Жітіште тарихы мен құрамы

Кіріспе

Житиште (серб. Житиште, рум. Jitiște, нем. Begaszentgyörgy) – Сербияның Воеводина автономды провинциясының Орталық Банат округінде орналасқан қала және муниципалитет. Қаланың халқы 2898 адамды құрайды, ал Житиште муниципалитетінде 16 786 адам тұрады.

Атауы

Сербия тілінде қала Житиште (кириллица: Житиште) деп аталады, румын тілінде – Житиште немесе Зитиште, неміс тілінде – Sankt Georgen an der Bega, ал венгр тілінде – Bégaszentgyörgy немесе Begaszentgyörgy. Қаланың серб тіліндегі аты "žito" ("бидай" ағылшын тілінде) деген серб сөзінен шыққан. Сербия тілінде бұрын қолданылған ескі атаулары – Бегеж Свети Дюрадж және Сендюрадж. Қаланың венгр аты венгр әулеті Szentgyörgyi-дің атынан туындаған.

Тарих

Житиште 14 ғасырда Орта ғасырдағы Венгрия Корольдігінің басшылығымен Зентгюрг (Сентгюрг) деген атпен құрылған. 1660/1666 жылдары Сенджурад деп аталды, Осман билігі кезінде этникалық сербтер қоныстанған елді мекен ретінде тіркелген. 18 ғасырдың басында елді мекен толығымен тасталып, 1723 жылы қоныссыз дала ретінде тіркелді. 1724 жылы серб және румын қоныс аударушылары осы жерге қоныстанды. 1736/37 жылдары елді мекенде 27 үй болған. 1736–1739 жылдар аралығындағы австрия-түрік соғысы және оба эпидемиясы салдарынан тұрғындар саны азайды, 1740 жылы елді мекенде 18 үй болды. 1753 жылы Бегеж Свети Джураджға Поморише, Потише және Велики Бечкеректен 1000 серб шекарашысы қоныстанды, сондай-ақ сол жылы картада «сербтер қоныстанған елді мекен» деп тіркелді. 1758 жылы Бегеж Свети Джураджда 45 үй, ал 1773 жылы 182 үй болды. Оның шіркеуі 1758 жылы салынды және ол мектеп ретінде де пайдаланылды. 1781 жылы Бегеж Свети Джурадж Исак Киштің (әрмениялық саудагер) меншігіне өтті. 1800 жылдан 1805 жылға дейін елді мекен Бегеж өзеніне жақын жерге көшірілді. Серб халқының бір бөлігі елді мекеннен көшіп, Әскери шекараға қоныстанды, ал олардың орнына неміс отарлаушылары Бегеж Свети Джураджға қоныстанды. Бегеж Свети Джурадж 1877 жылға дейін муниципалитет болды, содан кейін Велики Бечкерек муниципалитетіне қосылды. 1880 жылы елді мекенде 3041 адам тұрды, олардың 1983-і католик, 1033-і православиелік, 19-ы еврей және 6-сы басқа ұлт өкілдері. 1910 жылғы халық санауы бойынша 2814 тұрғынның тілдік құрамында 1454 неміс тілінде, 1034 серб тілінде және 214 венгр тілінде сөйлейтін адамдар болды. 1931 жылы Бегеж Свети Джурадж тұрғындарының арасында 1318 неміс тілін білетін, 1055 серб тілін білетін, 188 венгр тілін білетін, 34 басқа славян тілдерін білетін және 94 басқа тілдерді білетін адамдар болды. 1940 жылы Бегеж Свети Джурадж халқы 3055 адамды құрады, олардың 1642-сі православиелік, 1387-сі католик, 16-сы еврей және 10-ы басқа ұлт өкілдері. Екінші дүниежүзілік соғыс және Оккупация салдарынан неміс халқы соғыстан кейін Бегеж Свети Джураджты тастап кетті немесе шығарылды, ал Босния Крайнасынан 270 серб отбасы осы елді мекенге қоныстанды. 1947 жылы елді мекеннің атауы ресми түрде Житиште деп өзгертілді. 1960 жылы Житиште өз муниципалитетінің орталығы болды. 2016 жылдың 2 шілдесінде жергілікті кафеде болған жаппай оқ ату кезінде ер адам әйелін өлтірді. Тағы 4 адам қаза тауып, 22 адам жарақат алды. Полиция шабуылдан кейін оқ атушыны ұстады.

Žitište was founded in the 14th century during the administration of the medieval Kingdom of Hungary, under the name of Zenthgyurgh (Szentgyörgyi). In 1660/1666, it was called Senđurađ, which was recorded as a settlement repopulated by ethnic Serbs during Ottoman rule. In the beginning of the 18th century, the settlement was completely abandoned and in 1723 it was recorded as an uninhabited heath. It was settled again in 1724 by Serb and Romanian settlers. In 1736/37, the settlement had 27 houses. Because of the Austro Turkish war (1736–1739) and pestilence, the number of inhabitants decreased and in 1740 the population of the settlement numbered 18 houses. In 1753, Begej Sveti Đurađ was settled by 1,000 Serb frontiersmen from Pomorišje, Potisje and Veliki Bečkerek, and in the same year it was recorded on map as a "Serb inhabited settlement". In 1758, Begej Sveti Đurađ had 45 houses, and in 1773 it had 182 houses. Its church was built in 1758, and it was also used as a school. In 1781, Begej Sveti Đurađ became a property of Isak Kiš (Kis Izsák), who was a trader of Armenian origin. From 1800 to 1805, the settlement was moved to another location closer to the Begej river. Part of the Serb population moved from the settlement and settled in the Military Frontier, while German colonists settled in Begej Sveti Đurađ instead of them. Begej Sveti Đurađ was a municipality until 1877, when it was joined to the municipality of Veliki Bečkerek. In 1880, the population of the settlement numbered 3,041 people, of whom 1,983 were Catholics, 1,033 were Eastern Orthodox, 19 were Jews, and 6 were others. In accordance with the census made in 1910, the linguistic distribution of the 2,814 inhabitants included 1,454 who spoke German, 1,034 who spoke Serbian and 214 who spoke Hungarian. In 1931, the population of Begej Sveti Đurađ included 1,318 inhabitants who spoke the German language, 1,055 who spoke the Serbian language, 188 who spoke the Hungarian language, 34 who spoke other Slavic languages, and 94 who spoke other languages. In 1940, population of Begej Sveti Đurađ numbered 3,055 people, of whom 1,642 were Eastern Orthodox, 1,387 were Catholics, 16 were Jews, and 10 were others. As a consequence of World War II and Axis occupation, the German population left or was evicted from Begej Sveti Đurađ after the war, while 270 Serb families from Bosanska Krajina came to the settlement. In 1947, the name of the settlement was officially changed to Žitište. In 1960, Žitište became a seat of its municipality. On 2 July 2016, a man killed his wife in a mass shooting that occurred at a local cafe. Four others were also killed and an additional 22 were injured. The shooter was arrested by police after the attack.

Демография

2011 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша Житиште муниципалитетінің халқы 16 841 адамды құрады.

Тіл

Серб, венгр және румын тілдері муниципалитет билігінде ресми түрде қолданылады.

Қызықты деректер

2007 жылы жергілікті билік қаланың орталығында белгілі, құрастырылған боксшы Рокки Балбоаға арналған ескерткішті ашты. 2009 жылы режиссер Барри Аврих Рокки ескерткішінің жасалуы мен ашылуы туралы "Америка Идол" атты деректі фильмін түсіріп, режиссерлік етті.