Кіріспе
Филадельфияның қытай ауданы – Филадельфия қаласының орталық бөлігінде орналасқан, негізінен азиялық американдықтар тұратын аудан. Филадельфияның қытай ауданын дамыту корпорациясы осы аймақты қолдайды. Ауданның шектері солтүстікте Вайн көшесінен, оңтүстікте Арч көшесінен; шығыста Солтүстік Франклин көшесі мен N. 7-ші көшеден; батыста Солтүстік Броуд көшесіне дейін созылады. Кейбір дәстүрлі қытай аудандарынан өзгеше, Филадельфияның қытай ауданы көлемі мен этникалық қытай халқының саны артуда, себебі Филадельфия 2018 жылдан бері Нью-Йорк қаласынан (95 миль немесе 153 км солтүстікке қарай) және 2019 жылдан бері Қытайдан, Филадельфияға ең көп иммигранттарды қабылдап отыр. { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [ [ [ 75.16242092417089, 39.952248157291706 ], [ 75.1504029723583, 39.950767987495524 ], [ 75.1491824781988, 39.95630125684115 ], [ 75.15256105049049, 39.95679142570614 ], [ 75.16230271576207, 39.957922282638194 ], [ 75.16334340238247, 39.953408068414724 ], [ 75.16249905922452, 39.95335828043478 ], [ 75.16242092417089, 39.952248157291706 ] ] ] } } ] }
"type": "FeatureCollection",
"features": [
{
"type": "Feature",
"properties": {},
"geometry": {
"type": "Polygon",
"coordinates": [
[
[
75.16242092417089,
39.952248157291706
],
[
75.1504029723583,
39.950767987495524
],
[
75.1491824781988,
39.95630125684115
],
[
75.15256105049049,
39.95679142570614
],
[
75.16230271576207,
39.957922282638194
],
[
75.16334340238247,
39.953408068414724
],
[
75.16249905922452,
39.95335828043478
],
[
75.16242092417089,
39.952248157291706
]
]
]
}
}
]
}
19 ғасыр
19 ғасырдың орта шенінде Филадельфияға кантондық иммигранттар келіп, Филадельфияның сауда портына жақын жерде кір жуу орындары мен мейрамханалар ашты. Осының нәтижесінде Филадельфияның Қытай ауданы құрылды. Алғашқы кәсіпорын – Ли Фонгқа тиесілі 913 Race Street мекенжайындағы кір жуу орны, ол 1871 жылы ашылды.
20 ғасыр
Келесі жылдары Чайнатаун Ресс-стриттің 900 блогының маңында шоғырланған этникалық қытай бизнестерінен құралды. 1960 жылдардың ортасына дейін ол бірнеше мейрамхана мен бір азық-түлік дүкенінен тұрды. 1960 жылдардың ортасында көптеген отбасылар Чайнатаунға көшіп келе бастады. 1990 жылдардың соңында Филадельфия "Филлис" бейсбол командасы Филадельфияның оңтүстігіндегі ескірген "Ветерандар" стадионының орнына қала орталығында жаңа стадион салуды жоспарлаған. 12-ші және Вайн көшелері, Вайн-стрит экспрессуэйінің солтүстігіндегі бірнеше орналасқан жерлер қарастырылды. Филадельфияның Чайнатаунды дамыту корпорациясы стадион жобаларына қарсы күшті оппозиция ұйымдастырды. Тұрғындар стадион Чайнатаунды қиратуы мүмкін деп алаңдады. PCDC көршілес топтарды, діни ұйымдарды, еңбекшілерді, этникалық және саяси топтарды біріктірген наразылықтар мен митингтер өткізді. Ресми ашылу және салтанатты шара 2019 жылдың 8 қарашасында өтті.
