Кіріспе

Скаутингтік шара

Скаутингте, жамборе́ – ұлттық немесе халықаралық деңгейде бас қосатын скауттар мен/немесе қыз-скауттардың ірі жиыны.

Тарих

Бірінші Дүниежүзілік скауттық джамборе 1920 жылы өтті, және оны Ұлыбритания қабылдады. Содан бері, әр төрт жыл сайын әртүрлі елдерде жиырма төрт Дүниежүзілік скауттық джамборе өтті. 2027 жылы Польшада 26-шы Дүниежүзілік джамборе өтеді. Әлем бойынша әртүрлі жиілікпен ұлттық және құрлықтық джамборелер де ұйымдастырылады. Осы іс-шаралардың көптегені шетелден скауттарды шақырып, қызығушылық тудырады.

Этимология

"Jamboree" сөзінің шығу тегі толыққанды түсініксіз. Бұл көптеген сөздіктерде де көрініс тапқан. Мысалы, Канадалық Оксфорд сөздігінде этимологиясы "19 ғасыр, шығу тегі белгісіз" деп көрсетілген. Оксфорд ағылшын сөздігі (OED) оны американдық сленгтен шыққан деп санайды, 1868 жылы "New York Herald" газетінде және 19 ғасырдың соңында ирланд әдебиетінде қолданылғанын анықтайды. Скауттар қозғалысында бұл сөзді Баден-Пауэлл ойлап тапқан деген кең таралған пікір бар, бірақ Пауэллдің өзінің немесе скауттар басылымдарының жазбаша дәлелдемесі жоқ, және бұл сөз ондаған жылдар бұрын-ақ қолданыста болған.

Скаутингке дейін қолдану

Бірде Баден Пауэллден неге «жамборе» деп таңдағанын сұрады. Ол: «Басқаша қалай атауға болады?» деді. Оның әзілдеген жауабынан өзге, бұл жауаптың мәні болуы мүмкін, егер сөздің бұрыннан нақты мағынасы болғанда. Басқа авторлар «жамборе» сөзін 20-шы ғасырдың басында, скауттар қолданғанға дейін, «әсем немесе шулы той немесе кеш» деген мағынада қолданған. Ақын Роберт У. Сервис 1912 жылы жарық көрген «Атабаска Дик» атты өлеңінде осы терминді пайдаланған: «Олардың бәрі жамбореге қуанышты, және олар Landing-тің шуын көтеріп, сақинаға айналдырды». Люси Мод Монтгомери 1915 жылы «Аралдың Аннасы» кітабында, оқиғасы 1880-ші жылдардағы шаруаларға арналған, осы терминді үш рет қолданған. Мысалы, «Фил бәрін бірге «жамбореялар» деп атаған, онда таңғажайып саяхаттар, билер, пикниктер мен қайықпен жүрулер тізімделген». Роберт Грейвс 1954 жылы Баден Пауэлл бұл сөзді АҚШ жаргонынан емес, өз полкінің ирландиялық байланыстары арқылы білген болуы мүмкін деп болжады.

Басқа теориялар

"Джамборе" сөзінің бірнеше болжамды түбірі бар, олар хиндиден суахилиге және Американың жергілікті тілдеріне дейін жетеді, бұл Баден-Пауэлл қолданған мағынасын одан әрі күңкілдетеді. Бір болжам бойынша, "джамборе" сөзі суахили тіліндегі "жамбо!" сәлемінен шыққан. Баден-Пауэлл 1880 жылдары және 1890 жылдардың соңында Шығыс Африкада көп уақыт өткізген.

Скаутта қолдану

"Джамборе" сөзі алғаш рет 1920 жылы өткен алғашқы бойскаут джамборесінен кейін скаутинг бағдарламасында қолданыла бастады. Баден-Пауэлл қатысушыларды жылы қарсы алып, осы алғашқы бойскаут митингіне немесе "жамбо" сөзімен таныстырғандықтан, сөздің өзі "джамборе" деп таңдалды. Ағылшын тіліндегі "джамборе" сөзі шет тілінен алынған, "-ree" жалғауымен аяқталады. "Джамборе" сөзінің түбірі "жамбо" болып табылады және ол есімдік пен өткелді етіс екі қырынан да қолданылады. Мысалы, "жамбоға" қатысушы – "джамборе". Көптеген скауттар осы алғашқы "джамбореде" немесе скауттар жиынында сол кездегі жаңа ұғымның немесе сәлемдесудің мәнін толыққанды түсіне алмады. 1920 жылы Лондондағы Олимпиадада өткен алғашқы дүниежүзілік джамбореде Баден-Пауэлл: "Адамдар осы сөзді әртүрлі түсіндіреді, бірақ осы жылдан бастап "джамборе" нақты мағынаға ие болады. Бұл – ең көп жастар жиналған шара" деді. Олаве Баден-Пауэлл осы терминді әртүрлі тілдер мен мәдениеттердегі скауттар арасында қолданылатын, олар кездескенде қалыптасатын және әлемдік скауттар арасындағы достық пен өзара түсініктікті нығайтатын лингва франканы білдіру үшін қолданды. Кейде кішкентай, жергілікті немесе халықаралық жиындарды білдіру үшін "жамборет" сөзі қолданылады. Скаутинг бағдарламасында ұқсас қолданылатын "кампорей" сөзі де бұрынғы британдық қолданысты көрсетеді. "Кампорей" – скаут бөлімшелерінің лагерь құрып, бірлескен іс-шараларға қатысатын жергілікті немесе аймақтық жиыны. "Кампорейге" ұқсас, "джамборе" сирек өткізіледі және бүкіл елден немесе әлемнен бөлімшелерді тартады.