Кіріспе
Укульхас (дивехи тілінде: އުކުޅަސް) – Алиф Алиф атолының мекенделген аралдарының бірі. Укульхас ерекше ерекшеліктерімен, экологиялық таза арал ретінде Мальдивте жақсы танымал. Укульхас тазалығымен, тиімді қалдықтарды басқару жүйесімен және Мальдив Республикасы тарихында қалдықтарды жүйелі басқарған алғашқы арал ретінде белгілі. Укульхас жыл сайын бірнеше тазалау және ағаш отырғызу шараларын өткізеді, сондай-ақ қалдықтарды басқару, теңіздік экожүйелер және биоәртүрлілік туралы көптеген ақпараттық бағдарламаларды ұйымдастырады. Мальдив Республикасында экологиялық үлгілі арал ретінде мойындалғандықтан, Укульхас аралдың қоршаған ортасын қорғау және сақтаудағы ең үздік қызметтері үшін 2014 жылы «Жасыл жапырақ» сыйлығына ие болды.
География
Укульхас Ариф Ариф атолының солтүстік шекарасына жақын орналасқан, 72° 51′ 52" E, 04° 12′ 54" N координаталарында. Арал елдің астанасы Маледен батысқа қарай жатыр. Ол сопақ пішінді, тегіс коралл құмды тілме, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған, ұзындығы 1025 метр, ені 225 метр, ал ауданы 17,4 гектарды құрайды.
Климат
Укульхас тропикалық климатқа ие, бірақ жыл бойы күн сәулесімен жылы температура болуы мүмкін. Жылы климатта жыл бойы күндізгі температураның өзгеруі салыстырмалы түрде аз. Муссон кезінде ауа райы күрт өзгереді. Оңтүстік-батыс муссоны мамырдан қарашаға дейін, ал солтүстік-шығыс муссоны желтоқсаннан сәуірге дейін соғады. Сәуір айы орташа ең ыстық, ал желтоқсан айы орташа ең суық маусым болып тіркеледі. Ақпан айы ең құрғақ маусым ретінде ерекше көзге түседі, ал желтоқсан мен сәуір айлары салыстырмалы түрде құрғақ болады. Мальдив аралдары экваторлық белдеуде орналасқандықтан, қауіпсіз және тату ел ретінде сақталуымен бақытты, себебі онда қатты дауылдар сирек болады.
Басқару
Арал соңғы екі онжылдық ішінде бірнеше саяси өзгерістерді бастан өткерді. Қазіргі конституцияның қабылдануы мен ратификациялануына дейін арал толыққанды түрде орталық үкімет тарапынан басқарылған. Аралдың басшысы (Арал басшысы) Атолл басшысы (Атолл басшысы) тағайындауы тиіс болған. Ал Атолл басшысын Атоллдар және әкімшілік министрі тағайындаған. 2008 жылдың 7 тамызында қазіргі конституция ратификацияланғаннан кейін, үкіметтегі демократиялық қозғалысқа байланысты барлық нәрсе өзгерді. Үкіметтің орталықтандырылған жүйесі орталықтандырылмаған жүйеге ауысты. Жергілікті кеңестердің атынан жергілікті билік органдары құрылды. Кеңес мүшелері арал тұрғындарымен сайланды.
Туризм
Туризм Укульхаста 2012 жылдың 15 қарашасында ресми түрде басталды. Укульхастағы алғашқы қонақ үй – «Укульхас Инн», оны Ибраһим Шифаз Шаукат құрған, Ever Blue, Aa. Укульхас, және ол 2012 жылдың 12 қыркүйегінде тіркелген. Укульхасқа ресми түрде келген алғашқы халықаралық турист – Таиланд азаматы Бандарн Суэтронг мырза болды, ол agoda.com арқылы брондама жасап, Таиландтан Мальдив аралдарына келді. Ол 2012 жылдың 15 қарашасында Укульхасқа барып, 2012 жылдың 18 қарашасында (Укульхаста төрт күн болған) кетті.
