Кіріспе

Melvin Joe Daniels (20 шілде 1944 - 30 қазан 2015) – американдық баскетболшы және жаттықтырушы. Ол Америка баскетбол қауымдастығында (АБА) «Миннесота Мускиз», «Индиана Пейсерс» және «Мемфис Саундс» командаларында, ал Ұлттық баскетбол қауымдастығында «Нью-Йорк Нетс» командасында ойнады. Дэниелс екі рет АБА-ның ең құнды ойыншысы, үш рет АБА чемпионы және жеті рет АБА All-Star атанды. Дэниелс АБА тарихындағы ең көп допты қайтарып алған ойыншы, ал 1997 жылы АБА тарихындағы үздік командасына бірауыздан енді. 2012 жылы ол Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына қосылды.

Ерте өмір

Мель Дэниелс – Масео мен Бернис Дэниелстің ұлы. Ол шалыс жасында отбасымен бірге Линкольн, Солтүстік Каролинадан туған жері Детройт, Мичиганға қайтып келді. Мелдің екі қарындасы болды. Детройтқа келген соң, отбасы алдымен Мелдің әкесінің үйінде, содан кейін 8 Майл-роудтағы үйдің пәтерінде, ал соңында Макдугалл-стриттегі үйде тұрды. Масео Дэниелс автомобиль запчасти зауытында жұмыс істеді. Бернис Мелге өлеңдер оқыды. Ол сегіз жасында өлең жаза бастады және өмірінің соңына дейін жаза берді, көбінесе спортшылардың өмірі туралы жазды, бірақ спорттан тыс тақырыптарда да өлеңдер шығарды. Дэниелс өлеңдерін әдетте командаластарымен бөліспейтін, «Бұл мені жасырып келген жағым», – деді ол өлеңдері туралы. Мель Детройттегі Першинг орта мектебінде оқыды. Першингтен Спенсер Хейвуд, Ральф Симпсон, Кевин Уиллис, Тед Сайзмор және Стив Смит секілді белгілі тұлғалар да шықты. Першинг орта мектебінің дене шынықтыру пәнінің мұғалімі және баскетбол жаттықтырушысы Уилл Робинсон Мелдің бірнеше апта бойы дене шынықтыру сабақтарынан қашып жүргенін еске алды. Сондықтан Робинсон мырза Мелді іздеп, дәлізден тауып, спорт залына баруға бұйырды. Бірнеше күннен кейін Мел сабаққа келмеді, сондықтан Робинсон оны қайта іздеді. Сол кезде екінші курс студенті болған Мел Дэниелс жаттықтырушы Робинсонның бұйрығымен сағат 15:30-да баскетбол командасына қосылу үшін спорт залына келді. Берлингтонда оқып жүргенде, Дэниелсті жаттықтырушы Боб Кинг Нью-Мексико Лобос командасына шақырды. Дэниелс 1964-1967 жылдары Нью-Мексикода ойнады, Нью-Мексико Лобо командасы сапындағы карьерасында орташа есеппен ойын басына 20 ұпай жинады және «All-American» атағын алды. 1964-1965 оқу жылында екінші курсқа түскен 6-9 см биіктігіндегі қуатты шабуылшы 27 ойында ойнап, орташа есеппен 17,0 ұпай және 11,2 допты қайтару жинады, ал Нью-Мексико 19-8 есебімен аяқтады. 1965-1966 оқу жылында Дэниелс Джонсон гимназиясының шыны есігінен қолын өткізіп, ауыр жарақат алды, оған 352 тігіс салынды және оның спорттық мансабы аяздауға жақын болды. Тігістерге қарамастан, Дэниелс бір ойынды өткізіп алды, ал Лобос 16-8 есебімен аяқтағанда орташа есеппен 21,2 ұпай және 10,3 допты қайтару жинады. 1966-1967 жылғы команда маусымды 17 ойынның тізбегімен жеңіспен бастады, бұл мектеп тарихындағы рекордтық көрсеткіш, ал Нью-Мексико ұлттық рейтингте 3-орынға көтерілді. Дэниелс 21,5 ұпай және 11,6 допты қайтарумен Батыс Атлетика Конференциясында ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды, ал Нью-Мексико 19-8 есебімен аяқтады. Мансабында Дэниелс Нью-Мексикода өткізген 77 ойында орташа есеппен 20,0 ұпай және 11,1 допты қайтару жинады. Оның карьерасында 44 «қос-қос» көрсеткіші бар, бұл мектеп тарихындағы ең көп көрсеткіш.

