Кіріспе
Португалиялық католик архиепископы (1559–1617)
Алеишу де Менезес немесе Алексеу де Иису де Менезес архиепископы (25 қаңтар 1559 – 3 мамыр 1617) – Филиппин әулеті кезінде Гоа архиепископы, Брага архиепископы және Португалияның вице-королі қызметін атқарған католик дін қызметкері.
Өмірбаяндық суреті
Алексио 1559 жылғы 25 қаңтарда дүниеге келген. Оның әкесі – атақты хан және Кантлильд отбасының мүшесі Дом Алойсиус Де Менезес, анасы Луиза де Норохана. Алғашқы білімін алған соң, 15 жасында Сент-Августин орденіне қосылды. Ол философия, риторика, теология және әдебиетті Коимбра университетінде оқыды. Бір кезде оған Коимбра академиясының ректоры лауазымын ұсынды, бірақ ол көңілжайлық танытып бас тартты. Алексейдің ниеті – жандарға рухани қызмет ету еді. Кейін Португалия сарайының капелланы болып тағайындалды. Ол Сантральса және Ульсипонидегі Августин монастырының приоры қызметін атқарды. 1595 жылы, 35 жасында Гоа архиепискобы болып тағайындалды. Гоа архиепискобы ретінде Менезес Португалиядағы католик дінінің беделін нығайтуға күш салды. Бұл миссияның бір бөлігі – ежелгі Шығыс шіркеуінің бір бөлігі болған Сент-Томас христиандарын католик шіркеуінің билігіне бағындыруды қамтиды. 1597 жылы Сент-Томас христиандарының соңғы митрополиті Абрахам қайтыс болды, соның нәтижесінде Менезес жергілікті шіркеу иерархиясының жоғары дәрежедегі өкілі – Архидиакон Георгийдің бағынуын қамтамасыз етті. Сол жылы Менезес Диампер Синодын шақырды, ол Сент-Томас христиандарын католик шіркеуінің латын шіркеуіне толыққандай қосу мақсатында шіркеуде бірқатар мәжбүрлі реформаларды енгізді. Ғасырлар бойы индустар мен мұсылмандар арасында христиандық өмір салтын сақтап келген Сент-Томас христиандарының дәстүрлері ескерілмей, жойылды, ал олардың көптеген қасиетті жазбалары дінге қарсы деп танылып, отқа берілді. Синодтан кейін Менезес Франциск Росты Ангамале архиепархиясының архиепископы етіп киелі етті. 1612 жылы Алеису де Менезес Португалияның Брага қаласының архиепискобы болып тағайындалды. 1612-1615 жылдар аралығында Филиппин әулеті тұсында Португалияның вице-королі болды. 1617 жылы қайтыс болды, оның денесі Солтүстік Португалиядағы Брагадағы Популо шіркеуінде сақталған.
Дау
Алексио де Менезес Гоа инквизициясы мен Трент кеңесінің билігімен, 16 ғасырдың басында португалдар бастаған Сент-Томас христиандарының латыншалауын жалғастырды. Оның Диампер синодының нәтижесі жергілікті дәстүрлерді айтарлықтай өзгертті. Католик энциклопедиясы (1913) былай дейді: «Ең көне шығыс обрядының қасақана римдік үлгіде өзгеруінің жалғыз мысалы – Малабар христиандары, онда бұл Рим билігінің емес, Гоа архиепискобы Алексиус де Менезес пен оның португал кеңесшілерінің Диампер синодында (1599) бұрынғы Малабар обрядын бұзған жаңылыс ынтасы болды». 1653 жылдың 3 қаңтарында (М.Е. 828 Макарам 3) Матанчерри шіркеуінде жиналған насранилер «Бұрылған Крестің Ұлы Ант» деп белгілі болған ант берді. Бұл жағдайды Стивен Нилл (Шотландиядан келген аңгликандық протестант миссионері) «Үндістандағы христиан тарихы: 1707 жылға дейінгі бастамалар» атты кітабында түсіндіреді. «1653 жылдың қаңтарында Матанчерридегі Әйел Ана шіркеуінде дін қызметкерлері мен жұрт жиналды, крест алдында тұрып, жалынды шамдарға қарсы қасиетті Інжілге ант берді, енді Гарсияға бағынбайтындарын және иезуиттермен ешқандай қатысы болмайтынын, өз шіркеуінің басшысы ретінде архидиаконды мойындайтындарын айтты. Бұл – «Кунан Кресінің» (Матанчерри шіркеуінің сыртында тұрған ашық аспандағы крест) атақты анты. Сент-Томас христиандары ешқашан Пападан бөлінуді қаламады. Олар Гарсияның мақтандығына шыдай алмады. Олардың иезуиттерге деген жек көруі, олардың үстемдік танытуы мен жанашырлықсыздығы барлық қиындықтарының себебі болды, сол кездегі барлық құжаттарда осы сезім байқалады. Бірақ Папа оларға иезуит емес, нағыз епископ жіберсе, олар оны қуана қарсы алып, бағынады». Диампер синодынан кейін Алайксо де Менезес тағайындаған Ангамали епископы Франсиско Рос, Падроадоға жазған хатында Архиепископ де Менезестің Синод шешімдерінің португал тіліндегі нұсқасына бірнеше қосымша канондарды өзі қосып, оны Синод аяқталғаннан кейін Әулие Таққа ұсынғанын айтты. Қазір қолжетімді малаялам нұсқасында португал мәтінінде келтірілген 35 канон жоқ.
The only case in which an ancient Eastern rite has been wilfully romanized is that of the Malabar Christians, where it was not Roman authority but the misguided zeal of Alexius de Menezes, Archbishop of Goa, and his Portuguese advisers at the Synod of Diamper (1599) which spoiled the old Malabar Rite. Nasranis gathered at Mattancherry church on Friday, 3 January 1653 (M. E. 828 Makaram 3), and made an oath that is known as the Great Oath of Bent Cross
The situation is explained by Stephen Neill (an Anglican Protestant missionary, from Scotland) in his book A History of Christianity in India: The Beginnings to AD 1707.
" January 1653, priests and people assembled in the church of Our Lady at Mattancherry, and standing in front of a cross and lighted candles swore upon the holy Gospel that they would no longer obey Garcia, and that they would have nothing further to do with the Jesuits they would recognize the Archdeacon as the governor of their Church. This is the famous oath of the "Coonan Cross" (the open air Cross which stands outside the church at Mattancherry). The Saint Thomas Christians did not at any point suggest that they wished to separate themselves from the Pope. They could no longer tolerate the arrogance of Garcia. And their detestation of the Jesuits, to whose overbearing attitude and lack of sympathy they attributed all their troubles, breathes through all the documents of the time. But let the Pope send them a true bishop not a Jesuit, and they will be pleased to receive and obey him." Francisco Ros bishop of Angamaly consecreated by Aleixo de Menesis, just after the Synod of Diamper, has mentioned in his letter to Padroado that Archbishop de Menesis added a few additional canons on his own to the Portuguese version of the decrees of Synod, which was submitted to Holy See after it ended. The currently available malayalam version, on which participants signed, lacks 35 of the Canons given in the Portuguese text.