Ресторандар мен кафелер
Укульхас кафелері мен мейрамханалары батыс, шығыс, үнді, тай, континенттік және Мальдив тағамдарын ұсынады. Ұкулхас балық аулаумен танымал болғандықтан, балық әрқашан Ұкулхас тағамдарының ең маңызды бөлігі болды. Әсіресе, теңіз тағамдарынан жасалған кешкі ас Мальдивтің дәмін сезінуге мүмкіндік береді. Малдиваның басқа аймақтарындағыдай, Ұкулхастағы тағамдар да дәмді, бірақ мейрамханалар сіздің талғамыңызға қарай оны жұмсақ етуға дайын. Ұкулхаста тәтті, қышқыл, ыстық және дәмді тағамдар жиі кездеседі. Шағын тағамдар «Хедика» деп аталады. Хедика – көптеген мейрамханалар мен кафелерде танымал шағын тағамдар. Ыстық және дәмді дәмді тағамдар темекіленген балықтан, қыртылған кокостан, лимон шырынынан, пияз бен чилиден жасалады. Оларға баджия (балықпен толтырылған пирог), Кули боакиба (балық пирогы), Кемия (балық рулеттері), гульха (балық шарлары) және масроши (балықпен толтырылған кішкентай қуырылған нан) жатады. Сладкие изделия жасалады ұннан, қанттан және эссенциядан. Оларға фонибаокиба (ұннан жасалған торт), гитейо боакиба (ұннан, пияз бен майдан жасалған), хуни хакуру фоли (жартылған кокос, қант және ұннан жасалған) кіреді. Шағын тағамдармен бірге әдетте бір стакан қара шай (калху сай) ұсынылады. Ұкулхас кафелері мен мейрамханалары күн сайын ертеңгі сағаттан түнгі 1-ге дейін ашық болады. Дәстүрлі тағам күріштен, гарудхиядан (балық сорпасы) және чили, лимон мен пияз сияқты гарнирлерден тұрады. Гарудияның орнына рихакуру деп аталатын балық пастасы мен карри де қолданылады. (Бұл тағамдар айт мерекесінде, балаға ат қою рәсімінде, Маулуд мерекесінде және т.б. ұсынылады.) Бүгінде Ұкулхас тағамдарына батыс өнімдері: сэндвичтер, маргарин, джем, лапша, макарон сияқты тағамдардың әсері зор. Малдиваның басқа тұрғындары сияқты, Ұкулхас қауымы да күнделікті тамақтану үшін көптеген ингредиенттерді пайдаланады. Таңғы ас пен басқа да тағамдардың дәстүрлі рецептері өзгертілген. Бұлардан басқа, таңғы асқа роши (чапати), машуни (жартылған кокос, балық, лимон және пиязбен жасалған), карри (балықтан, көкөністен немесе жұмыртқадан жасалған) сияқты тағамдар жиі дайындалады. Түскі асқа түрлі тағамдар пісіріледі. Арал тұрғындарының көпшілігі күрішті түрлі каррилермен (мысалы, балықтан, көкөністен, тауықтан, дхальдан, картоптан, жұмыртқадан жасалған каррилер), салаттармен, гарудхиямен (балық сорпасы), қуырылған балықпен, қуырылған тауықпен, грильде пісірілген балықпен, шикі көкөністермен және тағы да басқаларымен жейді. Бұл тағамдармен бірге түрлі сусындар да ұсынылады. Кокос және апельсин шырыны Ұкулхас аралында тамақтану кезінде ең танымал сусындар. Ресторандарда түрлі тағамдар, тәттілер, салқын сусындар, кофелер де бар. Малдива 100% мұсылман елі болғандықтан, жергілікті аралдарда алкогольді ішімдіктер мен шошқа етіне тыйым салынған. Алайда, олар басқа курорттарда және круиздерде ұсынылады.
Қалдықтарды басқару
Укульхас қоршаған ортаға қатысты жауапкершілігі жоғары арал ретінде танымал, онда қалдықтар жүйелі түрде басқарылады. Қоршаған ортаны қорғау және сақтаудағы ең үздік қызметтері үшін 2014 жылы Мальдив үкіметі Укульхасқа «Жасыл жапырақ» сыйлығын табыс етті. Укульхас ауқымды тазалау, ағаш отырғызу, қалдықтарды басқару және теңіз биоәртүрлілігін сақтау бойынша бірнеше бағдарламаларды жүзеге асырады. Сондықтан бүгінде Укульхас экологиялық мәселелерді шешудегі үлгілі арал болып табылады және архипелагындағы экологиялық үлгі ретінде танылады. Бүгінде Укульхас аралдарының тұрғындары қоқыстарын шығарып тастау үшін қалаға шығу қажеттілігі жоқ; арал кеңесі арал қалдықтарын жүйелі түрде басқарады. Сыртқы қалдықтарды басқару үшін аралдың барлық жерінде қоқыс контейнерлері тиісті аралықта орналастырылған. Арал тұрғындары консерві банкалары, бөтелкелер, қағаз сияқты қоқыстарды тастауға мұқтаж болмайды. Осының нәтижесінде арал мен оның жағажайлары таза және әдемі күйде сақталады. Укульхастағы үй шаруашылықтары қалдықтарын бөліп жинау арқылы басқарады, мысалы, қайта өңдеуге жарамды заттар (мысалы, алюминий, мыс, болат, пластик, қағаз және т.