ABA/NBA мансабы

Дэниелс 1967 жылғы НБА драфтының 9-шы таңдауы болды, оны «Цинциннати Роялз» клубы таңдап алды, сонымен қатар ол «Америка баскетбол қауымдастығының» (АБА) «Миннесота Мускис» клубынан да драфтталды. Ол жаңа құрылған АБА-да ойнауды жөн көрді. «Цинциннатиден» (Оскар Робертсонмен бірге) бас тартқаннан кейін, Дэниелс НБА-ның бірінші раундында таңдалғандардың арасында орналасқан лиганы тастап, АБА-ға өткен алғашқы ойыншы болды. «Сол кезде мен үшін ақша маңызды емес еді. Бірақ 2+2 әлі де 4 болып қалады», - деді Дэниелс АБА-ға бару туралы шешіміне қатысты. «Цинциннати» маған бонус ретінде 15 000 доллар, ал жалақы ретінде 17 500 доллар ұсынды. «Миннесота» маған бонус ретінде 15 000 доллар, ал жалақы ретінде 30 000 доллар ұсынды. Сондықтан үлкен сома жеңіске жетті». Дэниелстің АБА-да ойнау шешімі оған үлкен жетістіктер әкелді. Дэниелс үш рет АБА чемпионатында жеңіске жетті, екі рет АБА-ның ең құнды ойыншысы атанды, жеті рет АБА All-Star құрамына ілікті және үш маусымда АБА-ның орташа ребоунд көрсеткіші бойынша көшбасшы болды. Дэниелс АБА тарихындағы барлық уақыттағы жалпы ребоунд көрсеткіші бойынша бірінші орында тұр, ал АБА-дағы мансабының орташа ребоунд көрсеткіші (15.12) бойынша екінші орында, «Кентукки Колонлс» клубының Артис Гилмордан (17.07) кейін қалады. Дэниелс АБА-да мансабында 1608 рет ребоунд жасады.

Индиана Пейсерс (1968-1974)

1968–69 жылдары «Индиана» сапындағы Дэниелс 24,0 ұпай мен ABA бойынша рекордты 16,5 ребоунд жинап, ABA ең құнды ойыншысы атанды. Маусым басында «Пейсерс» бас жаттықтырушысы Ларри Ставерманның орнына Атақты жаттықтырушылар залының мүшесі Слик Леонард келгеннен кейін, 1969 жылғы ABA плей-оффында «Индиана» Дэниелстің бұрынғы командасы «Кентукки Колонелс» командасын 4:3 есебімен, ал «Майами Флоридианс» командасын 4:1 есебімен жеңіп, 1969 жылғы ABA финалында Рик Барридің «Окленд Окс» командасына 4:1 есебімен ұтылды. «Слик – ең шығармашыл, инновациялық жаттықтырушылардың бірі», – деді Дэниелс ұзақ жылдар бойы «Пейсерс» командасын жаттықтырған жаттықтырушысы туралы. «Ол ойынды үзілісте өзгертіп тұратын. Алты жаңа схема құрап, біз оларды тақтадағыдай орындауға тырысатынбыз». 1970–71 жылдары «Пейсерс» 58–26 есебімен аяқтады, ал Дэниелс тағы да ABA ең құнды ойыншысы атанды. Ол 21,0 ұпай, лига бойынша рекордты 18,0 ребоунд және 2,2 нәтижелі пас берді. 1971 жылғы ABA плей-оффында «Пейсерс» Батыс дивизионының финалында «Юта Старз» командасына 4:3 есебімен ұтылды. Дэниелс плей-оффта 21,4 ұпай және 19,2 ребоунд жинады. 1971–72 жылдары «Пейсерс» құрамына Атақты жаттықтырушылар залының мүшесі Джордж МакГиннис қосылды. Содан кейін олар екінші ABA титулын жеңіп алды, «Денвер Рокетс» командасын 4:3, «Юта Старз» командасын 4:3 есебімен жеңіп, 1972 жылғы ABA финалында Рик Барридің «Нью-Йорк Нетс» командасын 4:2 есебімен ұтты. Дэниелс 19,2 ұпай, 16,4 ребоунд және 2,2 нәтижелі пас берді, ал «Индиана» тұрақты маусымды 47–37 есебімен аяқтады. Дэниелс плей-оффта 15,3 ұпай және 15,1 ребоунд жинады. «Пейсерс» 1972–73 жылдары үшінші рет ABA чемпионатында жеңіске жетті. Дэниелс МакГинниспен бірге 18,5 ұпай және 15,4 ребоунд (27,6 ұпай және 12,5 ребоунд) жинады, ал «Индиана» 51–33 есебімен аяқтады. 1973 жылғы ABA плей-оффында «Индиана» «Денвер Рокетс» командасын 4:1, ал «Юта Старз» командасын 4:2 есебімен жеңді. 1973 жылғы ABA финалында «Пейсерс» Атақты жаттықтырушылар залының мүшелері Артис Гилмор, Дэн Иссел, Луи Дампиер және бұрынғы «Пейсерс» командаласы Рик Маунт ойыншылары бар «Кентукки Колонелс» командасын 4:3 есебімен жеңіп, ABA чемпионатында жеңіске жетті. Дэниелс плей-оффта 15,9 ұпай және 13,8 ребоунд жинады. «Индиана» сапындағы соңғы маусымында Дэниелс 1973–74 жылдары 15,4 ұпай және 11,6 ребоунд жинады. «Пейсерс» 46–38 есебімен аяқтады және 1974 жылғы ABA плей-оффында Батыс конференциясының финалында «Юта Старз» командасына ұтылды, Дэниелс плей-оффта 12,2 ұпай және 11,4 ребоунд жинады. «Ол команданың көшбасшысы еді», – деді Дэниелс жаттықтырушысы Слик Леонард. «Ол командаластарынан әр күні жақсы ойнауды күтетін және оларға талап қоятын. Бірақ алаңнан тыс жерде ол үлкен аюдай болатын».

