Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрлы қаскырлардың түрі
Species of rodent
Жағалық құс (Clethrionomys glareolus) – қызыл қоңыр түстес жүні және сұр реңді дақтары бар, денесінің жартысына жуық ұзындығында құйрығы бар кішкентай құрлы қаскыр. Кеміргіш жануар, орманды жерлерде тіршілік етеді және ұзындығы шамамен 10-14 см болады. Жағалық құс Еуропаның көп бөлігінде және Азияның солтүстік-батысында кездеседі. Ол Ұлыбританияда туған, бірақ Ирландияда жоқ, онда ол кездейсоқ әкелінген және қазір оңтүстік және оңтүстік-батыстың көп бөлігін мекендеген. Жағалық құс орман, тік қабырғалар және басқа да тығыз өсімдіктерде, мысалы, қызыл жусан және доланада мекендейді. Оның жер астындағы қуысы мүк, қауырсын және өсімдік талшықтарымен қапталған және азық-түлік қоры бар. Жабайы табиғатта 18 айдан 2 жылға дейін, ал тұтқында 42 айдан астам өмір сүре алады және көбінесе шөппен қоректенеді, бүршіктер, қабық, тұқымдар, жаңғақтар, жапырақтар мен жемістерді жейді, кейде жәндіктер мен басқа да ұсақ жәндіктерді де қосады. Ол бұталар мен ағаштардың төменгі бұтақтарына оңай көтеріледі, бірақ тышқандай епті емес. Жазда аналығы шамамен төрт рет балалайды.
The bank vole (Clethrionomys glareolus) is a small vole with red brown fur and some grey patches, with a tail about half as long as its body. A rodent, it lives in woodland areas and is around in length. The bank vole is found in much of Europe and in northwestern Asia. It is native to Great Britain but not to Ireland, where it has been accidentally introduced, and has now colonised much of the south and southwest. The bank vole lives in woodland, hedgerows and other dense vegetation such as bracken and bramble. Its underground chamber is lined with moss, feathers and vegetable fibre and contains a store of food. It can live for eighteen months to two years in the wild and over 42 months in captivity and is mostly herbivorous, eating buds, bark, seeds, nuts, leaves and fruits and occasionally insects and other small invertebrates. It readily climbs into scrub and low branches of trees although it is not as versatile as a mouse. It breeds in shallow burrows, the female rearing about four litters of pups during the summer.
Сипаттама
Банктік суыршық – жас кезінде егеуқұйрыққа ұқсас, бірақ денесі қалыңдап, басы сәл дөңгелек, құлақтары мен көздері кішірейіп, құйрығы қысқа да түкті болады. Арқасы қызғылт қоңыр, астыңғы жағы сұрғылт, ал қабырғалары қызғылт қоңыр жылтырмен сұр түсті. Төменгі бөліктері ақшыл сұр, кейде көңілді сарғыш реңге боялады. Құлақтары басқа суыршықтардың көпшілігінен ірілеу. Ересек суыршықтың басы мен денесінің ұзындығы аралығында, ал құйрығының ұзындығы аралығында болады. Салмағы аралығында. Жас жануарлардың түсі қараңғырақ, астыңғы жағы сұр болады. Банктік суыршық өңкейлеген дыбыстар шығара алады және төменгі ырғақты сықылдаулар естиді. Қиын жағдайға түсіп, оқшаланғанда, адамның зар жылағанына ұқсас дыбыс шығаратыны байқалған. Ұлыбритания сияқты аймақтарда, басқа бір шағын суыршық – қысқа құйрықты суыршық (Clethrionomys agrestis) болғандықтан, банктік суыршық ірі құлақтарымен, қоңыр түсті жүнімен және дене ұзындығының 50% құрайтын ұзын құйрығымен ерекшеленеді. Солтүстік Скандинавия мен Ресейден таралған солтүстік қызыл арқалы суыршық (Clethrionomys rutilus) қысқа құйрықты және оның жүнінде сұр түс аз болады. Солтүстік Еуразиядан келген сұр қызыл арқалы суыршық (Clethrionomys rufocanus) ірілеу, арқасы ерекше қызғылт түсті.
