Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көпэтникалық мемлекеттердің фрагментациясы, осы терминнің тілдік қолданылуы.
Fragmentation of multi ethnic states
the linguistic usage of this term
Балканизация – бұл белгілі бір аймақтың, елдің немесе өңірдің бірнеше кішкентай, қарым-қатынасы шиеленіскен бірліктерге бөліну процесі. Оның себебі көбінесе этникалық, мәдени, діни айырмашылықтар және тарихи араздықтар сияқты факторлар болады. Бұл термин алғаш рет 20 ғасырдың басында пайда болды және Балқан соғыстары (1912–1913 жж.) мен Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914–1918 жж.) кезеңіндегі оқиғаларды сипаттаумен байланысты, әсіресе Балқан түбегінде болған жағдайларға қатысты. Бұл термин теріс мағынада қолданылады; егер үшінші тарап мемлекет осы процесті демеу немесе ынталандырса, ол оларға қарсы айыптау ретінде қолданылуы мүмкін. Кейбір саясаткерлер бұл терминді сепаратизмнің қауіптерін көрсету үшін пайдаланады. Балқан түбегі геосаясаттағы фрагментация аймақтарының мысалы саналады.
Balkanization or Balkanisation is the process involving the fragmentation of an area, country, or region into multiple smaller and hostile units. It is usually caused by differences in ethnicity, culture, religion, and some other factors such as past grievances. The term was first coined in the early 20th century, and found its roots in the depiction of events during the Balkan Wars (1912–1913) and World War I (1914–1918), specifically referring to incidents that transpired earlier in the Balkan Peninsula. The term is pejorative; when sponsored or encouraged by a sovereign third party, it has been used as an accusation against such third party nations. Controversially, the term is often used by voices for the status quo to underscore the dangers of acrimonious or runaway secessionism. The Balkan peninsula is seen as an example of shatter belts in geopolitics.
Терминнің шығу тегі
"Балканизация" термині 20 ғасырдың басында Балқан соғыстары (1912-1913 жж.) және Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914-1918 жж.) кезеңіндегі оқиғаларды бейнелеуден бастау алады. Бұл термин Балқан елдерінің 19 ғасырда Осман империясынан біртіндеп бөлінуі кезінде пайда болған жоқ, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында қолданысқа енді. Сол кезде Албания ғана Балқан картасына қосылды, ал қалған елдер он тоғызыншы ғасырда қалыптасқан болатын. Терминді алғаш рет журналистер мен саясаткерлер қолданды, олар оны Хабсбург және Романов империяларының құлауынан және Осман империясының 19 ғасырда ыдырауынан кейін Балқан елдерінің бөлінуі нәтижесінде пайда болған жаңа әлемдік тәртіпті түсіндіру үшін қолданды. Екінші дүниежүзілік соғыстан (1939-1945 жж.) кейін термин маңызды өзгерістерге ұшырады, бастапқы мағынасынан асып, тіл білімі, демография, ақпараттық технологиялар, гастрономия және тағы да басқа салаларды қамтыды. Бұл кеңею оның сипаттамалық мүмкіндіктерін әртүрлі құбылыстарға, көбінесе теріс мағыналарға дейін кеңейтті. Оған жауап ретінде 20-шы және 21-ші ғасырлардың басындағы сыншыл ғалымдар "балқандастыру" терминін табиғи емес етіп көрсетуге және қайта қабылдауға тырысты. Бүгінгі күні оның негізгі сепаратистік қозғалыстары – баск сепаратизмі және Каталонияның тәуелсіздік қозғалысы. Ұлыбританияда Англия, Корнуолл және Солтүстік Англия (өзі Англияның бір бөлігі), Уэльс және Солтүстік Ирландияда да тәуелсіздік қозғалыстары бар.
Coined in the early 20th century, the term "Balkanization" traces its origins to the depiction of events during the Balkan Wars (1912–1913) and the First World War (1914–1918). It did not emerge during the gradual secession of Balkan nations from the Ottoman Empire over the 19th century, but was coined at the end of First World War. Albania was the only addition to the existing Balkan map at that time, as other nations had already formed in the nineteenth century. The term was initially employed by journalists and politicians, who used it as a conceptual tool to interpret the evolving global order resulting from the collapse of the Habsburg and Romanov Empires and the subsequent secession of Balkan nations following the Ottoman Empire's disintegration in the nineteenth century. After the Second World War (1939–1945), the term underwent significant development, expanding beyond its original context to encompass diverse fields such as linguistics, demography, information technology, gastronomy, and more. This expansion extended its descriptive reach to various phenomena, often with pejorative connotations. In response, critical scholars in the late 20th and early 21st centuries sought to denaturalize and reclaim 'balkanization'. Its main separatist movements today are Basque separatism and Catalan independentism. Independence movements in the United Kingdom also exist in England, Cornwall and Northern England (themselves parts of England), Wales, and Northern Ireland.
