Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Густав Густавович Шпет (Lang ru; 7 сәуір 1879 [O. S. 26 наурыз 1879], Киев, Ресей империясы – 16 қараша 1937, Томск, Ресей СФСР) – орыс философы, философия тарихшысы, психолог, өнер теориясының маманы және аудармашы (17 тілді білген), неміс-поляк тегінен шыққан. Ол белгілі орыс психологы және философы Георгий Чельпановтың шәкірті болды, сондай-ақ Эдмунд Гуссерльдің феноменологиясын қолдады және оны Ресейге әкелді, Гуссерльдегі феноменологияны өзгертіп дамытты. Шпет 1923–1929 жылдары Ресейдің Мәскеудегі Мемлекеттік өнер академиясының вице-президенті болды. Шпет көптеген кітаптардың авторы, оның ішінде әйгілі "Орыс философиясының даму тарихы" (Очерк развития русской философии; 2 томдық) және "Герменевтика және оның мәселелері" (Герменевтика и её проблемы) кітаптары бар.
Gustav Gustavovich Shpet (Lang ru; April 7 1879 [O. S. March 26 1879], Kiev, Russian Empire November 16, 1937, Tomsk, Russian SFSR) was a Russian philosopher, historian of philosophy, psychologist, art theoretician, and interpreter (he knew 17 languages) of German Polish descent. He was a student of a well known Russian psychologist and philosopher George Chelpanov, a follower of Edmund Husserl's phenomenology, who introduced Husserlian phenomenology to Russia, modifying the phenomenology which he found in Husserl. Shpet was a Vice president of the Russian State Academy of Arts in Moscow (1923—1929). Shpet is an author of many books, including his famous A View on the History of Russian philosophy (Очерк развития русской философии; in 2 vols.) and The Hermeneutics and its problems (Герменевтика и её проблемы).
Өмірбаян
Шпет австро-венгр офицерінің және аристократиялық текті поляк-неміс анасының заңды емес ұлы ретінде дүниеге келді. 1898 жылы Киевтің Санкт-Владимир университетіне қабылданды, бірақ марксистік үйірмеге қосылғаны үшін университеттен қуылды. Ол марксизмнің әлеуметтік-экономикалық мақсаттарына көңіл білдіргенімен, марксистік философиялық көзқарасты қабылдаған жоқ. Ол ойшыл ретінде XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы орыс діни ойларына толыққанды ден қойды. Оның философиясы Гуссерлдің сана құрылымын талдауын православиелік платонизммен, денеге дарыту доктринасымен және материяға құрметпен үйлестірді. 1921 жылы Мәскеуде Ғылыми философия институтын құрды. 1921 жылдан бастап Ресей өнер ғылымдары академиясының толық мүшесі, ал 1924 жылдан академия вице-президенті болды. Оның Гуссерлдің феноменологиясын қолдауы әдебиет зерттеушілері Михаил Петровский, Григорий Винокур және Михаил Столяровқа ықпал етті.
Shpet was born as the illegitimate son of an Austro Hungarian officer and a mother of Polish German decent of an aristocratic background. Shpet enrolled in St. Vladimir University of Kiev in 1898, but was expelled for joining a Marxist circle. He never adopted a Marxist philosophical viewpoint, even though he sympathised with the socio economic aims of Marxism. As a thinker, he was thoroughly grounded in Russian religious thought of the late nineteenth and early twentieth centuries. His philosophy combined Husserl's analysis of the structure of consciousness with Platonism of Orthodoxy, the doctrine of incarnation, and veneration of matter. In 1921 he founded the Institute of Scientific Philosophy in Moscow. From 1921 he was a full member of the Russian Academy of Art Sciences and from 1924 he was vice president of the academy. His espousal of Husserl's phenomenology influenced the literary scholars Mikhail Petrovsky, Grigoriy Vinokur, and Mikhail Stoliarov.
Өлім
Шпет Ұлы тазалаудың құрбаны болды. Ол 1935 жылғы 14 наурызда Мемлекеттік өнер академиясының бірнеше бұрынғы әріптестерімен бірге тұтқындалды. Оған кеңес үкіметіне қарсы қызметтер тағылып, бес жылға ішкі жерге жер аударылды және Сібірдегі алғашқы университет қаласы – Томскке жіберілді. Томскте Шпет Гегельдің "Рух феноменологиясы" атты еңбегінің орыс тіліне жаңа аудармасымен айналысты. Бірақ, ол 1937 жылғы 27 қазанда қайта тұтқындалып, монархистік ұйымға қатысқан деген айып тағылды. 1937 жылғы 16 қарашада атылып өлтірді. 1956 жылы оның аты ақталды.
Shpet was a victim of the Great Purge. He was originally arrested on 14 March 1935, along with several other former colleagues from the State Art Academy. He was charged with anti soviet activities, received a sentence of five years internal exile, and was sent to Tomsk, the first university city in Siberia. Here Shpet worked on a new Russian translation of Hegel's The Phenomenology of Spirit. However, he was arrested again on 27 October 1937 and charged with belonging to a monarchist organisation. He was executed on 16 November 1937. He was posthumously rehabilitated in 1956.