The bank vole is a small rodent resembling a mouse when young but developing a stouter body, a slightly rounder head with smaller ears and eyes and a shorter, hairy tail. The dorsal surface is reddish brown, with a greyish undercoat and the flanks are grey with a reddish brown sheen. The underparts are whitish grey sometimes tinged with dull yellow. The ears are larger than those of most voles. The adult head and body length varies between and the tail ranges from The weight is between Young animals are darker in colour with greyer underparts. The bank vole is capable of making growling sounds and can utter low pitched squeaks. In a case of distress and isolation it has been witnessed to emit a sound resembling that of a human sob. In areas such as Great Britain, where the only other small vole is the short tailed vole (Clethrionomys agrestis), the bank vole is distinguished by its more prominent ears, chestnut brown fur and longer tail which is usually 50% body length. The northern red backed vole (Clethrionomys rutilus) from northern Scandinavia and Russia, has a shorter tail and is paler with less grey in its pelage. The grey red backed vole (Clethrionomys rufocanus) from northern Eurasia, is larger with a distinctive reddish back.
Тіршілік ету ортасы
Жағажайлық егеуқұйрық орманды жерлерде, әсіресе жапырақты және аралас орманды жерлерде, бұталар, аласа өсімдіктер және күріш жапырақтарында кездеседі. Ол тік жарларда, дала шеттерінде, папоротниктер мен доланаралар арасында, өзен жағалауларында, батпақтарда және саябақтарда да таралған. Таулы аймақтарда және оның таралу аймағының солтүстік бөлігінде ол қылқан жапырақты орманды жерлерде, белгілі бір биіктікте кездеседі. Жалаңаш топырақта ол табылмайды және топырақ жамылғысының жеткілікті болуы қажеттілік болып табылады. Орманды аймақтардың шетінде, маусым мен жергілікті жағдайларға байланысты келіп-кетіп отыратын, кеңістікте бөлек орналасқан жағажайлық егеуқұйрықтардың бірнеше популяцияларынан тұратын метапопуляция болуы мүмкін. Кейбір аймақдарда қыс айларында егеуқұйрықтар жоқ болуы мүмкін, ал жаз айларында олар қайтадан қоныстанып, қазан айында қайтадан жоғалып кетеді. Ол орманның тұрақты мекенделген жерінен алшақтаған сайын, аналықтарының саны азаяды және жекелегендердің санының ауытқуы артады.
The bank vole is found in forests, especially in deciduous and mixed woodland with scrub, low plants and leaf litter. It is also present in hedgerows, field verges, among bracken and brambles, river banks, swamps and parks. In mountainous regions and the northern part of its range it occurs in coniferous woodland at altitudes of up to It is not found on bare soil and ample ground cover seems a necessity. At the fringes of forested areas it is possible for there to be a metapopulation consisting of a number of spatially separated populations of bank vole that come and go according to the season and local events. Some areas may be devoid of voles during the winter and be repopulated during the summer only to become empty of voles again in October. The further from permanently inhabited forest the location is, the fewer females there are and the more widely the number of individuals fluctuates.
Мінез-құлық
Банктік құрт күндіз де, түнде де белсенді. Қыста ол ұйқыға кетпейді. Ол ұзын, терең емес, тармақталған қорықшаларды қазып, бірнеше шығу жолы бар, кейде жапырақ төсенішінің астымен тоннельдер салады. Ол азық-түлікті жер астына жинап сақтайды және жасыл мүк, құрғақ шөптер мен жапырақтардан жер бетіне жақын немесе тіпті жер үстінде ұя жасайды. Ол көбінесе өте батыл, бірақ басқа жануарлардың, мысалы, тілмешіктердің (құс) ауадағы жыртқыштар туралы ескерту дауысына өте сезімтал. Әйелдер әдетте еркектерден ірілеу, бірақ еркектер арасындағы жыныстық диморфизм альпілік популяцияларда байқалады, бұл, мүмкін, жыртқыштардың аздығынан және еркектер арасындағы күшті бәсекелестіктен туындаған.
The bank vole is active by day and also at night. It does not hibernate in winter. It excavates long, shallow branching burrows with multiple exits, sometimes tunnelling along beneath the leaf litter. It gathers and stores food underground and makes a nest with moss, dry grasses and leaves close to the surface or even above ground. It is in general quite bold but is also very alert to the cries of other animals such as tits (bird) warning of aerial predators. Females are typically larger than males, but male bias sexual dimorphism occurs in alpine populations, possibly because of the lack of predators and greater competition between males.