Африкадағы
Бейтс, Коутсворт және Уильямсон Балқандану Батыс Африкада, содан кейін Британдық Шығыс Африкада кеңінен байқалғанын айтты. 1960 жылдары Африкалық қаржылық қауымдастыққа мүше елдер отаршылықтан кейінгі кезеңде «француздық қауымдастықтағы автономияны» таңдауға көшті. CFA франк аймағындағы елдерге тарифтер белгілеуге, сауданы реттеуге және көлік қызметтерін басқаруға рұқсат берілді. Замбия, Зимбабве, Малави, Уганда және Танзания Ұлы державалардың отаршылықтан кейінгі кезеңінің соңында тәуелсіздік алды. Осы кезеңде Родезия және Ньясаленд Федерациясы, сондай-ақ Шығыс Африка Жоғары комиссиясы да таратылды. Бүгінгі күнгі елдерге бөліну жабық экономикаға бет бұрудың салдары болды. Елдер саудаға және нарыққа қарсы саясатты қабылдады. 1970-1980 жылдары тарифтер ЭЫДҰ елдеріне қарағанда 15% жоғары болды. Бұдан өзге, елдер өздерінің жергілікті өнеркәсіптерін субсидиялауға тырысты, бірақ ішкі нарықтардың көлемі шағын болды. Көлік желілері фрагменттелді, еңбек және капитал ағынына қатысты регламенттер күшейтілді, бағаларды бақылау енгізілді. 1960 мен 1990 жылдар аралығында балқандану апатты нәтижелерге әкелді. Осы аймақтардың ЖІӨ-сі ЭЫДҰ елдерінің оннан бір бөлігіне ғана тең болды. Балқандану Африкада ван де Валле «әдеттегідей жоғары бағаланған валюта бағамдары» деп атаған жағдайға да себепкер болды. Бейтс, Коутсворт және Уильямсон Африкадағы «жоғалған онжылдыққа» балқанданудың әсер еткенін айтты. Экономикалық тұрақсыздық тек 1990 жылдардың ортасында ғана аяқталды. Аймақтағы елдер тұрақтандыру саясатын күшейте бастады. Алғашқыда жоғары бағам 1994 жылы девальвациядан кейін көбірек ұқсас деңгейге төмендеді. 1994 жылға қарай ресми бағамнан 50 пайызға жоғары бағамды көрсеткен елдердің саны 18-ден 4-ке дейін азайды. Дегенмен, ван де Валле атап көрсеткендей, аймақтағы сауда саясатын жақсартуда ілгерілеушілік әлі де шектеулі. Сонымен қатар, тәуелсіздік алған елдер даму жоспарлары үшін донорларға әлі де көп жүктеледі. Балқандану бүгінгі Африкаға әлі де әсер етеді. Алайда, бұл себеп-салдарлық байланысқа қатысты пікірлер көптеген орталарда кеңінен таралмаған.
Bates, Coatsworth & Williamson argued Balkanization was observed greatly in West Africa then British East Africa. In the 1960s, countries in the Communauté Financière Africaine started to opt for "autonomy within the French community" in the postcolonial era. Countries in the CFA franc zone were allowed to impose tariffs, regulate trade and manage transport services. Zambia, Zimbabwe, Malawi, Uganda and Tanzania achieved independence toward the end of when the Great Powers postcolonial era came about. The period also saw the breakdown of the Federation of the Rhodesias and Nyasaland as well as the East African High Commission. Splintering into today's nations was a result of the movement towards a closed economy. Countries were adopting antitrade and anti market policies. Tariff rates were 15% higher than in OECD countries during the 1970s and 1980s. Furthermore, countries took approaches to subsidise their own local industries, but the interior markets were small in scale. Transport networks were fragmented; regulations on labor and capital flow were increased; price controls were introduced. Between 1960 and 1990, balkanization led to disastrous results. The GDP of these regions were one tenth of OECD countries. Balkanization also resulted in what van de Valle called "typically fairly overvalued exchanged rates" in Africa. Balkanization contributed to what Bates, Coatsworth & Williamson claimed to be a lost decade in Africa. Economic stagnation ended only in the mid 1990s. Countries within the region started to input more stabilization policies. What was originally a high exchange rate eventually fell to a more reasonable exchange rate after devaluations in 1994. By 1994, the number of countries with an exchange rate 50 percent higher than the official exchange rate had decreased from 18 to four. However, there is still limited progress in improving trade policies within the region, according to van de Walle. In addition, the post independent countries still rely heavily on donors for development plans. Balkanization still has an impact on today's Africa. However, this causation narrative is not popular in many circles.
Левантта
1980 жылдары ливандық ғалым және жазушы Жорж Корм Израильдің қауіпсіздігін қорғау мақсатымен Левант аймағында этникалық принцип бойынша буферлік мемлекеттер құруға тырысқан Израильді қолдаушылардың әрекеттерін сипаттау үшін "балқандану" терминін қолданды. 2013 жылы француз журналисі Бернар Гетта Libération газетінде былай жазды:
During the 1980s, the Lebanese academic and writer Georges Corm used the term balkanization to describe attempts by supporters of Israel to create buffer states based on ethnic backgrounds in the Levant to protect Israeli sovereignty. In 2013 the French journalist Bernard Guetta writing in the Libération newspaper applied the term to:
Ливанның мұсылмандар, христиандар және друздар арасындағы саяси бөлінісі. Сирия азамат соғысы.
Lebanon's political division between Muslims, Christians and Druze. The Syrian Civil War.