Қалалық көрініс
Вайн-стрит – Қытай ауданының солтүстік шекарасы. Вайн-стриттен оңтүстікке қарай орналасқан ғимараттарда мейрамханалар мен дүкендер орналасқан, ал олардың үстінде пәтерлер бар. Фабрикалар мен өзге де өнеркәсіптік объектілер Вайн-стриттің екінші жағында орналасқан. Фильберт-стрит оңтүстік шекара болып табылады. Қытай ауданы жеті қалалық блоктан тұратын негізгі аймақты қамтиды. 1998 жылғы мәліметтерге сәйкес, осы блоктардың көптеген тұрғындары жақында көшіп келген иммигранттар еді. 2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, Филадельфияның Қытай ауданын дамыту корпорациясының қызмет көрсету аймағында 459 шаңырақта 1362 тұрғын тіркелді. Тұрғындардың 1085-і азиялық америкалықтар, 152-сі – ақ америкалықтар, 71-і – афроамерикалықтар, 31-і – басқа ұлттардан, ал 23-і – испандық америкалықтар еді. Сол жылы ауданда 509 тұрғын үй болды, олардың 50-сі бос, ал 85-і жеке меншікте болды. 1998 жылы Қытай ауданында шамамен 4000 адам тұрды. Олардың көпшілігі киім тігу, мейрамхана және осы саламен байланысты компанияларда жұмыс істеді. Сол жылы тұрғындардың басым бөлігі қытайлық америкалықтар еді. 1990 жылғы АҚШ халық санағы мәліметтері бойынша, Қытай ауданының орташа табысы 15000 доллардан төмен болды. Орталық Филадельфияның 47000 тұрғынының орташа табысы 60000 долларды құрады. 88 тонна салмақты және 40 фут биіктіктегі қақпа жарқын түстермен және ертедегі қытай императорлық сәулетін көрсететін күрделі өрнектермен безендірілген. Онда мифтік жаратылыстар мен Мин және Цин династияларына тән графикалық мотивтер бейнеленген. Қақпаның плиткаларында мифтік жануарлардың процессиясы көрсетілген. Феникс – жақсы ырыс әкеледі деп есептеледі. Суды аузында сақтай алатын сиқырлы күші бар деген аңызға ие аждаһа қақпаның құрылымын және қауымды өрттен қорғау үшін орнатылған. Қақпаның екі жағындағы төрт дәстүрлі қытай иероглифі – "費城華埠" (Fèichéng huá bù), яғни Филадельфияның Қытай ауданы. Қақпа 2008 жылы Тяньцзинь шеберлерінің көмегімен, ежелгі техникалар мен дәстүрлі материалдарды пайдалана отырып, Филадельфия қаласы мен Филадельфияның Қытай ауданын дамыту корпорациясының қаржылық қолдауымен қайта боялды. Қақпа 2008 жылдың 19 қарашасында қайта ашылды.
Асханалық жерлер
Қытай ауданында Шығыс Азия тағамдарын ұсынатын көптеген мейрамханалар орналасқан. 10-шы және Race көшелерінде онға жуық Хонконг стиліндегі нан қонақжайлары бар. Бұдан өзге, кантондық, фуцзяньдық, солтүстік, Сычуаньдық және Тайваньдық тағамдарын ұсынатын мейрамханалар да бар. Филадельфияның Қытай ауданындағы көптеген мейрамханаларда бірмәндік, жапондық, корей және вьетнамдық сияқты басқа Азия тағамдары да ұсынылады.
Көлік
Септаның Broad Ridge Spur желісіндегі Чайнатаун станциясы 8-ші және Вайн көшелерінің қиылысында орналасқан, ал Септаның аймақтық теміржолына қызмет ететін Джефферсон станциясы Чайнатаун Достық қақпасынан бір блок қашықтықта. Джефферсон станциясы осы ауданда орналасқан және Септа аймаққа жергілікті автобуспен тасымалдауды қамтамасыз етеді. Бұрын China Airlines компаниясы Тайбэйге (Тайвань) рейсі бар жолаушыларын тасымалдауды жеңілдету үшін Филадельфияның Чайнатаунындағы Киелі Құтқарушы шіркеуінен Нью-Йорк қаласындағы Джон Ф. Кеннеди халықаралық әуежайына жеке, тегін автобус қызметін ұсынған.
Мемлекеттік мектептер
Филадельфияның мектеп округі аймақтық мемлекеттік мектептерді басқарады. Қытай ауданының көп бөлігінің тұрғындары генерал Джордж А. Макколл мектебіне тіркелген, бұл мектеп Society Hill-де орналасқан, Қытай ауданынан оңтүстікке қарай 1 миль (2 км) қашықтықта. 2005 жылғы мәліметтерге сәйкес, Қытай ауданының көптеген тұрғындары балаларын жеке мектепке жіберуге қаржылай мүмкіндігі болмағандықтан, оларды Макколл мектебіне жібереді. Макколл мектебіне бекітілген барлық оқушылар Солтүстік Филадельфиядағы Бенджамин Франклин жоғары мектебіне бекітіледі. Бұрын аймақтың көптеген тұрғындары Оңтүстік Филадельфиядағы Хорас Фурнесс жоғары мектебіне тіркелген. Халықтық өнер және мәдени мұралар жарғылық мектебі (FACTS, ), K 8 мемлекеттік жарғылық мектебі, Қытай ауданында орналасқан. 1993 жылы мектеп округі Қытай ауданы мен Макколл мектебі арасында мектеп автобусы маршрутын ашты. Округтан бұл маршрутты ашу талап етілмегенімен, ата-аналар маршрутты қолдады, себебі олар Маркет көшесі мен Вашингтон алаңындағы қозғалыстың балаларына қауіпті екеніне сенді. 1994 жылы округ басшылары маршрутты қысқартуды ұсынғанда, ата-аналар наразылық білдірді. Филадельфия қауымдастық колледждері жүйесі Қытай ауданына қызмет көрсетеді.