Кіріспе

Николо Макиавеллидің трактаты – Сунь Цзыға жатқызылатын қытай әскери трактаты. «Соғыс өнері» – итальяндық Ренессанс дәуірінің саяси философы және тарихшысы Николо Макиавеллидің трактаты. «Соғыс өнері» сократтық диалог түрінде жазылған. Лорд Фабрицио Колоннаның (болжам бойынша, Макиавеллидің өзі) кіріспесінде мақсаты былай белгіленген: «Virtù-ны құрметтеу және марапаттау, кедейлікті жек көруден жалтарту, әскери тәртіптің жолдары мен ережелерін бағалау, азаматтарды бір-біріне деген құрметпен өмір сүруге итермелеу, топтасуларсыз тіршілік ету, жеке мүддеден гөрі қоғамдық мүддені жоғары қою». Осы мақсаттарға жету үшін, Макиавелли алғы сөзінде әскерді – сарайдың ішіндегі заттарды қорғайтын шатырмен теңейді. 1519 және 1520 жылдар аралығында жазылып, келесі жылы жарық көрген бұл трактат Макиавеллидің өмірінде жарық көрген жалғыз тарихи немесе саяси еңбегі болды. Бірақ 1520 жылы ол Флоренцияның ресми тарихшысы болып тағайындалды және оған шағын мемлекеттік міндеттер жүктелді.

Формат

Соғыс өнері алғы сөз бен жеті кітапқа (тарауларға) бөлінген. Олар 1490 жылдары Бернардо Ручеллаи Флоренция аристократтары мен гуманистері үшін классикалық стильде салған Орти Оричеллари бақтарында Козимо Ручеллаи мен "Лорд Фабрицио Колонна" (көптегендер Колоннаның Макиавеллидің өзінің жасырын бейнесі екенін айтады, бірақ бұл пікірді Мансфилд сияқты ғалымдар жоққа шығарды) және Флоренцияның соңғы республикасының басқа патрицийлері мен капитандыры: Заноби Буондельмонти, Баттиста делла Палла және Луиджи Аламанни арасындағы әңгімелер түрінде ұсынылған. Шығарма Лоренцо ди Филиппо Строцциге, флоренциялық патрицийге арналған, алғы сөзінде Макиавелли авторлығын ашық жариялайды. Әңгімені бастау үшін бірінші жақтан бірнеше рет қолданғаннан кейін, Макиавелли шығармадан қол үзді, баяндаушы немесе сұхбаттасушы рөлінде емес. Дегенмен, ол мұқият бақылаған жергілікті әскер 1512 жылы Пратодағы апатты жеңіліске ұшырады, бұл Флоренция республикалық үкіметінің құлауына әкелді.

Әскери стратегия және ғылым

Макиавелли соғысты нақты анықтау қажет екенін жазды. Ол "шектелген соғыс" философиясын жасады, яғни дипломатия сәтсіз аяқталған жағдайда соғыс – саясаттың жалғасы болып табылады. "Соғыс өнері" мемлекеттік милицияның қажеттілігін де баса көрсетеді және қарулы азаматтар идеясын қолдайды. Ол бүкіл қоғам, дін, ғылым және өнер әскери қауіпсіздікке негізделгенін сенді.

Тақырыптар

"Соғыс өнері" кітабының мазмұны мен пішімі күрт қайшы келеді. Кіріспе беттерінде Козимо әңгімелер өтетін бақшаларға әкесінің шабытын сипаттағаннан кейін, Фабрицио ежелгі өнер нысандарына емес, ежелгі соғыс тактикасын үлгі еткенімізді айтады. Дегенмен, "Соғыс өнері" – классикалық үлгілерді қайталайтын гуманистік дәстүрде жазылған әңгіме. Макиавеллидің өзі Фабрицио Бернардо Ручеллаиді айыптаған қатеге ұшырғандай көрінеді. Осы ішкі қайшылыққа қарамастан, кітапта Макиавеллинің өзге туындыларына тән цинизм мен юмор көрініс таппаған.