Кастилия Комунеролары көтерілісі

Кіріспе

1520 жылы Кастилияда болған көтеріліс, осы атаумен басқа да көтерілістер

Кастилияның Коммунерлер көтерілісі (lang es, "Кастилияның қауымдастықтарының соғысы") – 1520 және 1521 жылдар аралығында Кастилия азаматтарының Карл I билігі мен оның әкімшілігіне қарсы жасаған көтерілісі. Көтерілісшілер биліктің ең жоғарғы нүктесінде Вальядолид, Тордесильяс және Толедо қалаларын бақылаған. Көтеріліс 1504 жылы королева Изабелла I қайтыс болғаннан кейін Кастилия тағындағы саяси тұрақсыздық салдарынан туды. Изабелланың қызы Жоанна таққа мұрагер болды. Жоаннаның психикалық денсаулығының нашарлауына байланысты Кастилияны ақсүйектер мен оның әкесі, Арагон королі Фердинанд II, Жоанна тұтқында болған кезде регент ретінде басқарды. Фердинанд 1516 жылы қайтыс болғаннан кейін, Жоаннаның он алты жасар ұлы Карл Кастилия мен Арагонның теңдес монархы деп жарияланды. Жоанна Арагон патшайымы ретінде билік еткенімен, ұлымен бірге билік жүргізу кезеңінде де тұтқында болды. Карл Нидерландыда өскен және кастиль тілін білмеген. 1517 жылдың қазан айында ол Фландрия ақсүйектері мен дін қызметкерлерінің үлкен тобымен бірге Испанияға келді. Бұл жаңа патша мен Кастилияның әлеуметтік элитасы арасында сенімсіздік тудырды, олар өздерінің билігі мен мәртебесіне қауіп төндіретінін сезді. 1519 жылы Карл Киелі Рим императоры болып сайланды. 1520 жылы ол Германияға аттанды, Кастилияны өзінің болмаған кезінде голландиялық кардинал Адриан Утрехтке тапсырды. Осыдан кейін қалаларда үкіметке қарсы наразылықтар басталып, жергілікті қалалық кеңестер (Comunidades) билікті өз қолына алды. Көтерілісшілер Карлдың анасы, королева Жоаннаны балама билеуші етіп таңдады, оның ақыл-есін бақылай аламыз деп үміттенді. Көтерілісші қозғалыс феодалдыққа қарсы радикалды сипат алды, шаруалардың жер иелеріне қарсы көтерілістерін қолдады. 1521 жылдың 23 сәуірінде, шамамен бір жылға сосқан көтерілістен кейін, императордың қайта құрылған әскері Виллалар шайқасында комунерлерге ауыр соққы берді. Келесі күні көтерілісшілердің басшылары Хуан Лопес де Падилья, Хуан Браво және Франсиско Малдонадоның бастары кесілді. Комунерлер армиясы ыдырады. Тек Толедо қаласы ғана Мария Пачеко басшылығымен 1521 жылдың қазан айында капитуляция жасағанға дейін көтерілісті жалғастырды. Революцияның мәні тарихшылар арасында пікірталас тудырады. Кейбір ғалымдар бұл көтерілісті алғашқы заманауи төңкерістердің бірі деп санайды, себебі ол әлеуметтік теңсіздікке қарсы ақсүйектерге қарсы сезімге және демократия мен бостандық идеалдарына негізделген. Басқалары оны жоғары салықтар мен шетелдік үстемдікке қарсы типтік бүлік деп есептейді. XIX ғасырдан бастап, көтеріліс әртүрлі испандар тарапынан мифологияландырылды, көбінесе либералдар одан саяси шабыт алды. Консервативті зиялы қауымдар көтеріліске қатысты империялық көзқарасты ұстанады және комунерлердің мотивтері мен үкіметін сынады. Франко диктатурасының аяқталуымен және Кастилия мен Леонның автономиялық қауымдастығының құрылуымен, Коммунидастарды оңтайлы еске алу арта түсті. 23 сәуір Кастилия мен Леон күні ретінде тойланады, ал оқиға көбінесе Кастилия ұлтшылдығымен байланыстырылады.

The Revolt of the Comuneros (lang es, "War of the Communities of Castile") was an uprising by citizens of Castile against the rule of Charles I and his administration between 1520 and 1521. At its height, the rebels controlled the heart of Castile, ruling the cities of Valladolid, Tordesillas, and Toledo. The revolt occurred in the wake of political instability in the Crown of Castile after the death of Queen Isabella I in 1504. Isabella's daughter Joanna succeeded to the throne. Due to Joanna's mental instability, Castile was ruled by the nobles and her father, King Ferdinand II of Aragon, as a regent, while Joanna was confined. After Ferdinand's death in 1516, Joanna's sixteen year old son Charles was proclaimed her co monarch of both Castile and Aragon; while Joanna also succeeded as Queen of Aragon, during her co regency with her own son, she remained confined. Charles had been raised in the Netherlands with little knowledge of Castilian. He arrived in Spain in October 1517 accompanied by a large retinue of Flemish nobles and clerics. These factors resulted in mistrust between the new king and the Castilian social elites, who could see the threat to their power and status. In 1519, Charles was elected Holy Roman Emperor. He departed for Germany in 1520, leaving the Dutch cardinal Adrian of Utrecht to rule Castile in his absence. Soon, a series of anti government riots broke out in the cities, and local city councils (Comunidades) took power. The rebels chose Charles' own mother, Queen Joanna, as an alternative ruler, hoping they could control her madness. The rebel movement took on a radical anti feudal dimension, supporting peasant rebellions against the landed nobility. On April 23, 1521, after nearly a year of rebellion, the reorganized supporters of the emperor struck a crippling blow to the comuneros at the Battle of Villalar. The following day, rebel leaders Juan López de Padilla, Juan Bravo, and Francisco Maldonado were beheaded. The army of the comuneros fell apart. Only the city of Toledo kept alive the rebellion led by María Pacheco, until its surrender in October 1521. The character of the revolution is a matter of historiographical debate. According to some scholars, the revolt was one of the first modern revolutions, notably because of the anti noble sentiment against social injustice and its basis on ideals of democracy and freedom. Others consider it a more typical rebellion against high taxes and perceived foreign control. From the 19th century onwards, the revolt has been mythologized by various Spaniards, generally liberals who drew political inspiration from it. Conservative intellectuals have traditionally adopted more pro Imperial stances toward the revolt, and have been critical of both the motives and the government of the comuneros. With the end of Franco's dictatorship and the establishment of the autonomous community of Castile and León, positive commemoration of the Comunidades has grown. April 23 is now celebrated as Castile and León Day, and the incident is often referred to in Castilian nationalism.

