1912 жылғы Бірінші Балқан соғысының Люлебургаз шайқасы
Battle of Lule Burgas
1912 ж. Балқан соғысының ең қанды шайқасы – Люлебургаз шайқасы. Болгар әскері Османлы империясын жеңіп, Константинопольге жақын Чatalca желісіне дейін кері шегіндірді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1912 жылғы Бірінші Балқан соғысының шайқасы
1912 battle of the First Balkan War
Луле Бургас шайқасы (Lüleburgaz Muharebesi) немесе Лулебургас – Бунархисар шайқасы (Lüleburgaz – Pınarhisar Muharebesi) Болгария Корольдігі мен Осман империясы арасында өтті және Бірінші Балқан соғысының ең қанды шайқасы болды. Шайқас 1912 жылдың 28 қазанынан 2 қарашасына дейін жалғасты. Аз санды болған болгар әскері Османдықтарды Осман империясының астанасы Константинопольден 30 шақырым қашықтықтағы Чаталджа желісіне қайта шегінуге мәжбүр етті. Күш жұмсалу тұрғысынан алғанда, бұл Франко-пруссия соғысының аяқталуы мен Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы арасындағы Еуропадағы ең ірі шайқас болды.
The Battle of Lule Burgas (Lüleburgaz Muharebesi) or Battle of Luleburgas – Bunarhisar (, Lüleburgaz – Pınarhisar Muharebesi) took place between the Kingdom of Bulgaria and the Ottoman Empire and was the bloodiest battle of the First Balkan War. The battle took place from 28 October to 2 November 1912. The outnumbered Bulgarian forces made the Ottomans retreat to Çatalca line, 30 km from the Ottoman capital Constantinople. In terms of forces engaged it was the largest battle fought in Europe between the end of the Franco Prussian War and the beginning of the First World War.
Шайқас
Петра – Селиолу – Геккенли желісінде болгарлардың шапшаң жеңісінен және Кирк Килисе (Киркларели) қамауға алынғаннан кейін, Осман әскерлері дүркіреп, шығысқа және оңтүстікке шегінді. Генерал Никола Иванов басқаратын Болгарияның екінші армиясы Адрианопольді (Эдирне) қоршады, бірақ Бірінші және Үшінші армиялар шегініп бара жатқан Осман әскерлерін қууға асықпады. Осының салдарынан Османдықтар қайта жиналып, Луле Бургас – Бунар Хисар желісі бойында жаңа қорғаныс позицияларын алды. 28 қазанда генерал Радко Димитриев басқаратын Болгарияның үшінші армиясы Осман шебіне жетті. Сол күні армияның үш дивизиясы шабуылға көшті – сол жақтан 5-ші Дунайлық жаяу әскер дивизиясы (басшысы генерал-майор Павел Христов), ортадан 4-ші Преслав жаяу әскер дивизиясы (генерал-майор Климент Бояджиев) және оң жақтан 6-шы Бдин жаяу әскер дивизиясы (генерал-майор Православ Тенев). Күн батқанға дейін 6-шы дивизия Луле Бургас қаласын басып алды. Келесі күні Бірінші армия майданға келгеннен кейін шабуылдар бүкіл майдан бойымен жалғасты, бірақ Османдықтардың қарсылығы күшті болды, тіпті шектеулі қарсы шабуылдар да болды. Келесі екі күнде ауыр және қанды шайқастар болды, екі тараптан да көп шығын болды. Ауыр жоғалтулардың есебінен Болгарияның төртінші және бесінші дивизиялары 30 қазанда Османдықтарды кері тарттырып, майданның тиісті секторларында 5 шақырым жерді басып алды. Болгариялықтар бүкіл майдан бойында Османдықтарды ығыстыруды жалғастырды. 6-шы дивизия оң жақтағы Осман шебін бұзып өтті. Тағы екі күн қатал шайқас болғаннан кейін Осман қорғанысы күйреп, 2 қараша күні түнде Осман әскерлері бүкіл майдан бойымен толыққанды шегінуді бастады. Болгариялықтар шегініп бара жатқан Осман әскерлерін дереу қумай, байланысты үзіп алды, бұл Осман әскеріне Константинопольден батысқа қарай 30 шақырым жердегі Чаталджа қорғаныс желісінде бекініп алуға мүмкіндік берді. Луле Бургас шайқасы туралы көптеген журналистер хабарлады, олардың баяндамалары осы оқиға туралы толымды мәліметтер береді.
Following the quick Bulgarian victory on the Petra – Seliolu – Geckenli line and the capture of Kirk Kilisse (Kırklareli), the Ottoman forces retreated in disorder to the east and south. The Bulgarian Second Army under the command of gen. Nikola Ivanov besieged Adrianople (Edirne) but the First and Third armies failed to chase the retreating Ottoman forces. Thus the Ottomans were allowed to re group and took new defensive positions along the Lule Burgas – Bunar Hisar line. The Bulgarian Third Army under gen. Radko Dimitriev reached the Ottoman lines on 28 October. The attack began the same day by the army's three divisions – 5th Danubian Infantry Division (commander major gen. Pavel Hristov) on the left flank, 4th Preslav Infantry Division (major gen. Kliment Boyadzhiev) in the centre and 6th Bdin Infantry Division (major gen. Pravoslav Tenev) on the right flank. By the end of the day the 6th Division captured the town of Lule Burgas. With the arrival of the First Army on the battlefield the following day, attacks continued along the entire front line but were met with fierce resistance and even limited counter attacks by the Ottomans. Heavy and bloody battles occurred on the next two days and the casualties were high on both sides. At the cost of heavy losses, the Bulgarian Fourth and 5th Division managed to push the Ottomans back and gained 5 km of land in their respective sectors of the frontline on 30 October. The Bulgarians continued to push the Ottomans on the entire front. The 6th division managed to breach the Ottoman lines on the right flank. After another two days of fierce combat, the Ottoman defence collapsed and on the night of 2 November the Ottoman forces began a full retreat along the entire frontline. The Bulgarians again didn't immediately follow the retreating Ottoman forces and lost contact with them, which allowed the Ottoman army to take up positions on the Çatalca defence line just 30 km west of Constantinople. There were a large number of journalists who reported on the Battle of Lule Burgas, whose accounts provide rich details about this event.