Harry C. Hindmarsh once demanded Joseph E. Atkinson have something done about it. Atkinson replied, "Harry, The Star Weekly does not go to press without Mr. Frise." Frise was unconcerned with the resale value of his original artwork and pursued little licensing of his work, amongst which included product endorsements, products such as jigsaw puzzles, and a Birdseye Center Cabin Park on Lake Scugog, opened in 1940. His work provided him well enough that he bought a home in the well to do Baby Point neighbourhood. Beginning in 1932, Clark started penning a regular weekly humorous story in the Star Weekly—these were always illustrated by Frise. The stories generally detailed various adventures (and misadventures) best friends Greg and Jim got up to, sometimes at their homes, but also on fishing or camping trips, or exploring the backwoods and rural areas of Ontario. Frise (in real life about 5'9") was drawn as tall and gangly, and Clark short and stout. This extremely popular feature ran for the next 16 years, making Frise well known throughout Canada not just as an artist, but as a continuing real life personality in Clark's stories. A selection of stories appeared in a volume titled Which We Did in 1936; a follow up volume called So What was issued in 1937. Frise talked of their blunderings to the Star: "We've fried eggs on the city hall steps. We caulked my house and flooded the parlor with cement. I once let Greg persuade me to get a steam shovel to do my spring digging and ruined my garden. Perhaps this book is our most foolish adventure." The Clark/Frise partnership was interrupted during WWII, when Clark returned to Europe as a war correspondent. Frise continued his work as a cartoonist and illustrator, and upon Clark's return, the "Greg and Jim" stories picked up where they left off. However, Frise and Clark had grown concerned with the Stars treatment of its staff, and made an agreement in 1946 to leave the paper the first opportunity. Clark contacted John McConnell, publisher of the Montreal Standard, a newspaper with a smaller circulation than the Star that had earlier offered him a position. McConnell offered the pair salaries similar to what they received at the Star, as well as the opportunity for Frise to have his strip syndicated in the United States, which would supplement his income. When they handed in their resignations that Christmas Eve 1946, Hindmarsh asked them, "Aren't you going to give us a chance to bid?" Frise told him, "Mr. Hindmarsh, you have nothing to bid with." The last Birdseye Center episode ran on 1 February 1947. The Star maintained publication rights to Birdseye Center, so Frise re created the feature as Juniper Junction with strongly similar characters and situations. It débuted 22 February 1947, and the Standard ran it in colour, as Frise had long wanted. Standards circulation grew after the addition of Frise and Clark's collaborations. Frise also provided the illustrations to Jack Hambleton's cookbook Skillet Skills for Camp and Cottage published in 1947. After feeling unwell the night before, Frise died of a heart attack in his home in Toronto on 13 June 1948, at age 57. Clark telephoned Cranston on hearing the news, saying, "A great gentleman has passed on." Frise was buried at Prospect Cemetery in Toronto.
Жеке өмір
Фриздің бойы 2 метр болатын. Ол табиғатта уақыт өткізуді ұнататын, балық аулау және аң аулаумен шұғылданды. Ол жиі Скугог көліне оралып, кейде сол жердегі қызметі туралы әңгімелейтін. Ол методист дінінің өкілі еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан оралғаннан кейін Фриз АҚШ-та туып, Торонтода өскен Рут Элизабет Гейтке көңіл білдірді. Ол жарнама агенттігінде жұмыс істеді және әкесімен бірге Брайль әрпімен журнал мен Киелі кітап шығарды. Олар 1918 жылдың 21 ақпанында үйленді және төрт қызы – Жан, Рут, Эдит және Бетти, сондай-ақ бір ұлы – Джон дүниеге келді. Фриз өзінің "Расти" атты спаниелін суреттерінде жиі бейнелейтін.
Frise stood 5 feet (2 m). He enjoyed the outdoors and pursued fishing and hunting. He often returned to the Lake Scugog area and sometimes spoke about his career there. He was a Methodist Christian. After returning from his service in World War I, Frise began courting Ruth Elizabeth Gate, who had been born in the US and grew up in Toronto. She worked at an advertising agency, and co published with her father a magazine in braille and a braille bible. She married Frise on 21 February 1918 and the couple had four daughters, Jean, Ruth, Edythe, and Betty; and a son, John. Frise often featured his spaniel Rusty in his strips.
Мұра
Монреальдық карикатурист Дуг Райт (1917–83) «Жунайбер-жанкшн» комиксінің жауапкершілігін өз мойнына алды, ол ағылшын тіліндегі Канаданың ең ұзақ бездірілген комикс-жолағына айналды. 1965 жылы канадалық «McClelland & Stewart» баспасы Грег Кларктың түсіндірмелерімен және Гордон Синклердің кіріспесімен «Birdseye Center» жинағын жариялады. Кларк өзінің әңгімелерін бір кезде Дункан Макферсонның (1924–93) суреттерімен жариялай берді, бірақ көп ұзамай басқа тақырыптарға көшті. Порт Перридегі «Scugog Shores» мұражайында Фрайздің түпнұсқа туындыларының бірнеше үлгісі сақталып тұр, ал Онтарио провинциясы Фрайздің Онтарионың мәдени мұрасындағы рөлін еске алу үшін мұражай алдында Онтарио тарихи тақтасын орнатты. 2009 жылы Фрайз Канада карикатурашыларының Даңқ залына енгізілді.
The Montreal cartoonist Doug Wright (1917–83) took the reins of Juniper Junction, which went on to become English Canada's longest running comic strip. In 1965 the Canadian publisher McClelland & Stewart printed a treasury of Birdseye Center with commentary by Greg Clark and an introduction by Gordon Sinclair. Clark continued publishing his tales for a time with illustrations by Duncan Macpherson (1924–93), but soon moved on to different topics. Scugog Shores Museum in Port Perry holds some samples of Frise's original artwork, and the Province of Ontario erected an Ontario Historical Plaque in front of the museum to commemorate Frise's role in Ontario's heritage. In 2009, Frise was inducted into the Canadian Cartoonist Hall of Fame.