Шығу тегі

Коммунерлердің көтерілісіне дейін жылдар бойы наразылық күшейіп келді. XV ғасырдың екінші жартысында Испанияда саяси, экономикалық және әлеуметтік жағынан маңызды өзгерістер болды. Экономикалық өсім жаңа қалалық өнеркәсіптерді құрып, аристократиямен байланысты емес билік пен байлыққа мүмкіндік берді. Осы қалалық элиталардың қолдауы Фердинанд пен Изабелланың билікті орталықтандыруына өте қажетті болды және олар жер иеленушілер мен дін қызметкерлеріне қарсы тежегіш күш ретінде танылды. Алайда, 1504 жылы Изабелла I қайтыс болғаннан кейін және Жоаннаның таққа отыруымен, ұлттық үкімет пен дамып келе жатқан орта тап арасындағы одақ әлсіреп қалды. Жоаннаның күйеуі Филипп I қысқа ғана уақыт билік етті, одан кейін архиепископ Циснерос қысқа мерзімге регент болды, содан соң Изабелланың жесірі Фердинанд Арагоннан билік жүргізді. Изабелланың қайтысынан кейін Фердинандтың Кастилияны регент ретінде билеу құқығы күмәнді болды, бірақ монарх, олардың жесір қызы Жоанна, өздігінен билік ете алмайтындықтан, басқа мүмкіндіктер болған жоқ. Осыған жауап ретінде қалалар ұлттық үкіметке емес, бір-біріне сеніп, өзара қорғаныс шарттарына қол қойды. Кастилия мен Арагонның бюджеттері ұзақ уақыттан бері жағдайы нашар болды. Үкімет 1492 жылы яһудилерді, ал 1502 жылы Гранададан мұсылмандарды қуды, бұл табысты сауда мен бизнестің күшін әлсіретті. Фердинанд пен Изабелла Реконкиста кезінде және одан кейін әскерлерге ақы төлеу үшін қарыз алуға мәжбүр болды, ал испан әскери міндеттемелері содан бері артты. Жақында басып алынған Гранадада тұрақтылықты сақтау үшін көптеген әскерлер қажет болды, оларға зұлымдыққа ұшыраған морисколардың (христиан дініне кірген бұрынғы мұсылмандар) көтерілісі және Жерорта теңізіндегі мұсылман елдерінің жиі шабуылдары қауіп төндірді. Сонымен қатар, Фердинанд 1512 жылы Наварраның Иберия бөлігін басып алып, оны Наварралық көтерілістер мен француз әскерлерінен қорғау үшін күштер қажет болды. Кастилиядағы патша әскерін төлеуге, сыртқы қарыздарды өтеуге ақша жетіспеді. Изабелланың қайтысынан бері үкіметтегі жемқорлық бюджет тапшылығын одан да нашарлатты. Халық оны күмәнмен қарсы алды, бірақ оның тұрақтылықты қалпына келтіретініне үміттенді. 1517 жылдың соңында жаңа патша келгеннен кейін, оның фламандтық сарайы Кастилияда билікке ие болды; жас Карл тек Нидерландыдан танысқан адамдарға сенді. Олардың арасындағы ең сенімсіздерінің бірі – жиырма жасар Вильям де Кройдың Толедо архиепископы болып тағайындалуы болды. Архиепископтық маңызды лауазым болды, бұрын елдің регенті болған архиепископ Циснерос оны иеленген. Көтеріліс күшейгеніне байланысты 1519 жылы Карлдың әкесінің атасы – Киелі Рим императоры Максимилиан I қайтыс болды. Жаңа императорды таңдау үшін жаңа сайлау өткізу қажет болды. Карл осы лауазымға белсенді түрде үгіт жүргізіп, ең көп саялы князь-сайлаушыларды сатып алу үшін Франция королі Франциск I-мен бәсекелесті. Карл I сайлауда жеңіске жетіп, император Карл V болды және Габсбургтер әулетінің билігін нығайтты. Ол Киелі Рим империясындағы жаңа иеліктеріне иелік ету үшін Германияға баруға дайындалды. Салықтар туралы ескерту: Бұл мақалада «салық» термині үкімет қолданған түрлі кіріс көздерін қамтиды. Қысқаша айтқанда, сервистер – қазынаға төленетін белгілі бір сомадағы ақшалай үлестер; энсабесаменто – үкіметке жіберілген сату салығынан жиналған қалалардың үлесі; ал крусада («крест жорығы») – соғысқа, әсіресе мұсылмандарға қарсы соғысқа жұмсалатын ерекше және жартылай ерікті үлесім. Карл кең таралған энсабесаментоны жойып, жол ақысы, жайылымдық төлемдер және т.б. сияқты тікелей корольдік бақылаудың ескі және қатал жүйесіне оралуды қалады. Ол өткізген Кортесте үлкен сервистерді де сұрады. Үкіметтің кіріс мәселесінің бір бөлігі – Реконкиста 1492 жылы аяқталғаннан бері крусададан түскен кіріс күрт төмендеді. Бір топ дін қызметкерлері жақын арада патшаға наразылық білдіріп, мәлімдеме жасады. Онда үш негізгі мәселе көтерілді: жаңа салықтар қабылданбауы керек; Кастилия қолдау көрсетіліп, шетелдік империядан бас тарту керек; және егер патша өзінің поддандыларын ескермесе, Комунидастардың өзі патшалықтың мүддесін қорғауы керек. «Комунидастар» (қауымдастықтар, коммуналар) сөзі тәуелсіз халықты білдіру үшін алғаш рет қолданылды және бұл атау кейін құрылған кеңестерге бекітілді. Ол оларды 22 сәуірде тағы да Корунада шақырды, бұл жолы ол өз бағдарламасын қабылдады.

Discontent had been brewing for years before the Revolt of the Comuneros. The second half of the 15th century saw profound political, economic, and social changes in Spain. Economic growth created new urban industries and offered a route to power and wealth not tied to the aristocracy. Support from these urban elites was critical to Ferdinand and Isabella's centralization of power, and they acted as a counterweight to the landed aristocracy and the clergy. However, with Isabella I's death and Joanna's accession in 1504, this alliance between the national government and the budding middle class faltered. Joanna's husband, Philip I, reigned briefly; he was replaced by Archbishop Cisneros as regent for a short time, and then by Isabella's widower Ferdinand who ruled from Aragon. Ferdinand's claim to continue ruling Castile as regent was somewhat tenuous after Isabella's death, but no plausible alternatives existed as the sovereign, their widowed daughter Joanna, was mentally unfit to reign on her own. In response, the towns signed mutual defense pacts, relying on each other rather than the national government. The budgets of both Castile and Aragon had been in poor condition for some time. The government had expelled the Jews in 1492 and the Muslims of Granada in 1502, moves that undercut lucrative trades and businesses. Ferdinand and Isabella had been forced to borrow money to pay troops during and after the Reconquista, and Spanish military obligations had only increased since then. A large number of troops were required to maintain stability in recently conquered Granada, threatened by revolt from the maltreated moriscos (former Muslims who had converted to Christianity) and frequent naval raids from Muslim nations along the Mediterranean. Additionally, Ferdinand had invaded and occupied the Iberian part of Navarre in 1512, and forces were required to garrison it against Navarrese revolts and French armies. Very little money was left to pay for the royal army in Castile proper, let alone service foreign debts. The corruption in the government since Isabella's death only made the budget shortfalls worse. The people greeted him with skepticism, but also hoped he would restore stability. With the arrival of the new king in late 1517, his Flemish court took positions of power in Castile; young Charles only trusted people he knew from the Netherlands. Among the most scandalous of these was the appointment of the twenty year old William de Croÿ as Archbishop of Toledo. The Archbishopric was an important position; it had been held by Archbishop Cisneros, the former regent of the country. With the unrest growing, Charles' paternal grandfather Holy Roman Emperor Maximilian I died in 1519. A new election had to be held to choose the next emperor. Charles campaigned aggressively for the post, vying with King Francis I of France to bribe the most prince electors. Charles I won the election, becoming Emperor Charles V and cementing the power of the House of Habsburg. He prepared to head to Germany to take possession of his new domains in the Holy Roman Empire. Taxesefn|This article uses the term "tax" to encompass a variety of revenue raising methods the government used. Briefly, servicios were flat monetary grants paid to the treasury; the encabezamiento was a portion of the sales tax towns collected sent to the government; and the cruzada ("crusade") was a special and semi voluntary contribution that counted as an indulgence and was generally used for war against the Muslims. Charles wanted to abolish the lenient encabezamiento and return to an older and harsher system of direct royal control of tolls, pasturage fees, and the like. He also requested large servicios at the Cortes he held. Part of the revenue problem the government had was that income from the cruzada had fallen greatly since the Reconquista had finished in 1492. A group of clerics soon circulated a statement in protest of the king. It argued three points: any new taxes should be rejected; Castile should be embraced and the foreign Empire rejected; and if the king did not take into account his subjects, the Comunidades themselves should defend the interests of the kingdom. It was the first time where the word comunidades (communities, communes) was used to signify the independent populace, and the name would stick to the councils later formed. He convened them again in Corunna on April 22, this time getting his program passed.

