Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сенат – Бурунди парламентінің жоғарғы палатасы. Оның құрамына 5 жылдық мерзімге 39-дан 56-ға дейін депутаттар кіреді. Қазіргі Сенат 2020 жылдың 20 шілдесінде сайланды және 39 депутаттан тұрады. Елдің әрбір 18 провинциясынан екі сенатор (оның біреуі хуту, екіншісі тутси) коммуналдық кеңестердің сайлау коллегиясымен сайланады. Дауыс беру үш кезеңді жүйе бойынша өтеді. Бірінші екі кезеңде кандидатты сайлау үшін дауыстардың үштен екі бөлігін алу қажет. Егер екі кезеңнің бірінде де кандидат сайланбаса, ең көп дауыс жинаған екі кандидат арасында үшінші кезең ұйымдастырылады, онда көпшілік дауыс алған кандидат жеңіске ие болады. Түа этностық тобынан үш сенатор өкілдік етеді, сондай-ақ әйелдердің 30% гендерлік квотасын сақтау үшін қосымша депутаттар тағайындалуы мүмкін. Бұрынғы мемлекет басшылары автоматты түрде сенатор болып табылады.
The Senate is the upper chamber of Parliament in Burundi. It consists of between 39 and 56 members who serve 5 year terms. The current Senate was elected on 20 July 2020 and consists of 39 members. In each of the country's 18 provinces, two Senators (one Hutu and one Tutsi) are chosen by electoral colleges of communal councilors. Voting takes place using a three round system. In the first two rounds, a candidate must receive a supermajority of two thirds of the vote to be elected. If no candidate is elected in these rounds, a third round is organized for the two leading candidates, of which the candidate receiving the majority of votes is elected. Three Senators represent the Twa ethnic group and additional members may be co opted to meet the 30% gender representation quota for women. Former heads of state are Senators by right.
Тарих
Сенатты құру ережесі Бурунди Корольдігінің 1962 жылғы Конституциясында қарастырылған, алайда бұл орган тек 1965 жылы құрылды. Сенат сайлауы 2005 жылдың 29 шілдесінде өтті. Маусым айында өткен жергілікті сайлауда көпшілік орынды қорғаған Демократияны қорғау күштерінің ұлттық кеңесі (CNDD FDD) орынның басым көпшілігін (30 орын) жеңіп алды. Бурундидегі демократия үшін фронты (FRODEBU) 3 орынға ие болды, ал қалған орын CNDD FDD-дің бөлінген фракциясы – Демократияны қорғау үшін ұлттық кеңесіне (CNDD) бұйырды. Сенатта үш Тва өкілімен қатар, төрт бұрынғы мемлекет басшысы – Жан Батист Багаза (PARENA), Пьер Буйоя (UPRONA), Сильвестр Нтибантунганья (FRODEBU) және қазіргі уақытша президент Домитин Ндайизе (FRODEBU) орын алады. Әйелдердің 30% квотасын сақтау мақсатында сегіз орын қосымша берілді, осылайша палатаның жалпы саны 49 орынға жетті. 2005 жылдың 19 тамызында Сенат және Ұлттық Ассамблея (сайлау коллегиясы ретінде әрекет ете отырып) Пьер Нкурунзизаны Республика Президенті етіп сайлады. Ол 2005 жылдың 26 тамызында қызметке кірісті. CNDD FDD мүшесі Герва Руфикири 2005 жылдың 17 тамызында Сенат төрағасы болып сайланды. 2015 жылдың 25 маусымында ол Президент Нкурунзизаның үшінші мерзімге кандидат болуына қарсы шыққаннан кейін өзін қауіпті сезінетінін айтып, елден қашып кетті. Оның орнына келген Ревериен Ндикурио саяси қарсыластарын тарақандармен салыстырып, Руанда геноциді кезінде саясаткерлер жасаған әрекеттерге ұқсас мәлімдемелер жасады, бұл жаңа геноцидтің қаупін тудырды.
A provision of establishment of Senate was in the 1962 constitution of the Kingdom of Burundi, however, the body was only established in 1965. Senate elections took place on 29 July 2005. The National Council for the Defense of Democracy Forces for the Defense of Democracy (CNDD FDD), which obtained the majority of seats in communal elections held in June, won an overwhelming majority (30) of the seats. The Front for Democracy in Burundi (FRODEBU) won 3 seats, while the remaining seat went the National Council for the Defense of Democracy (CNDD), a breakaway faction of the CNDD FDD. Four former heads of state Jean Baptiste Bagaza (PARENA), Pierre Buyoya (UPRONA), Sylvestre Ntibantunganya (FRODEBU), and the current transitional president Domitien Ndayizeye (FRODEBU) will occupy seats in the Senate along with three Twa members. In order to meet the 30% quota for women, eight seats were co opted giving the chamber of total of 49 seats. On 19 August 2005, the Senate and National Assembly (acting as an Electoral College) elected Pierre Nkurunziza president of the republic. He took office on 26 August 2005. Gervais Rufyikiri, a member of the CNDD FDD, was elected president of the Senate on 17 August 2005. On 25 June 2015, he fled the country saying he felt threatened after opposing President Nkurunziza's bid for a third term. His replacement, Révérien Ndikuriyo, has made remarks comparing political opponents to cockroaches, similar to what politicians did during the Rwandan genocide, raising fears of another genocide.