Абқайқ: Сауд Арабиясының мұнай өндіріс орталығы және сахара фестивалі

Кіріспе

Абқаиқ (بقيق) – Сауд Арабиясының Шығыс провинциясында орналасқан Saudi Aramco компаниясының қоршалған қалашығы және мұнай өңдеу кешені. Ол Дахран-Даммам-Хобар қалалық агломерациясының оңтүстік-батысында 60 шақырым қашықтықта, сондай-ақ әлемдегі екінші ірі құмды шөл – Руб' әл-Халидің солтүстігінде орналасқан, ол "Бос Шөл" деп те белгілі. Бұл қалашықты 1940 жылдары Aramco (қазіргі Saudi Aramco) компаниясы салған. 2012 жылы Абқаиқ қалашығының халқы шамамен 1500 адамды құрады, алайда Saudi Aramco қалашығының шегінен тыс тұрғындарды есепке алғанда, бұл көрсеткіш 45000-ға (2022 жылғы халық санауы) жақындады. Абқаиқ 2017 жылдан бері Сафари фестивалін өткізіп келеді. 10 күндік фестивальдің мақсаты – түрлі шаралар арқылы араб және шөл мәдениетін көрсету.

Терроризм және қауіпсіздік

2006 жылғы 24 ақпанда Абқайық мұнай өңдеу орнатымына қарсы әл-Қаиданың терактілік шабуылға талпынысы жасалды. 250 гектар аумақты алып жатқан кешен күніне 7 миллион баррель мұнай өңдей алады. Әли әл-Наймидің сөзіне сүйенсек, "көліктердің бірі күзетшілер оқ атқаннан кейін сыртқы қақпада жарылып кетті. Екінші көлік бірінші қақпадан өтіп, содан кейін тұрақ алаңында оқ астында жарылды. Екі террорист те қаза тапты". Шабуыл туралы жаңалық мұнай бағасын 2 долларға өсірді. Дегенмен, Saudi Aramco компаниясы залалды дереу тоқтатты. Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының Халид Р. әл-Родханының айтуынша, "кеңістіктердің бір бөлігі қиратылған болса да, Saudi Aramco резервтік және қосымша мүмкіндіктері бар екенін және өндірісті дерлік толық қуатпен жалғастыра алатынын мәлімдеді". Ол оқиға туралы есепте былай деді: "Абқайыққа жасалған шабуылды Сауд Арабиясының тұрақтылығына немесе жаһандық энергетика нарығына бұрылыс ретінде қарастыруға болмайды. Керісінше, бұл әл-Қаида мен басқа да экстремистік топтардың жаһандық экономика мен халықаралық бейбітшілікті бұзу үшін ешқандай шектеуді мойындамайтынын көрсетеді. Бұл сондай-ақ әл-Қаиданың Сауд Арабиясы, АҚШ және халықаралық қауымдастықтың басшылығына ең көп назар аударатын және ең көп зиян келтіретін аймаққа шабуыл жасау үшін тактикасын өзгертіп жатқанын көрсетеді". Алайда, Абқайыққа орташадан жоғары шабуыл өндірісті күніне дейін баяулатуы мүмкін. Абқайықтың басты мақсаты – шикі мұнайдан күкірттегін алып тастау және бу қысымын төмендету, осылайша мұнайды танкерлерде қауіпсіз тасымалдауға болатынын қамтамасыз ету. Абқайық – осы тұрақтандыру бойынша әлемдегі ең ірі орналым. 2019 жылғы 14 қыркүйекте Абқайыққа шабуыл жасалды. Хуситтер жауапкершілікті өздеріне алып, Сауд Арабиясының Йемендегі араласуына жауап ретінде жасалғанын мәлімдеді. АҚШ үкіметі шабуылдың Ирак немесе Ираннан жасалғанын, ал соққылардың сол бағыттан жасалған шабуылға сәйкес келетінін мәлімдеді. Зардап шеккендер туралы хабарлама жоқ, ал шабуыл Сауд Арабиясының мұнай өндірісін жартысына дейін, яғни әлемдік мұнай өндірісінің 5% дейін азайтты.

Abqaiq was the site of a terrorist attack attempt by al Qaeda on 24 February 2006, targeting the oil processing facility. The 250 hectare complex can process 7 million barrels of oil a day. According to Ali Al Naimi, "One of the cars exploded at the outer perimeter gate after guards fired on it. The second car made it through the first gate but also exploded under fire in a parking area. Both of the terrorists were killed." News of the attack pushed oil prices up by 2 dollars. The damage, however, was immediately contained by Saudi Aramco. According to Khalid R. al Rodhan of the Center for Strategic and International Studies, "even if some of the facilities were destroyed, Saudi Aramco has claimed that it has backup and redundant facilities to produce at near capacity". In a report about the incident, he concludes that "the attack against Abqaiq should not be seen as a turning point in either Saudi stability or the global energy market. Rather, it is evidence that al Qaeda and other extremists groups will stop at nothing to disturb the global economy and international peace. It also signals that al Qaeda is changing tactics to attack an area that will garner most attention and inflict most damage on the Saudi leadership, the U. S., and the international community." However, a moderate to severe attack on Abqaiq would slow production from an average of a day to The chief purpose of Abqaiq is to remove hydrogen sulfide from crude oil and reduce the vapor pressure, making the crude safe to be shipped in tankers. Abqaiq is the world's largest facility for this stabilization. On 14 September 2019 Abqaiq was attacked. The Houthis claimed responsibility, stating that they were retaliating for the Saudi Arabian led intervention in Yemen. The United States government claimed that instead the attack may have originated in Iraq or Iran, stating that the impacts were consistent with an attack from that direction. No casualties were reported, and the damage cut Saudi Arabia's oil output by half, or 5% of the global oil supply.

Әуежай

Абқайқта (Абқайқ әуежайы) Сауд Арама компаниясы басқаратын және коммерциялық әуе қатынасы үшін ашық емес шағын бір жолақты әуежай бар. Дегенмен, адамдар көбінесе жақын орналасқан Даммамдағы Король Фахд халықаралық әуежайын пайдаланады, ол қазіргі уақытта Абқайқтан 90 км қашықтықта (қашықтықты 70 км-ге дейін қысқарту мақсатында жаңа жол жобасы жүргізілуде). Бұл әуежай толыққанды халықаралық әуе қызметін ұсынады. Басқа вариант ретінде, Аль Ахса халықаралық әуежайы Абқайқтан 80 км қашықтықта орналасқан, алайда ол халықаралық рейстерді шектеулі түрде ғана жүзеге асырады.