Толедодағы бүлік

1520 жылдың сәуірінде Толедо қаласындағы жағдай тұрақсыз болды. Қалалық кеңес Карлдың Киелі Рим императоры болу ниетіне қарсы наразылықтарды ұйымдастырушылардың бірі болды. Олар Кастилияның қысқа мерзімді шығындарына наразылық білдіріп, осы жаңа саяси құрылымда Кастилияның қандай рөл атқаратынын күмәндандырды, себебі аймақ тек қана императорлық провинцияға айналу қаупі бар еді. Хуан Лопес де Падилья мен Педро Ласо де ла Вега басшылығымен азаматтар комитеті сайланды, олар өздерін «Комунидад» деп атады. 21 сәуірде қалған әкімшілер Толедо Алказарының бекінісінен қуылды. Карл Германияға кеткеннен кейін, Кастилияның орталық қалаларында тәртіпсіздік күшейді, әсіресе Карл сұраған салықтарға «иә» деп дауыс берген заң шығарушылар келгеннен кейін. Сеговияда ең алғашқы және зорлыққа толы оқиғалар болды; 30 мамырда жүн тоқушылардың тобы екі әкімшіні және олардың жақтаған дауысы үшін қалалық заң шығарушыны өлтірді. Бургос және Гвадалахара сияқты қалаларда да осыған ұқсас оқиғалар орын алды, ал Леон, Авила және Замора сияқты қалаларда ұсақ-кене қақтығыстар болды.

Басқа қалаларға ұсыныстар

Көпшілік арасындағы наразылық кеңінен тарағандықтан, 8 маусымда Толедо кеңесі Кортесте дауыс беретін қалаларға төтенше мәжіліс шақыруды ұсынды. Олар бес мақсатты ұсынды: Корунна Кортесінде бекітілген салықтарды жою. Жергілікті басқарудағы "энкабесаменто" салық жүйесіне қайта оралу. Ресми лауазымдар мен шіркеудің қызметтерін кастилиялықтарға беру. Корольдіктен сыртқы істерді қаржыландыру үшін ақша шығаруға тыйым салу. Король болмаған жағдайда корольдікті басқару үшін кастилиялықты тағайындау. Бұл талаптар, әсіресе бірінші екеуі, қоғамда жылдам тарады.

Сеговияның блокадасы

10 маусымда жағдай қарулы қақтығысқа жақындады. Корольдік кеңес Родриго Ронкильоны Сеговияның жақында өлтірілген заң шығарушысының өлімін тергеп шығу үшін Сеговияға жіберді, бірақ Сеговия оны қабылдаудан бас тартты. 30 мың халқы бар қаланы аз күшпен қоршауға мүмкіндігі болмағандықтан, Ронкильо Сеговияға азық-түлік және басқа да жабдықтың кіргізілуін тоқтатуға тырысты. Сеговия халқы, отаршылдар басшысы және ақсүйек Хуан Браво жетекшілігінде, Comunidad төңірегіне бірікті. Сеговия Ронкильо әскеріне қарсы Толедо және Мадрид Comunidad-тарынан көмек сұрады. Қалалар Хуан Лопес де Падилья және Хуан де Запата басқаратын отаршылдарды жіберіп, корольдік әскері мен көтерілісшілер арасындағы алғашқы маңызды шайқаста жеңіске жетті.

Медина-дель-Кампоның өртелуі

Сеговиядағы жағдаймен бетпе-бет келген регент пен Утрехт кардиналы Адриан, Сеговияны басып алу және Падильяны жеңу үшін жақын орналасқан Медина-дель-Камподағы корольдік артиллериясын пайдалануға шешім қабылдады. Адриан өзінің қолбасшысы Антонио де Фонсекаға артиллерияны тартып алуға бұйрық берді. Фонсека 21 тамызда Мединаға келді, бірақ қала тұрғындарының күшті қарсылығына тап болды, себебі қала Сеговиямен берік сауда байланыстарында болған. Фонсека қарсылықты ысырап ету үшін өрт қоюға бұйрық берді, бірақ ол бақылаудан шығып кетті. Қаланың көп бөлігі, соның ішінде францискандық монастырь және 400 000 дукаттан астам құндылығы бар тауарлар сақталған сауда қоймасы қирады. Көптеген әскерлері айлар бойы жалақы алмаған корольдік армия ыдырап бастады. 29 тамызда коммунерос армиясы королева Жоаннаны жалғыз билеуші деп жариялау мақсатымен Тордесильясқа келді. Королеваның өтініші бойынша Хунта Авиладан Тордесильясқа көшті және әлі өкілдерін жібермеген қалаларды шақырды. Тордесильяс Хунтасында барлығы он үш қала өкілдік етті: Бургос, Сория, Сеговия, Авила, Вальядолид, Леон, Саламанка, Замора, Торо, Толедо, Куэнка, Гвадалахара және Мадрид. Шақырылған қалалардың тек төртіншісі ғана қатыса алмады: Севилья, Гранада, Кордова және Хаэн. Корольдіктің көп бөлігі Тордесильяста өкілдік етілгендіктен, Хунта өзін «Cortes Generales» («Жалпы Кортес») деп атады. 1520 жылдың 24 қыркүйегінде ақыл-есінен айырылған королева Жоанна Кортеске бірінші және соңғы рет төрағалық етті. Заң шығарушылар королева Жоаннамен кездесіп, Кортестің мақсатын түсіндірді: оның билігін жариялау және корольдіктегі жоғалған тұрақтылықты қалпына келтіру. Келесі күні, 25 қыркүйекте Кортес қажет болған жағдайда қару қолдануға және кез келген қалаға, егер оған қауіп төнген жағдайда, көмектесуге уәде берген декларация қабылдады. 26 қыркүйекте Тордесильяс Кортесі өзін жаңа заңды үкімет деп жариялады және Корольдік кеңесін жоққа шығарды. Апта бойында, 30 қыркүйекке дейін, өкілдік еткен барлық қалалар өзін-өзі қорғауға ант берді. Революциялық үкімет енді құрылымға ие болды және әрекет етуге толық еркіндік алды, ал Корольдік кеңесі әлі де тиімсіз және шатасқан күйде болды.

Faced with the situation in Segovia, Regent and Cardinal Adrian of Utrecht decided to use the royal artillery, located in nearby Medina del Campo, to take Segovia and defeat Padilla. Adrian ordered his commander Antonio de Fonseca to seize the artillery. Fonseca arrived on August 21 in Medina, but encountered heavy resistance from the townspeople, as the city had strong trade links to Segovia. Fonseca ordered the setting of a fire to distract the resistance, but it grew out of control. Much of the town was destroyed, including a Franciscan monastery and a trade warehouse containing goods valued at more than 400,000 ducats. The royal army, with many of its soldiers unpaid for months, started to disintegrate. On August 29, the comuneros' army arrived at Tordesillas with the goal of declaring Queen Joanna the sole sovereign. The Junta moved from Ávila to Tordesillas at the Queen's request and invited cities that had not yet sent representatives to do so. A total of thirteen cities were represented in the Junta of Tordesillas: Burgos, Soria, Segovia, Ávila, Valladolid, León, Salamanca, Zamora, Toro, Toledo, Cuenca, Guadalajara, and Madrid. The only invited cities that failed to attend were the four Andalusian cities: Seville, Granada, Cordova, and Jaén. Since most of the kingdom was represented at Tordesillas, the Junta renamed itself the [[Cortes Generales ("General Assembly of the Kingdom"). On September 24, 1520, the mad Queen, for the only time, presided over the Cortes. The legislators met with Queen Joanna and explained the purpose of the Cortes: to proclaim her sovereignty and restore lost stability to the kingdom. The next day, September 25, the Cortes issued a declaration pledging to use arms if necessary and for the whole to aid any one city that was threatened. On September 26, the Cortes of Tordesillas declared itself the new legitimate government and denounced the Royal Council. Oaths of self defense were taken by all the cities represented over the week, finishing by September 30. The revolutionary government now had structure and a free hand to act, with the Royal Council still ineffective and confused.

