Кіріспе

Гренландияның батыс жағалауындағы Диско шығанағы (; Diskobugten) – Гренландияның батыс жағалауындағы кең және үлкен шығанақ. Бұл шығанақ Баффин шығанағының оңтүстік-шығысқа қарай кіретін бөлігін құрайды.

Тарих

Инуиттердің Диско шығанағына алғаш рет қашан кіре бастағаны белгісіз, бірақ Саққақ тайпасы б.з.д. 2400-900 жылдары аралығында онда болған. Диско шығанағы ғасырлар бойы маңызды орын болып келген. Оның жағалауын еуропалықтар алғаш рет 985 жылы Эрик Қызыл Гренландияның жайлырақ батыс жағалауында қоныс салғанда кездестірген. Олар терісі үшін түлендерді, ал түрлі материалдар үшін киттерді аулаған. Бұл өнімдер Гренландиялықтардың Исландия, Британ аралдары және Еуропамен сауда жасаған негізгі табыс көзіне айналды. Екі тараптан да соғыстар мен қырғындар болғаны туралы мәліметтер бар. Дегенмен, Гренландиялық қоныстардың тасталуының басты себебі 15 ғасырда басталган Кіші мұз дәуірі болды. Температураның күрт өзгеруі салдарынан тіпті жаз айларында да Диско шығанағына жеткізу мүмкін болмай, Гренландиялық викингтердің күнкөрісіне нүкес келді. Солтүстік поляр шеңберінен төмен орналасқан Шығыс қонысы да тұруға жарамсыз болып кетті. Сол кезден бастап 18 ғасырда Данияның отарлауына дейін Диско шығанағы аймағын инуиттер бақылап келді, бірақ 1587 жылы Джон Дэвис жасаған үшінші Гренландия экспедициясынан кейін ағылшын және голланд кит аулаушылары да кейде бұл аймаққа келіп тұрды.

Жабайы табиғат

Бұл судың қоректік заттарға бай болуына байланысты, онда көптеген түрлер қоныстанады. Оларға капелин (Mallotus villosus) және треска (Gadus morhua) сияқты түбінде және су қабатында тіршілік ететін балықтар жатады. Бұл орынды көшпенді түлендер – гренланд түлені (Pagophilus groenlandicus), капюшонды түлен (Cystophora cristata), сақиналы түлен (Pusa hispida) және миықты түлен (Erignathus barbatus) тартады. Сонымен қатар, пилот кит (Globicephala melas), қасқыр кит (Orcinus orca) және нарвал (Monodon monoceros) да осы аймақта кездеседі. Жағалауда шағалалар, теңіз қарындаштары, қара қаз, кайралар, томпақ мүңкілер, баклан және тұмсық қараңғыштар сияқты әртүрлі құстарды кездестіруге болады. Бұл шығанақтың маңында Арктика түлкілері, қояндар және қарлы тағар сияқты жануарлар да таралған.