Кіріспе
1877 жылғы орыс-түрік соғысынан кейін Берлин конгресінің шешімі Берлин келісімі (ресми түрде Австрия-Мажарстан, Франция, Германия, Ұлыбритания және Ирландия, Италия, Ресей және Осман империясы арасындағы Шығыс мәселелерін реттеу туралы келісім) 13 шілдеде қол қойылды. 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысында Осман империясына қарсы Ресейдің жеңісінен кейін, ірі державалар Балқан аймағының картасын қайта құрылымдады. Олар Ресейдің Сан-Стефано алдын ала келісімінде алған кейбір артық үміттерін кері қайтарып алды, бірақ Осман империясы Еуропадағы маңызды иеліктерінен айырылды. Бұл 1815 жылғы Вена конгресінен кейінгі үш маңызды бейбіт келісімнің бірі болды. Бұл Берлин конгресінің (13 маусым – 13 шілде 1878 жыл) соңғы актісі еді және Ұлыбритания мен Ирландия, Австрия-Мажарстан, Франция, Германия, Италия, Ресей және Осман империясын қамтыды. Германия канцлері Отто фон Бисмарк төрағалық етті және ең ықпалды тұлға болды. Конгрестің ең маңызды міндеті Болгарияның тағдырын шешу болды, бірақ Ресейдің талабы бойынша Болгарияның өзі келіссөздерге қатысудан шеттетілді. Ол кезде егемен мемлекет болмағандықтан, Болгария халықаралық құқық субъектісі емес еді, және бұл болгар халқына да қатысты. Бұл шеттетілу бір жыл бұрын болған ірі державалардың Константинополь конференциясында да орын алған еді, онда болгарлардың қатысуы болмады. Конференцияның ең маңызды нәтижесі – жаңадан тәуелсіздік алған Румыния, Сербия және Черногория мемлекеттерін (олар ондаған жылдар бойы де-факто тәуелсіз әрекет етіп келді) ресми түрде мойындау болды.
The Treaty of Berlin (formally the Treaty between Austria Hungary, France, Germany, Great Britain and Ireland, Italy, Russia, and the Ottoman Empire for the Settlement of Affairs in the East) was signed on 13 July 1878. In the aftermath of the Russian victory against the Ottoman Empire in the Russo Turkish War of 1877–1878, the major powers restructured the map of the Balkan region. They reversed some of the extreme gains claimed by Russia in the preliminary Treaty of San Stefano, but the Ottomans lost their major holdings in Europe. It was one of three major peace agreements in the period after the 1815 Congress of Vienna. It was the final act of the Congress of Berlin (13 June – 13 July 1878) and included Great Britain and Ireland, Austria Hungary, France, Germany, Italy, Russia and the Ottoman Empire. Chancellor of Germany Otto von Bismarck was the chairman and dominant personality. The most important task of the Congress was to decide the fate of Bulgaria, but Bulgaria itself was excluded from participation in the talks, at Russian insistence. At the time, as it was not a sovereign state, Bulgaria was not a subject of international law, and the same went for the Bulgarians themselves. The exclusion was already an established fact in the great powers' Constantinople Conference, which had been held one year before without any Bulgarian participation. The most notable result of the conference was the official recognition of the newly independent states of Romania, Serbia and Montenegro (which had de facto been acting independently for decades).