Көтерілістің ауқымы

Коммунеростар Иберия түбегінің орталық жазығында, сондай-ақ Мурсия сияқты шашыраңқы жерлерде күшті болды. Көтерілісшілер өздерінің революциялық идеяларын патшалықтың қалған бөлігіне таратуға тырысты, бірақ көп сәттілікке жете алмады. Басқа жерлерде, мысалы солтүстік-батыстағы Галисияда немесе оңтүстіктегі Андалусияда көтеріліс әрекеттері азаз болды. Оңтүстіктегі коммунидадтар Жаэн, Убеда және Баэза қалаларында құрылды, бұл Андалусия үшін ерекшелік болды, бірақ уақыт өте келе олар патшалық тарапына қайта оралды. Мурсия көтерілісшілердің жағында болды, бірақ хунтамен тығыз байланыс орнатпады, ал ондағы көтеріліс сипаты Арагондағы Валенсиядағы Бауырластық көтерілісіне жақын болды. Оңтүстік-батыстағы Экстремадурада Пласенсия қаласы коммунидадтарға қосылды, бірақ бұл Сиудад Родриго және Касерес сияқты жақын орналасқан патшалыққа адал қалалардың ықпалына түсті.

Асылдардың айналуы

Коммунерлердің өсіп келе жатқан табысы халықты бұрынғы үкімет мүшелерін патшалық зұлсалымға қатысқан деп айыптауға жігерлендірді. Наразылықтар жер иеленуші ақсүйектерге де бағытталды, олардың көпшілігі Изабелла қайтыс болғаннан кейін регенттер мен әлсіз патшалар тұсында заңсыз жерлерді иеленген. Дюэнас қаласында 1520 жылдың 1 қыркүйегінде Буэндия графының қарауындағы шаруалар оған қарсы көтерілді, оларға көтерілісші монахтар күш берді. Коммунерлер жетекшілігі осы жаңа көтерілістерге қатысты позиция қабылдауға мәжбүр болды; оларды ашық қолдауға келіспей, Хунта бастапқыда оларды сынады, бірақ оларға қарсы шара қолданбады. Осылайша, көтерілістің сипаты түбірінен өзгерді, себебі ол бүкіл феодалдық жүйенің тұрақтылығына нұқсан келтіруі мүмкін еді. Бұрын ақсүйектер орталық үкіметке артықшылықтарын жоғалтуларына байланысты осы мәселеге белгілі бір деңгейде қолдау көрсеткен. Алайда, осы жаңа жағдайлар революцияның радикалды элементтерінен қорқып қалған аристократтардың коммунерлерге қолдауын күрт азайтуға алып келді.

Карл І-нің реакциясы

Алғашында Чарльз көтерілістің ауқымын толық ұғып алмады. Ол Кастилиядан төлемдерді талап етуді жалғастырды; Кастилия үкіметі әлі де қарызын төлемегендіктен, кардинал Адриан жаңа қарыздар алуға мүмкіндік таппады. Бұл бүлікшілердің ең маңызды екі шағымын күшсіз қылды. Сонымен қатар, Адриан ақсүйектерге жүгініп, олардың мүддесі патшамен бірге екеніне көндіруге тырысты. Патшалық кеңес адмирал Энрикестің Медина-де-Риосекодағы иелігінде қайта құрылды, бұл Кеңеске көтерілісші қалаларға жақындауға және күмәнданушы жақтастарды сендіруге мүмкіндік берді. Патша әскері әлі де шашыраңқы болғанмен, көптеген жоғары ақсүйектер жақсы жаттығудан өткен жалдамалы әскерлерін сақтап қалды – көтерілістің соңғы радикалданған кезеңінде бұл әскерлер патша үшін күресер еді. Коммунеролардың ішінде наразылық дауыстары естіле бастады, әсіресе Бургоста. Бургостың бейқарсылығы роялистерге көп ұзамай белгілі болды, және Кастилияның констеблі Бургос үкіметімен келіссөздер жүргізді. Патшалық кеңес Бургосқа Хунтадан шығу үшін бірнеше маңызды жеңілдіктер берді. Осыдан кейін Патшалық кеңес басқа қалалар Бургосқа еліктеп, коммунеролардан бейбіт түрде бас тартады деп үміттенді. Вальядолид, бұрынғы патшалық биліктің орталығы, ең көп өзгеруі мүмкін деп есептелді, бірақ патшаның көптеген жақтастары қала саясатынан шығып, ықпалын жоғалтқан еді. Қала бүлікшілердің бақылауында қалды. Кастилия адмиралы коммунероларды патша үкіметіне оралуға және осылайша зорлық-зомбылықтан сақтауға көндіруге тырысты. Бұл көзқарас патша жағынан қаржы тапшылығын жасырды. 1520 жылдың қазан және қараша айларында екі тарап та әскери шешімнің жақын арада қажет екенін мойындады және қаржы жинауға, сарбаздарды жалдауға және әскерлерін даярлауға белсенді күш жұмсады. Коммунеролар ірі қалаларда жасақтарын ұйымдастырып, ауылдардан жаңа салықтар жинады; олар ысырапшылықты жоюға бағытталған шаралар қабылдады, қазынашыларын жүйелі түрде тексеріп, жемқорлыққа күдік келгендерді қызметтен босатыды. Көтеріліс салдарынан кірісінің көп бөлігін жоғалтқан патша үкіметі Португалиядан және консервативті Кастилия банкирлерінен қарыз іздеді, олар Бургостың адалдығын өзгерткенінде сенімді белгілер көрді. Патшалық жақтағы ақсүйектер қолдану керек тактика туралы келісе алмады. Кейбіреулері бүлікшілерге тікелей шабуыл жасауды ұсынса, Кастилия констеблі сияқты басқалары күтуді жалғастыруды және қорғаныс бекіністерін салуды жақтады. Кастилия адмиралы келіссөздерді және барлық мүмкін бейбіт шешімдерді қарастыруды жөн көрді. Алайда, шыдамдылық таусыла бастады, өйткені әскерлерді жинағаннан кейін оларды ұстау өте қымбатқа түсті. 1520 жылдың қараша айының соңында екі әскер де Медина-де-Риосеко мен Тордесильяс арасында орналасты, және қақтығыс сөзсіз болды.