Мемфис дыбыстары (1974-1975)

1974–75 жылдары Дэниелс (Фредди Льюиспен бірге) Чарльз Эджбен алмастырылып, «Мемфис Саундс» командасына сатылды. Роджер Браун да Мемфиске қосылды. Маусым басында Дэниелс асқазан бұлшықеттерін жыртып алып, бір айға жаттығудан шеттеді. Содан кейін ваннада сырғанап, арқасын жарақаттап, қайтадан аурулар тізіміне енді. Арқасы ауыруы созылмалы болды. Дэниелс орта есеппен ойын басына 9,8 ұпай және 9,0 допты қайтаруды (ребаунд) орындады. «Мен Мемфиске осы командада бірге ойнаймыз деген үмітпен ауыстырылдым», – деді Дэниелс Мемфистегі тәжірибесі туралы. «Бірақ Роджер Ютаға, ал Фредди Сент-Луиске сатылды. Бізге шындықты айтпады. Сосын мен арқамды жарақаттадым. Барлығы қиын жағдайға түсті. Мен ойынға деген құштарлығымды қайта таппадым. Алданып қалсаң, сені алдаған адамдарға деген құрметіңді жоғалтасың. Өзіңе күмәндана бастайсың. Ал достарың да кетіп қалды». «Балтимор Клоз» командасының ойыншылары арнайы таңдауда басқа ABA командаларына қолжетімді болды. 31 жастағы Дэниелс тарату таңдауында таңдалмады, себебі басқа командалар Балтимормен жасасқан келісімшартына жауапкершілікке дайын болмады. Дэниелс басқа ABA командасында ойнаудың орнына, лигадан кетуге шешім қабылдады. 1988–89 жылдары Дэниелс «Пейсерс» командасының уақытша бас жаттықтырушысы болып, 0–2 есебін көрсетті. Ол 0–7 есебімен бастағаннан кейін жұмыстан босатылған Джек Рамзидің орнын басты. Одан кейін Джордж Ирвин және Дик Версаче бас жаттықтырушылар болды. Оның артында әйелі Сеси Дэниелс, ұлы Мел Дэниелс-кіші, екі немересі және екі қарындасы қалды. Жылқыға құмар болған Дэниелс қайтыс болған кезде Индиана штатының Шеридан қаласындағы ранчода тұрды. Дэниелс «30 for 30: Winning Time: Reggie Miller vs. The New York Knicks» (құжаттық фильм, 2010), «Magic vs. Bird: The 1979 NCAA Championship Game» (телевизиялық арна, 1979) және «Undefeated: The Roger Brown Story» (телефильм, 2013) фильмдерінде пайда болды. Ақын Мел Дэниелс өмірінде 20 мыңнан астам өлең жазды. Оның сүйікті ақыны – Эдгар Аллан По.

Құрметтер

1978 жылы Дэниелс Нью-Мексико штатының спорттық даңқ залына енгізілді. Дэниелстің жейдесі (#34) 1985 жылы «Индиана Пейсерс» командасымен зейнеткерлікке жіберілді. Ол жейдесі зейнеткерлікке жіберілген төрт ойыншының бірі (қалғандары – командаласы Роджер Браун, Реджи Миллер және командаласы Джордж МакГиннис). 1997 жылы Дэниелс ABA спорт журналистері, төрешілер және басшылар тобы таңдауымен ABA тарихындағы үздіктер құрамына енді. 2012 жылы Дэниелс Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы Найсмит мемориалдық баскетбол даңқ залына енгізілді. 2012 жылдың 7 қыркүйегінде ол бұрынғы ABA ойыншылары Билли Каннингхэм (1986), Рик Барри (1987), Конни Хокинс (1992), Джулиус Эрвинг (1993), Дэн Иссел (1993), Джордж Гервин (1996), Дэвид Томпсон (1996), Мозес Малоун (2001) және Артис Гилмор (2011) қатарына ресми түрде қосылды.