Өсіру
Аналықтар өз аумақтарын сақтайды, олар біршама өте қалуы мүмкін, ал аталықтар бірнеше аналықтардың аумағын қамтитын үлкен аумақтарды иеленеді. Аналықтардың мекендеу аймағы әдетте сәуірдің соңынан қыркүйекке дейін созылады. Аналықтар басым аталықтарды қалайтындай көрінеді және басқа көшпелі аталықтардан қашуы мүмкін. Жүктілік мерзімі орташа есеппен 21 күнге созылады, егер аналық бұрынғы балаларынан әлі де сүт беріп жатса, онда ол ұзағырақ болады. Бір туыста 10-ға дейін бала болуы мүмкін, бірақ орташа саны 4-тен 8-ге дейін. Аналықтар кейде көрші аумақтардағы ұялардағы балаларды өлтіреді, ал аталықтар анасымен жұптасу алдында балаларды өлтіруі мүмкін, бұл оның ұрпақтарына артықшылық беру тактикасы болуы мүмкін. Балалар жалаңаш және көмекке мұқтаж, ал көздері шамамен 9 күнде ашылады. Олар 20-25 күнде емшектен айырылады, аналықтары 6 аптада жыныстық жағынан жетіледі, ал аталықтары 8 аптада жетіледі. Жыл ішінде 4-ке дейін туыс болуы мүмкін, ал жас балалар көбейе бастағанда, олардың саны жаз айларында тез өседі. Банктік құрт табиғатта 2 жылға дейін өмір сүреді. Қамауда бұл көрсеткіш 42 айдан асып түсуі мүмкін, егде жастағы құрттар көбінесе демалысқа көп уақыт жұмсайды, физикалық жағынан азырақ белсенді, бірақ әлі де дөңгелекті айналдыра алады.
Females maintain territories which may overlap somewhat, and males occupy larger territories covering those of several females. The home range of females is usually between The breeding season lasts from late April to September. Females appear to prefer dominant males and may actively avoid other vagrant males. The gestation period averages 21 days, being longer if the female is still lactating from a previous litter. A litter can be up to ten pups but the average number is four to eight. Females sometimes kill pups in burrows in adjoining territories and males sometimes kill pups before mating with their mother, perhaps as a tactic to ensure his offspring are advantaged. The pups are naked and helpless and their eyes open at about nine days. They are weaned at 20 to 25 days and the females become sexually mature by six weeks with the males reaching maturity by eight weeks. There may be up to four litters per year and as the youngsters start to breed, numbers quickly build up over the summer months. The bank vole lives for up to two years in the wild. In captivity this can increase to over 42 months, with the older voles tending to spend most time resting, less physically agile, though still capable of having a spin on the wheel.
Экология
Банк суырлығы жылдың көп бөлігінде көптеп кездеседі және қызыл түлкі (Vulpes vulpes), еркек (Mustela erminea), кіші қарақұйрық (Mustela nivalis), еуропалық мик (Mustela lutreola), жалпаққанат (Falco tinnunculus), қалың аяқты көгершін (Buteo lagopus) және сұр құс (Strix aluco) сияқты түрлі жыртқыштардың рационында маңызды рөл атқарады. Суырлықтар ашық жерлерден қашып, бұталардың арасындағы және тозған жолдар арқылы жүріп, ұсталудан сақтануға тырысады. Бұл хантавирус иесімен бірге эволюциялағанмен, популяциялар арасында оның болуы қысқы мерзімде олардың тірі қалу көрсеткіштерін төмендетуі мүмкін.
The bank vole is plentiful during much of the year and plays an important part in the diet of various predators including the red fox (Vulpes vulpes), the stoat (Mustela erminea), the least weasel (Mustela nivalis), the European mink (Mustela lutreola), the common kestrel (Falco tinnunculus), the rough legged buzzard (Buteo lagopus) and the tawny owl (Strix aluco). The voles try to prevent being caught by avoiding open areas of ground, by using tunnels and well worn paths through the undergrowth. Although this hantavirus has co evolved with its host, its presence among populations seems to decrease their over winter survival rates.
Мәртебе
Банктік құрт Еуропа мен Батыс Азияда өте кең таралған. Халық тығыздығы жыл мезгіліне және орналасқан жеріне байланысты әр гектарға алтыдан жүзге дейін жетеді. Халық саны жылдан жылға өзгереді, бірақ ұзақ мерзімді алғанда тұрақты болып көрінеді. Осы себептерге байланысты Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) банктік құртты Қорқыту алдында тұрған түрлердің Қызыл тізімінде "Төменгі деңгейдегі қауіп" санатында бағалаған.
The bank vole has a very wide range across Europe and western Asia. The population density depends on the time of year and location and varies between six and one hundred individuals per hectare. The population size varies from year to year but in the long term appears to be stable. For these reasons, the International Union for Conservation of Nature has rated the bank vole as being of "Least Concern" in its Red List of Threatened Species.