At first, Charles seemed not to grasp the magnitude of the revolt. He continued to demand payments from Castile; with the government of Castile still in arrears, Cardinal Adrian found it impossible to secure any new loans. This negated two of the most salient complaints of the rebels. In addition, Adrian approached the nobles to convince them that their best interests lay with the king. The Royal Council was re established in the fief of Admiral Enríquez, Medina de Rioseco, which enabled the Council to be nearer to the revolting cities and reassure skeptical supporters. While the royal army was still in tatters, many high nobles maintained their own well trained mercenary armies—armies that with the revolt's recent radicalization would now fight for the king. In turn, dissenting voices inside the comuneros now began to be heard, especially in Burgos. The wavering position of Burgos was soon known to the royalists, and the Constable of Castile negotiated with Burgos's government. The Royal Council granted a number of significant concessions to Burgos in exchange for them leaving the Junta. Following this incident, the Royal Council hoped that other cities would imitate Burgos and leave the comuneros peacefully. Valladolid, the former seat of royal power, was considered especially likely to turn, but too many supporters of the king had left city politics and lost their influence. It remained rebel controlled. The Admiral of Castile continued his campaign to try to convince the comuneros to return to the royal government and thereby avoid a violent suppression. This attitude concealed a great shortage of funds on the royal side. During October and November 1520, both sides accepted that a military conclusion would soon be necessary and actively devoted themselves to fundraising, recruiting soldiers, and training their troops. The comuneros organized their militias in the major cities and levied new taxes on the countryside; they also took measures aimed at eliminating waste, routinely auditing their treasurers and dismissing those thought to be corrupt. The royal government, which had lost much of its revenue due to the revolt, sought loans from Portugal and from conservative Castilian bankers, who saw reassuring signs in the switch of the allegiance of Burgos. On the royalist side, the nobles could not agree on what tactics to use. Some preferred to directly challenge the rebels in combat, while others such as the Constable of Castile favored continued waiting and the building of defensive fortifications. The Admiral of Castile preferred negotiations and exhausting all the possible peaceful options first. Patience, however, began to run thin; armies were expensive to maintain once assembled. In late November 1520, both armies took positions between Medina de Rioseco and Tordesillas, and a confrontation was inevitable.

Патшалық әскері

Педро Жирон басшылығымен коммунерлер әскері Хунтаның бұйрығымен Медина-де-Риосекоға қарай жылды. Жирон штабын Виллабрагима қаласында орнатты, ол роялистік әскерге өте жақын болатын. Роялистер маңындағы ауылдарды басып алып, басқа коммунерлермен байланыс жолдарын үзіп тастады. Қала келесі күні қарсылықсыз берілді, ал әскерлер аймақтағы мүлікті тонауға кірісті. Бірақ, осы қимылдың нәтижесінде коммунерлер Тордесильясқа баратын жолды толығымен қорғалмаған қалдырды. Патша әскері бұл қателікті пайдаланып, 4 желтоқсан күні түнде Тордесильясқа шабуыл жасап, келесі күні қаланы басып алды. Көтерілісшілердің кішкентай гарнизоны басылып тасталды. Тордесильясты басып алу коммунерлер үшін ауыр жеңіліс болды, олар королева Жоаннаны және оның заңдылығына құқығын жоғалтты. Сонымен қатар, Хунтаның он үш өкілі тұтқындалды, ал қалғандары қашып құтылды.

Коммунерлерді қайта ұйымдастыру

Тордесильястың жоғалуынан кейін коммунеролар Вальядолидте қайта топтасты. Хунта 15 желтоқсанда қайта жиналды, бірақ он төрт қаланың орнына енді он бір қала ғана өкілдік етті. Сория мен Гвадалахараның өкілдері оралмады, ал Бургос бұрын кетіп қалған еді. Вальядолид – Авила мен Тордесильястан кейін көтерілісшілердің үшінші астанасы болды. Вальядолид пен Вильяльпандода көптеген дезертирлер болғандықтан, әскердің жағдайы нашарлап, жаңадан қосылғандарды іздеу күшейді, әсіресе Толедо, Саламанка және Вальядолидтің өзінде. Осы жаңа қосылғандар мен Хуан де Падилланың Вальядолидке келгенінен кейін көтерілісшілердің әскери күші қайта құрылды және олардың рухы көтерілді. 1521 жылдың басында коммунеролар қозғалыс ішіндегі келіспеушіліктерге қарамастан, толыққанды соғысқа дайындалды. Бірлері соғысты тоқтатып, бейбіт шешім табуды ұсынса, енділері соғысты жалғастыруды жақтады. Соғысты жақтағандар екі тактикаға бөлінді: Педро Ласо де ла Вега ұсынған, Симанкас пен Торрелобатонды басып алу – бұл аз мақсатты ұсыныс еді, немесе Падилья жақтаған Бургос қаласын қоршау.

Паленсия мен Бургоста әскери бастамалар

Кастилияның шалқары солтүстігінде, бүлікші әскер Замора епископы Антонио де Акунья басшылығымен бірқатар операциялар жүргізді. 23 желтоқсанда олар Паленсияда көтеріліс көтеруге тырысу туралы Хунтадан бұйрық алды. Оларға роялистерді қуу, Хунта атынан салық жинау және комунерос мүддесін қолдайтын әкімшілік құру тапсырылды. Акунья әскері Дуэнас маңындағы аймаққа шабуылдар жасап, 4000-нан астам дукат жинады және шаруаларды жігерлендірді. Ол 1521 жылдың басында Вальядолидке қайтып келді, содан кейін 10 қаңтарда Tierra de Campos ақсүйектеріне қарсы ірі шабуыл бастау үшін Дуэнасқа оралды. Ақсүйектердің жерлері мен мүліктері толығымен қиратылды. Жақын манда Бургос, екі ай бұрын роялистерге қосылғаннан кейін кардинал Адриан берген уәделердің орындалуын күтті. Жауаптың кешігуі қалада наразылық пен белгісіздік тудырды. Аяла мен Акунья осы жағдайды сезіп, Бургосты қоршауға шешім қабылдады – Аяла солтүстіктен, ал Акунья оңтүстіктен. Олар сондай-ақ Бургос тұрғындарының көтерілісін ынталандыру арқылы қаланың қорғанысын әлсіретуге тырысты.

Роялистердің жауабы

Германияда болғанда, Карл V 1520 жылдың 17 желтоқсанында 249 көрнекті Comunidad мүшелерін айыптаған Вормс жарлығын шығарды (Мартин Лютерге қарсы 1521 жылдың 25 мамырындағы Вормс жарлығымен шатастырмау керек). Дүниелік қарсыластар үшін жаза – өлім; дін қызметкерлеріне жеңіл жазалар қарастырылды. Сондай-ақ, жарлықта Коммунидадтарды қолдағандардың барлығы сатқын, адал емес, бүлікші және дінсіз деп жарияланды. Патшалық Кеңесінің келесі қадамы – Сальватиерра графына адал Ампудия қаласын (Паленсияда) басып алу болды. Хунта Падильяны Акунямен кездесуге жіберді; олардың біріккен күштері Мормохон қамалындағы патша әскерін қоршады. Патша әскері түні түскенде қашып кетті, ал Мормохон тонаудан сақталу үшін салық төлеуге мәжбүр болды. Көтерілісшілер Ампудияны келесі күні, 16 қаңтарда қайтарып алды. Темірқасықта, 23 қаңтарда Бургоста жоспарланған көтеріліс, қоршаудағы әскермен нашар үйлестірілгендіктен сәтсіз аяқталды; ол екі күн ертерек басталды және оңай басылды. Бургос коммуналері капитуляциялауға мәжбүр болды, бұл Кастилиядағы соңғы көтеріліс болды.