б.), органикалық заттар (мысалы, тағамдық қалдықтар) және өсімдік материалдары (мысалы, жапырақтар, сабақтар және т.б.). Бөлуден кейін қалдықтар үйлерде сақталады. Жұма күнінен басқа, кеңес әр күні үйлерге барып, жиналған қалдықтарды жинап, оларды жою және басқару үшін алып кетеді; қалдықтарды басқару үшін кеңес төлем жинайды. Жиналған үй қалдықтары «Қалдықтарды басқару орталығында» органикалық заттарға, қайта өңдеуге жарамды заттарға және өсімдік материалдарына бөлінеді. Бөлінгеннен кейін қалдықтар жойылады. Мальдивтерде полигон әдісі кең таралғандықтан, Укульхас полигон әдісі қолданылмаған алғашқы аралдардың бірі. Укульхаста қалдықтарды жою үшін үш негізгі әдіс қолданылады: қайта өңдеу, пиролиз және компостирлеу. Алюминийден жасалған сусын құтылары, мыстан жасалған сымдар, болат және аэрозольдік баллондар, болаттан жасалған ескі жиһаз немесе жабдықтар, полиэтилен және ПЭТ бөтелкелер, шыны бөтелкелер мен банкалар және т.б. бөліп жиналады. Қайта өңдеуге жарамды заттар айына бір-екі рет сатылады. Пиролиз үшін өсімдік материалдары, ағаш қалдықтары, картон, журналдар, жеңіл қағаз және т.б. көмір мен күлге айналатын ыдысқа салынады. Компостирлеу үшін органикалық заттар ыдырайды және тыңайтқыш ретінде қайта өңделеді. Бұл органикалық шаруашылықтың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Жапырақтар сияқты органикалық заттарды ыдырату үшін «жасыл» тағамдық қалдықтар сумен ылғалдандырылып үйіндіге жиналады және бұл үйінділер бір апта немесе бірнеше ай бойы гумусқа айналуы үшін қалдырылады. Гумусқа айналғаннан кейін, дайын тыңайтқыштар сатуға арналған қаптамаға салынып, таңбаланады.
Денсаулық сақтау
Тарихи мәліметтерге сүйенсек, 1982 жылға дейін Укулхаста ресми медициналық қызметтер болмаған. 1982 жылға дейін Укулхас тұрғындары ем-домды дәстүрлі емшілерден алған. Дәстүрлі емшілер науқастарды өсімдіктердің тұқымдары, жидектері, тамырлары, жапырақтары, қабығы, гүлдері сияқты түрлі бөліктерінен жасалған шөптер арқылы емдеген. Ресми медициналық қызметтер алғаш рет 1982 жылдың 7 маусымында Укулхастағы әкімшілік кеңседе жергілікті отбасылық денсаулық сақтау жұмыскерінен тұратын жеке бөлім құрылу арқылы ұйымдастырылды. Отбасылық денсаулық сақтау жұмыскері – бұл тек жергілікті кеңес беру, кеңес жүргізу, контрацепциялық құралдарды тарату, жараны таңу, басқа да симптомдық дәрілерді тарату сияқты шектеулі, қарапайым медициналық қызметтерді ұсынуға қабілетті адам болған. Отбасылық денсаулық сақтау жұмыскерінің міндеті – арал тұрғындарының денсаулық деңгейін мерзімді түрде бақылау және орталық мемлекеттік органдарға жіберуге тиіс тіркемелерді жүргізу болған. Жергілікті отбасылық денсаулық сақтау жұмыскерімен бірнеше жыл бойы шектеулі медициналық қызметтер көрсетілгеннен кейін, Укулхас тұрғындары 2004 жылдың 14 тамызында «Отбасылық денсаулық бөлімінен» гөрі көбірек мүмкіндіктер мен жабдықтары бар «Денсаулық бекеті» деп аталатын жеке медициналық мекемені тапты. Денсаулық бекеті отбасылық денсаулық сақтау жұмыскерлерімен қатар, екі дайындалған дәстүрлі босандырушыны қамтыды. 2007 жылдың 1 маусымында көп жылдық шектеулі медициналық қызметтерден кейін, кәсіби дәрігер (медицина ғылымының докторы), медбикелер және әкімшілік қызметкерлермен жаңа бір кезең басталды. Денсаулық орталығы ЭКГ аппараты, ингаляциялық жабдықтар, тамыр ішіне инъекциялар және т.б. сияқты заманауи, жоғары технологиялық жабдықтармен жабдықталған. Орталықта сондай-ақ кеңес бөлмелері, жатақ бөлмелері және басқа да қажетті жабдықтар бар. Денсаулық орталығы дәріхана және шұғыл жағдайлар үшін жұмыс істейтін жедел жәрдем көлігімен жұмысын бастады. Денсаулық орталығында білікті дәрігер жұмыс істейді, оған медбикелер көмектеседі және ол күнделікті кестеден кейін шұғыл жағдайларға дайын күйде болады. Орталық тәулік бойы апаттық және жедел жәрдем көрсету қызметтерін ұсынады.