Өмірбаян
1856 жылы Қырым соғысын аяқтаған Париж бейбіт шарты нәтижесінде Қара теңіз бейтарап аймаққа айналды. Шарты Осман империясын қорғады, қасиетті одақты (Австрия, Пруссия және Ресей) таратып, Ресейдің жалпы беделін әлсіретті. 1870 жылы Ресей rebus sic stantibus қағидасын қолданып, Қара теңіздің бейтараптығына қатысты шарттарды бұзу арқылы оны тиімді түрде тоқтатты. Үлкен державалар Осман империясының Еуропадағы өзінің иеліктерін сақтап қала алмайтынына көз жеткізді. 1875 жылы Герцеговина көтерілісі Ұлы Шығыс дағдарысына әкеп соқты. Балқандағы қақтығыс күшейген сайын, 1876 жылғы Болгариядағы сәуір көтерілісі кезіндегі қиындықтар Ресей мен Ұлыбританияда түрікке қарсы сезімдерді күшейтті, бұл 1877 жылғы орыс-түрік соғысына ұласты. Осылайша Ресейдің тәуелсіз және славяндыққа бейім "Ұлы Болгария" құру жоспарлары күйреп қалды. Сан-Стефано шарты болгар мемлекетін құрды, бұл Ұлыбритания мен Австрия-Мажарстан ең қорқатын нәрсе еді. Берлин шарты Сан-Стефано шарты бойынша Осман империясынан Ресей алған Батуми және Аджария сияқты аймақтарды растады, бірақ Алашкерд алқабы мен Баязид қаласы Осман империясына қайтарылды. Ардахан және Карс аймақтары да Ресейге берілді. 1879 жылғы Константинополь шарты келіссөздердің жалғасы болды. Ол Берлин шартында өзгертілмеген Сан-Стефано шартының ережелерін қайта бекітті және Осман империясының соғыс кезінде бизнес пен мекемелерге келтірілген залал үшін Ресейге төлеуге тиіс өтемақы сомаларын белгіледі. Шарты Осман империясының азаматтарына кешірім берді және соғыс тұтқындарының босатылуын қарастырды. Бұдан өзге, шартының VII бабында Ресей бағындырған аумақтағы азаматтар келісім күшіне енгеннен кейін алты ай ішінде Осман немесе Ресей азаматтығын таңдауға құқылы екендігі көзделді. Румыния делегаттарының өтініштеріне қарамастан, Румыния оңтүстік Бессарабияны Ресей империясына беруге мәжбүр болды. Өтемақы ретінде Румыния Дунай дельтасымен қоса Добруджаны алды. Берлин шарты кейбір діни топтарға ерекше құқықтық мәртебе берді және Ұлттар Лигасы аясында құрылатын Азаматтар туралы келісімдерге үлгі ретінде қызмет етті. Онда Румынияның еврейлер мен мұсылмандар сияқты христиан емес азаматтарды толыққанды азаматтар ретінде тануы талап етілді. Сондай-ақ, Грекия мен Осман империясы арасындағы шекараны түзету туралы шақыру жасалды, ол 1881 жылы Тесалия Грекияға берілгеннен кейін ұзақ келіссөздерден кейін жүзеге асты. 1 сәуірдегі "Солсбери циркулярында" келесі күні сыртқы істер министрі болып тағайындалған Солсбери маркизі Сан-Стефано шартына және Ресейдің оған қолайлы жағдайына өзінің және үкіметінің наразылығын білдірді. Тарихшы А.Ж.П. Тейлор былай деп жазды: "Егер Сан-Стефано шарты сақталған болса, Осман империясы мен Австрия-Мажарстан бүгінгі күнге дейін сақталып қалуы мүмкін еді. Британдықтар, Биконсфилдтің кейбір шашқын сәттерінен басқа, аз күткен және сондықтан аз көңіл көшірді. Солсбери 1878 жылдың соңында былай деп жазды: "Біз Балқанның оңтүстігінде қайтадан шайқалып тұрған түрік билігін орнатамыз. Бірақ бұл тек уақытша тоқтау ғана. Олардың өмірлік күші жоқ". Шарты сонымен қатар, тараптарды шарты бұзған елге шабуыл жасауға шақырады. Косово вилайеті Осман империясының құрамында қалды. Австрия-Мажарстанға Осман вилайеті Боснияда және Нови-Пазар санджағында әскери гарнизон орналастыруға рұқсат берілді. Босния вилайеті Австрия-Мажарстанның оккупациясына алынды, бірақ ол формальды түрде Осман империясының құрамында қалды, ол отыз жылдан кейін, 1908 жылдың 5 қазанында Австрия-Мажарстанға қосылды. Нови-Пазар санджағындағы австро-венгер гарнизондары 1908 жылы Босния вилайетінің қосылуынан және Босния дағдарысынан кейін, жас түрік революциясы (1908) салдарынан ішкі күреске түсіп, Осман империясымен келісімге қол жеткізу үшін алынып тасталды. Осман империясындағы хаостық жағдай Болгарияға 1908 жылдың 5 қазанында өз тәуелсіздігін ресми түрде жариялауға мүмкіндік берді.