Торрелобатон шайқасы

1521 жылдың 21 ақпанында Торрелобатон қамалы басталды. Қала тұрғындарының саны кем болғанымен, қабырғаларының арқасында төрт күн бойы қарсылық көрсетті. 25 ақпанда комунеролар қалаға кіріп, әскерге сыйлық ретінде жаппай тонау жасады. Тек шіркеулер ғана зардаптан құтылды. Қаланың қамалы тағы екі күнге созылды. Содан кейін комунеролар барлық тұрғындарды асып тастаумен қорқытты, осыдан кейін қамалдағылар қарсылықты тоқтатты. Қорғаушылар қамал ішіндегі мүліктің жартысын сақтап қалуға келісім жасады, осылайша одан әрі тонаудың алдын алды. Торрелобатондағы жеңіс көтерілісшілердің рухын көтерді, ал роялистер көтерілісшілердің алға жылжуынан алаңдады, дәл Падилья үміттенгендей. Кардинал Адрианға ақсүйектердің сенімі тағы да күңкейді, өйткені ол Торрелобатонды жоғалтуға жол бермеу үшін ештеңе жасамады деп айыпталды. Кастилияның констеблі көтерілісшілерді ұстап тұру және одан әрі алға жылжуды болдырмау үшін Тордесильяс аймағына әскер жібере бастады. Көтерілісшілердің жаңа құлшынысына қарамастан, олар өздерінің артықшылықтарын пайдаланбау және жаңа шабуылға бармау үшін Вальядолидке жақын орналасқан жерлерінде қалуға шешім қабылдады. Бұл көптеген сарбаздардың жалақы мен жаңа бұйрықтарды күтуден шаршап, өздерінің туған елдеріне қайтуына себеп болды. Бұл комунеро күштерінің соғыс бойына күрескен мәселесі болды; олардың толық уақытты сарбаздары аз болды, ал олардың жасақтары үнемі «тарап, қайта құрылатын» еді. Соғысты бейбіт түрде аяқтау үшін келіссөздер жүргізуге орталықшылдар тағы да тырысты, бірақ екі тараптың да радикалдылары бұған кедергі келтірді. Солтүстікте, қаңтар айында Бургос қамалы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Сальватиерра графы өзінің жорығын қайта бастады. Ол Кастилия констеблінің туған жері Мериндадесте көтеріліс тудыру үшін аттанды және Медина-де-Помар мен Фриас қалаларын қоршауға алды. Акунья көп ұзамай Толедо аймағындағы роялистер әскерінің қолбасшысы болып тағайындалған Антонио де Суньигамен кездесті. Акунья Суньиганың Коррал-де-Алмагуер аймағында екенін біліп, Темблеке маңында онымен шайқасты. Суньига көтерілісшілерді ығыстырып, содан кейін Лильо мен Эль Ромерал арасында қарсы шабуыл жасап, Акуньяға ауыр жеңіліс сыйлады. Өзін өзі дәріптеуге бейім Акунья жеңілісті азайтуға тырысты және тіпті ол бұл қақтығыстан жеңіспен шыққан деп мәлімдеді. Акунья Толедоға қарай жалғастырды. Ол 1521 жылдың 29 наурызында, Ұлы жұма күні қаланың орталығында орналасқан Зокодовер алаңында пайда болды. Жұртшылық оның төңірегіне жиналып, оны тікелей соборға алып барып, архиепископтың тағына отырғызды. Келесі күні ол Хуан де Падилланың әйелі және күйеуінің болмауында Толедо қоғамдастығының де-факто басшысы Мария Пачекомен кездесті. Екеуі арасында қысқа дау туды, бірақ олар өзара келісімге келгеннен кейін бұл мәселе шешілді. Толедо архиепископтығына орналасқаннан кейін Акунья он бес жастан алпыс жасқа дейінгі әрбір адамды сарбаздыққа тартуға кірісті. 12 сәуірде роялистер әскері Мора қаласын өртеп жібергеннен кейін, Акунья өзінің басшылығындағы шамамен 1500 адаммен ауылға қайтып келді. Ол Йепеске көшіп, сол жерден роялистер бақылауындағы ауылдық аймақтарға шабуылдар жасады және операциялар жүргізді. Ол бірінші болып Вилласека де ла Саграға шабуыл жасап, тонады, содан кейін Ильескастағы Тагус өзенінің жанында Суньигамен қайтадан шешілмейтін шайқасқа түсті. Толедо маңындағы шағын қақтығыстар Виллалар туралы жаңалықтар соғысты аяқтағанға дейін жалғасты. Бірлескен роялистер әскері комунероларды қуды. Роялистердің атты әскері тағы да күшті болды, олардың әскері 6000 жаяу әскер мен 2400 атты әскерден тұрды, ал Падильяның 7000 жаяу әскері мен 400 атты әскері болды. Күшті жаңбыр Падильяның жаяу әскерін роялистердің атты әскерінен гөрі баяулатты және көтерілісшілердің 1000 аркебузиерінің алғашқы отты қаруын тиімсіз етті. Виллалардағы көтерілісшілер әскерінің қалдықтары шашырап кетті, кейбіреулері Акуньяның армиясына Толедоға жақын қосылуға тырысты, ал басқалары дезертирлік жасады. Көтерілісшілерге ауыр соққы берілді.

On February 21, 1521, the siege of Torrelobatón began. Outnumbered, the town nevertheless resisted for four days, thanks to its walls. On February 25, the comuneros entered the town and subjected it to a massive looting spree as a reward to the troops. Only churches were spared. The castle resisted for another two days. The comuneros then threatened to hang all of the inhabitants, at which point the castle surrendered. The defenders did secure an agreement to spare half of the goods inside the castle, thus avoiding further looting. The victory in Torrelobatón lifted the spirits of the rebel camp while worrying the royalists about the rebel advance, exactly as Padilla hoped. The faith of the nobles in Cardinal Adrian was again shaken, as he was accused of having done nothing to avoid losing Torrelobatón. The Constable of Castile began to send troops to the Tordesillas area to contain the rebels and prevent any further advances. Despite the renewed enthusiasm among the rebels, a decision was made to remain in their positions near Valladolid without pressing their advantage or launching a new attack. This caused many of the soldiers to return to their home communities, tired of waiting for salaries and new orders. This was a problem the comunero forces had throughout the war; they possessed only a small number of full time soldiers, and their militias were constantly "dissolving and recruiting." A serious attempt to negotiate a peaceful end to the war was tried again by the moderates, but was undercut by extremists of both sides. In the north, after the failure of the siege of Burgos in January, the Count of Salvatierra resumed his campaign. He set off to cause an uprising in Merindades, the homeland of the Constable of Castile, and besieged Medina de Pomar and Frías. Acuña soon had to confront Antonio de Zúñiga, who had been appointed commander of the royalist army in the Toledo area. Zúñiga was a prior in the Knights of St. John, who maintained a base in Castile at the time. Acuña received information that Zúñiga was in the area of Corral de Almaguer, and pursued battle with him near Tembleque. Zúñiga drove the rebel forces off, and then launched a counterattack of his own between Lillo and El Romeral, inflicting a crushing defeat on Acuña. Acuña, a relentless self promoter, tried to minimize the loss and even claimed that he had emerged victorious from the confrontation. Undaunted, Acuña continued into Toledo. He appeared at the Zocodover Plaza in the heart of the city on March 29, 1521, Good Friday. The crowd gathered around him and took him directly to the cathedral, claiming the archbishop's chair for him. The next day he met with María Pacheco, wife of Juan de Padilla and de facto leader of the Toledo Comunidad in her husband's absence. A brief rivalry emerged between the two, but it was resolved after mutual attempts at reconciliation. Once settled in the archdiocese of Toledo, Acuña began to recruit any men he could find, enlisting soldiers from fifteen to sixty years old. After royalist troops burned the town of Mora on April 12, Acuña returned to the countryside with roughly 1,500 men under his command. He moved into Yepes, and from there conducted raids and operations against royalist controlled rural areas. He first attacked and pillaged Villaseca de la Sagra, then faced Zúñiga again in an inconclusive battle near the Tagus river in Illescas. Light skirmishing near Toledo would continue until news of Villalar ended the war. The combined royalist army pursued the comuneros. Again, the royalists had a strong advantage in cavalry, with their army consisting of 6,000 infantry and 2,400 cavalry against Padilla's 7,000 infantry and 400 cavalry. Heavy rain slowed Padilla's infantry more than the royalist cavalry and rendered the primitive firearms of the rebels' 1,000 arquebusiers nearly useless. The remains of the rebel army at Villalar fragmented, with some attempting to join Acuña's army near Toledo and others deserting. The rebellion had been struck a crippling blow.