Formal health services were first established in Ukulhas at the island’s administrative office on 7 June 1982 by establishing an independent section with a local Family Health worker. The family Health worker was a person who only qualified for the provision of limited, basic health services, such as local consultations, counseling, distribution of birth control drugs, dressing a wound, distribution of other symptomatic medicines etc. It was Family Health worker’s duty to visit local residences in a periodic manner to monitor the health standards of Islanders and to maintain records which have to be sent to the Concern central government Authorities. After several years of limited health services provided by a local Family Health worker, people of Ukulhas found an independent Health institution in the name of Health Post on 14 August 2004, with more facilities and equipment available than the ‘Family Health Section’. Health post provided two trained traditional birth attendants with Family Health workers. On 1 June 2007, the day started with a new chapter by establishing a Health Center after many years of limited Health services with a professional Medical Officer (Medical Doctor), Staff Nurses and Administrative staffs. Health Center is equipped with modern sophisticated equipment including, ECG machine, Nebulization facilities, IV injections etc. The Centre also designed with consultation rooms, admission wards, and other required facilities. The Health Centre started its operation with a Pharmacy and an ambulance which operates for urgent and exceptional matters. Health Centre is operating with a qualified doctor who is assisted by nurses and is always on standby for urgent matters after his scheduled duty every day. The Centre is open for its services for Accidents and emergency care for 24 hours a day.
Гимназия және фитнес жаттығулары
"Body Work" - Солтүстік Ари атоллында алғаш рет құрылған бодибилдинг және фитнес жаттығу орталығы. Бенч-пресс машинасы, көкірекке арналған машина, иық пресі, вертикальды тартқыш, бицепс бұралатын машинасы, аяқ созу машинасы және т.б. сияқты жаңа технологиялық жабдықтар бар. Бұл спорт залын аралдағы ең көне ұйым – "Даңқты спорт клубы" (ДСК) ұйымдастырып, басқарады.
Кудакуджинге Уфа (Балалар саябағы)
Бұл керемет саябақ, Кудакудинге Уфа, қоғамның балалардың әл-ауқатына деген бейілділігінің айғағы ретінде мақтан тұтады. Балалар ойын алаңдарынан, пластикалық ойыншықтардан, ашық ауадағы фитнес жабдықтарынан, демалыс орындықтарынан, банджи трамплинінен және басқа да қолайлы құрал-жабдықтардан ләззат алады. Парк барлық жастағы балаларға арналған, бірақ ересектердің қадағалауымен. Саябақтың барлық бөлігі қауіпсіздік қоршауымен қоршалған, ал басты кіреберісте қақпалар орнатылған. Ойын алаңының бір бөлігі – шөп шалбасы, онда орындықтар мен көлеңке жасайтын құрылыстар бар. Ландшафтты безендірумен үйлесетін сырғалмайтын төсеніш кіреберістен басталатын дизайн тақырыбын толықтырады, ал орындықтар сыртқы отыруға арналған орындар ретінде орналасқан. Бас кіреберістің алдында әртүрлі балықтар мекендейтін – мысық балық, балдыр жегіш, Fathead minnow, алтын балық, Koi карп, белуга және тағы басқалар бар, сүйкімді балық көлі көрінеді. Осы саябақ – «Укульхас» жұмыс істеуге және өмір сүруге тамаша орын екенін көрсететін нақты мысал болуы керек.
Мәдениет
Бодуберу – дәстүрлі музыка мен бидің ең танымал түрлерінің бірі, ол Ұкулхас аралында және тіпті Мальдив аралдарында да кездеседі. Бодуберуді шамамен 15 адам орындайды, оның ішінде төрт барабаншы және жетекші әнші болады. Боду-беру барабандар жиынтығымен және Онгугандумен ойналады. Онудгаду – көлденең ойықтары бар бамбуктан жасалған кішкентай бөлік, оны сыпыру арқылы сыбдырқыраған дыбыс шығарылады. Әндер мазмұны батырлық, махаббат немесе сатиралық болуы мүмкін. Әннің кіріспесі баяу, барабанға және биге баса назар аударылады. Ән өрбуімен бір немесе екі биші қарбалас қозғалыстарымен белсенді ритмді сақтайды, кейде би террасада аяқталады. Орындаушылардың киімдері – саронг және ақ жеңді көйлек.
Құдамыски
Бұл - Укулхастағы ең көне мешіт. Укулхастағы ең көне құрылым – "Маамиски" немесе Куда Миски (Ескі жұма мешіті), ол 1656 жылы Сұлтан Ибрагим Искандардың билігі тұсында салынған ең көне ескерткіш ретінде белгілі. Бұл мешіттің қабырғалары мәржән тастан қаланған және күрделі өрнектермен кесілген.