Соғыстың аяқталуы

Виллалар шайқасынан кейін Солтүстік Кастилия қалалары патша әскерлеріне оңай берілді, және мамыр айының басына дейін барлық қалалары патшаға адалдықтарын қайта жаратты. Тек Мадрид пен Толедо ғана өздерінің «коммунидадтарын» сақтап қалды. Падилланың қазасынан кейін, епископ Акуня Падилланың жесірі Мария Пачеконың ықпалына ие болды. Халық қаладағы одан әрі құрбандықтың алдын алу үшін патшалық жақтастармен келіссөздер жүргізуді ұсынды. 11 мамырда Мадридтің тапсырылуынан кейін жағдай одан да нашарлап кетті. Толедоның құлауы тек уақыт мәселесі сияқты көрінді. Мария Пачеко қаланың және көтерілісші әскердің қалдықтарын өз бақылауына алды, алказарда тұрып, салық жинады және қорғанысын нығайтты. Ол өзінің қарындасы, құрметті Вилена маркизінен, Патшалық кеңеспен келіссөздер жүргізуге араласуын сұрады, жақсы шарттарға қол жеткізе алады деп үміттенді. Маркиз ақырында келіссөздерден бас тартты, ал Мария Пачеко қоршау әскерлерінің қолбасшысы, Приор Зунигамен жеке келіссөздер жүргізді. Оның талаптары, орындалуы қиын болғанымен, көбінесе балаларының мүлігі мен абыройын қамтамасыз ету сияқты шағын талаптардан тұрды. Француздар туралы алаңдауын сақтап, патшалық үкімет келісімге келді. Барлық тараптардың қолдауымен Толедоның тапсырылуы 1521 жылдың 25 қазанында ұйымдастырылды. Осылайша, 31 қазанда «коммунерос» Толедо алказарын тастап кетті, және қаланы басқару үшін жаңа шенеуніктер тағайындалды. Бітім шарты барлық «коммунеросқа» бостандық пен мүліктің кепілдігін берді. Мария Пачеко қалада болуын жалғастырды және Карл V Сент-Джон орденімен келісілген шарттарға жеке қол қойғанша барлық жасырын қаруды тапсырудан бас тартты. Бұл тұрақсыз жағдай 1522 жылдың 3 ақпанында, тапсырылудың кеңпейілді шарттары күштен шығарылғанда аяқталды. Патша әскері қалаға толтырылды, және әкім Пачеконы өлімге кесуге бұйрық берді.

1522 жылғы кешірім

1522 жылғы 16 шілдеде Карл V Испанияға оралды. Бұрынғы комунеросқа қарсы репрессиялар мен жазалау шаралары болды, бірақ сирек-сирек ғана. Көптеген маңызды адамдар комунеросқа қолдау көрсеткен немесе, кем дегенде, патшаға адалдықтарын білдіруде күдіспен қарағандықтан, Карл мәселені тым қатты қозғаудың қажеті жоқ деп ойлады. Вальядолидке қайтқаннан кейін Карл 1 қарашада жалпы кешірім жариялады. Бұл кешірім көтеріліске қатысқандардың барлығына берілді, тек 293 комунерос ерекше жағдайға түсті, көтерілісшілердің көп санына қарағанда бұл көрсеткіш өте аз болды. Пачеко мен епископ Акунья да кешірімнен тыс қалған 293 адамның қатарында болды. Кейіннен Кортестің талабымен тағы да кешірімдер берілді; 1527 жылға қарай репрессия толығымен аяқталды. 293 адамның 23-і өлім жазасына кесілді, 20-сы түрмеде қайтыс болды, 50-і кешірім сатып алды, ал 100-і кейін кешірілді. Қалғандарының тағдыры белгісіз. Педро Жирон Солтүстік Африкадағы Оранға жер аударылып, мұнда маврларға қарсы қолбасшы болып қызмет етті, оған кешірім берілді. Королева Жоанна ұлының бұйрығымен Тордесильяста қамауда қалды және қалған өмірін, яғни тағы 35 жыл сол жерде өткізді. Император Карл V Еуропа тарихындағы ең ірі және кең жайылған империялардың біріне билік етті. Осының салдарынан Карл Франция, Англия, Папа мемлекеті, Осман түріктері, ацтектер, инкалар және протестанттық Шмалькальдия лигасымен соғысып, билігінің көп бөлігін соғыста өткізді. Испания осы кезеңде Габсбургтер әскеріне және қаржылық ресурстарына басымдық берді. Карл Кастилияда да, империяда да жоғары лауазымдарға кастильдіктерді тағайындады және Кастилияның басқаруын кастильдіктердің қолына жүктеді. Изабелла I жүргізген ақсүйектердің билігін шектеген кейбір реформалар, ақсүйектерді патшалық жаққа тарту үшін кері қайтарылды. Алайда Карл, ақсүйектердің билікке ұмтылысы көтеріліске себеп болғанын түсінді және жаңа реформа бағдарламасын бастады. Халыққа ұнамайтын, сыбайлас жемқор және тиімсіз шенеуніктер алмастырылды, Патшалық кеңесінің сот функциялары шектелді және жергілікті соттар жандандырылды. Карл қалалық элитаның патшалық үкіметте мүдделі болуын қажет еткенін түсінді және олардың көпшілігіне лауазымдар, жеңілдіктер мен мемлекеттік жалақылар берді. Кортес, комунерос үміттенгендей маңызды болмаса да, өз билігін сақтап қалды; ол әлі де жаңа салықтарды бекітуге және патшаға кеңес беруге құқылы болды. Карл, Кортестің Коруннадағы жиналысына жасаған қатаң қатынасының кері соққысын көргеннен кейін, шенеуніктердің тым қысым көрсету әдістерін қолдануына жол бермеді. Орта таптың ықпалдастырылуы тым жақсы жұмыс істеді; Карлдың мұрагері Филипп II 1580 жылдары салықты тым жоғары көтеруді талап еткенде, Кортес экономиканы құртатын саясатқа қарсы тұру үшін Корольге тым тәуелді болды.

Charles V returned to Spain on July 16, 1522. Acts of repression and retaliation against former comuneros did occur, but only sporadically. Embarrassingly large numbers of important people had supported the comuneros, or at least were suspiciously slow to declare allegiance to the king, and Charles thought it unwise to press the issue too much. Back in Valladolid, Charles declared a general pardon on November 1. The pardon gave amnesty to everyone involved in the revolt with the exception of 293 comuneros, a small figure given the huge number of rebels. Both Pacheco and Bishop Acuña were among the 293 excluded from the pardon. More pardons were issued later, after pressure from the Cortes; by 1527, the repression was completely at end. Of the 293, 23 were executed, 20 died in prison, 50 purchased amnesty, and 100 were pardoned later. The fates of the rest are unknown. Pedro Girón received a pardon conditional on him going into exile to Oran in North Africa, where he served as a commander against the Moors. Queen Joanna continued to be locked in Tordesillas by her son, where she remained for thirty five more years, the rest of her life. Emperor Charles V would go on to rule one of the largest and most sprawling empires in European history. As a consequence, Charles was nearly constantly at war, fighting France, England, the Papal States, the Ottoman Turks, the Aztecs, the Incas, and the Protestant Schmalkaldic League during his reign. Spain would provide the bulk of the Habsburgs' armies and financial resources over this period. Charles placed Castilians in high governmental positions in both Castile and the Empire at large, and generally left the administration of Castile in Castilian hands. Some of the reforms of Isabella I which reduced noble power were reversed as a price for luring the nobility to the royalist side. However, Charles understood that noble encroachment of power had helped cause the revolt, and embarked upon a new reform program. Unpopular, corrupt, and ineffective officials were replaced; judicial functions of the Royal Council were limited; and local courts were revitalized. Realizing that the urban elite needed to have a stake in the royal government once more, Charles gave many of them positions, privileges, and government salaries. The Cortes, while not as important as the comuneros had hoped, nevertheless maintained its power; it was still required to approve new taxes and could advise the king. Charles also discouraged his officials from using overly coercive methods, after seeing his heavy handed treatment of the Cortes of Corunna backfire. If anything, the co option of the middle class worked too well; when Charles' successor King Phillip II demanded a ruinously large tax increase in the 1580s, the Cortes was too dependent on the Crown for money to effectively resist policies that would wreck the economy.

Кейінгі әсері

Испания халқының естелігінде жақсы сақталған бұл көтеріліс туралы бірнеше әдеби шығармаларда айтылады. Дон Кихот Санчомен сөйлескенде бүлік туралы әңгіме қозғайды, ал Франсиско де Кеведо өзінің еңбектерінде «коммунеро» сөзін «көтерілісші» сөзінің синонимі ретінде қолданады. 18 ғасырда Испания империясы коммунероларды жоғары бағаламады. Үкімет көтерілісті ынталандыруға мүдделі емес еді және бұл терминді тек қарсылықты айыптау үшін пайдаланды. Парагвайдағы Коммунеролар көтерілісінде көтерілісшілер бұл атауды өз еркімен қабылдамады; ол оларды сатқын деп қорлау мақсатында ғана қолданылды. Жаңа Гранададағы (қазіргі Колумбия) Коммунеролардың тағы бір көтерілісі де түпнұсқамен тек атымен ғана байланысты болды. 19 ғасырдың басында Мануэль Кинтана сияқты ғалымдар коммунеролардың бейнесін бостандықтың алға басушылары және абсолютизмге қарсы шейіттер ретінде қайта жаңғыртуды бастады. Кастилияның еркіндігінің төмендеуі Испанияның кейінгі құлдырауымен байланысты болды. Алғашқы маңызды еске алу шарасы 1821 жылы Виллалар шайқасының үш жүз жылдығына орай өтті. 1521 жылы өлім жазасына кесілген үш көшбасшының қалдықтарын табу және қайта жерлеу үшін экспедицияны Хуан Мартин Диес басқарды, ол Наполеонға қарсы қарсылық күресіне қатысқан ұлтшыл либерал әскери жетекші болды. Диес сол кездегі либералдық үкімет атынан коммунероларды мақтады, бұл олардың ісіне жасалған алғашқы ресми мойындау болды. Орталықтандырылған мемлекетті заманауи және прогрессивті деп есептеген консерваторлар бұл көзқарасқа қарсы шықты, әсіресе Испаниядағы 1868 жылғы революциядағы анархия мен фрагментациядан кейін. Жиналған түпнұсқа деректерге сүйене отырып, Данвила коммунеролардың салық талаптарын атап өтті және оларды дәстүрлі, реакциялық, ортағасырлық және феодалдық деп сипаттады. 20 ғасырдың ортасынан бері басқалар көтерілістің материалдық себептерін іздестіруде. Жозе Антонио Маравалл және Жозеф Перес сияқты тарихшылар дамып келе жатқан көтерілісті экономикалық мүдделердің өзгеруіне байланысты әртүрлі әлеуметтік коалициялардың одағы ретінде көрсетеді, мұнда қолөнершілер мен жүнді өңдеушілердің «кәсіпкер буржуазиясы» зиялылармен және төменгі дворяндармен бірігіп, аристократтар мен саудагерлерге қарсы тұрады. Маравалл бұл көтерілісті алғашқы заманауи революциялардың бірі деп санайды және оның идеологиялық қақтығыстар мен зияткерлік сипатына, соның ішінде Кастилияның алғашқы жазбаша конституциясы сияқты ерекшеліктеріне ерекше назар аударады. Франконың өлімінен кейін Испанияның демократияға өтуімен коммунероларды тойлау қайтадан мүмкін болды. 1976 жылдың 23 сәуірінде Виллаарда жасырын түрде шағын рәсім өтті; екі жылдан кейін, 1978 жылы бұл шара Кастилияның автономиясын қолдау үшін 200 000 адам қатысқан үлкен демонстрацияға айналды. 1983 жылы қоғамдық талапқа жауап ретінде Кастилия және Леонның автономиялық қауымдастығы құрылды және 1986 жылы 23 сәуірді ресми мереке деп жариялады. Сонымен қатар, 1988 жылдан бері әр жылдың 3 ақпанында Кастилияның ұлттық «Tierra Comunera» партиясы Толедода тойлайды. Мереке Хуан Лопес де Падилла мен Мария Пачеконың рөлін ерекше атап өтеді және 1522 жылғы көтерілістің естелігін сақтайды, ол соғыстың соңғы оқиғасы болды.

The revolt, fresh in the memory of Spain, is referenced in several literary works during Spain's Golden Age. Don Quixote references the rebellion in a conversation with Sancho, and Francisco de Quevedo uses the word "comunero" as a synonym for "rebel" in his works. In the 18th century, the comuneros were not held in high regard by the Spanish Empire. The government was not amenable to encouraging rebellions, and only used the term to condemn opposition. In the Revolt of the Comuneros in Paraguay, the rebels did not take the name willingly; it was only meant to disparage them as traitors. Another Revolt of the Comuneros in New Granada (modern Colombia) was similarly unrelated to the original except in name. At the beginning of the 19th century, the image of the comuneros began to be rehabilitated by scholars such as Manuel Quintana as precursors of freedom and martyrs against absolutism. The decline of Castilian liberty was linked to the later decline of Spain. The first major commemorative event came in 1821, the third centenary of the Battle of Villalar. Juan Martín Díez, a nationalistic liberal military leader who had fought in the resistance against Napoleon, led an expedition to find and exhume the remains of the three leaders executed in 1521. Díez praised the comuneros on behalf of the liberal government in power at the time, likely the first positive governmental recognition for their cause. This view was challenged by conservatives who viewed a centralized state as modern and progressive, especially after the anarchy and fragmentation of the 1868 Revolution in Spain. Drawing on collected original sources, Danvila emphasized the fiscal demands of the comuneros, and cast them as traditionalist, reactionary, medieval, and feudal. Since the mid twentieth century, others have sought more materialist reasons for the revolt. Historians such as José Antonio Maravall and Joseph Pérez portray the developing revolt as alliances of different social coalitions around shifting economic interests, with the "industrial bourgeoisie" of artisans and woolworkers combining with the intellectuals and the low nobility against the aristocrats and the merchants. Maravall, who views the revolt as one of the first modern revolutions, especially stresses the ideological conflict and intellectual nature of the revolt, with features such as the first proposed written constitution of Castile. With Spain's transition to democracy following Franco's death, celebration of the comuneros started to become permissible again. On April 23, 1976, a small ceremony was held clandestinely in Villalar; only two years later, in 1978, the event had become a huge demonstration of 200,000 in support of Castilian autonomy. The autonomous community of Castile and León was created in response to public demand in 1983, and it recognized April 23 as an official holiday in 1986. Similarly, each February 3 since 1988 has been celebrated by the Castilian nationalist party Tierra Comunera in Toledo. The celebration highlights the roles of Juan López de Padilla and María Pacheco, and is done in memory of the rebellion in 1522, the last event of the war.