Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гюстав Радбрук (1878–1949) – неміс құқықтанушысы және саясаткері. 21 қараша 1878 жылы дүниеге келген, 23 қараша 1949 жылы қайтыс болды. Ол Веймар кезеңінің басында Германияның Әділет министрі болды. Радбрук 20-шы ғасырдың ең беделді құқық философтарының бірі деп есептеледі.
German legal scholar and politician (1878–1949)
Gustav Radbruch (21 November 1878 – 23 November 1949) was a German legal scholar and politician. He served as Minister of Justice of Germany during the early Weimar period. Radbruch is also regarded as one of the most influential legal philosophers of the 20th century.
Өмір
Любек қаласында туған Радбрук Мюнхен, Лейпциг және Берлин қалаларында заң білімін алды. 1901 жылы Берлинде алғашқы заңгерлік емтиханын ("Staatsexamen") тапсырды, ал келесі жылы "Адекват себептік теория" тақырыбында диссертация қорғап доктор ғылымын алды. 1903 жылы Гейдельбергте қылмыстық құқықтан дәріс беруге құқық алды. 1904 жылы Гейдельбергте қылмыстық және сот құқығы, сондай-ақ құқықтық философиядан профессор болып тағайындалды. 1914 жылы Кенигсбергте профессорлық қызметке шақырылды, содан кейін сол жылы Кильде профессор болып жұмыс істеді. Радбрук Германияның Социал-демократиялық партиясының (СДП) мүшесі болды және 1920-1924 жылдары Рейхстаг депутаты болды. 1921-1922 жылдары және 1923 жыл бойы Жозеф Вирт пен Густав Стреземан үкіметтерінде әділет министрі қызметін атқарды. Оның министрлік қызметі кезінде әйелдердің сот жүйесіне қол жеткізуіне мүмкіндік беретін сияқты бірқатар маңызды заңдар қабылданды, сондай-ақ сыртқы істер министрі Вальтер Ратенау қаза болғаннан кейін Республиканы қорғау туралы заң қабылданды. Бұл заң саяси мотивациямен жасалған зорлық-зомбылық әрекеттеріне жазаны күшейтті және "конституциялық республикалық үкімет нысанына" қарсы шыққан ұйымдарды, олардың баспа материалдарын және жиналыстарын тыйым салды. 1926 жылы Радбрук Гейдельбергте лекция оқуға шақырылды, онда 1926 жылдың 13 қарашасында "Der Mensch im Recht" ("Заңдағы адам бейнесі") атты тұсаукесер лекциясын оқыды, ол жаңа тағайындалған қылмыстық құқық профессоры ретінде таныстырылды. 1933 жылдың қаңтарында нацистер билікке келгеннен кейін, Радбрук, бұрынғы социал-демократ саясаткер болғандықтан, "Кәсіби мемлекеттік қызметті қалпына келтіру туралы заң" ("Gesetz zur Wiederherstellung des Berufsbeamtentums") негізінде университет қызметінен босатылды. (Университеттер мемлекеттік органдар ретінде мемлекеттік қызмет заңдары мен ережелеріне бағынды.) Нацистік Германияда жұмыс істеуге тыйым салынғанға қарамастан, 1935/36 жылдары ол Оксфорд университетінің колледжінде Англияда бір жыл оқыды. Оның маңызды практикалық нәтижесі – "Der Geist des englischen Rechts" ("Англия заңдарының рухы") атты кітабы, бірақ ол тек 1945 жылы жарияланды. Нацистік кезеңде ол негізінен мәдени-тарихи зерттеулермен айналысты. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін оқыту қызметін қайта бастады, бірақ 1949 жылы Гейдельбергте құқықтық философия бойынша оқулығының жаңартылған басылымын аяқтамай қайтыс болды. 1945 жылдың қыркүйегінде Радбрук "Fünf Minuten Rechtsphilosophie" ("Құқықтық философияның бес минуты") атты қысқаша мақаласын жариялады, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құқықтық позитивизмге қарсы реакция ретінде пайда болған құндылықтарға негізделген құқықтануды (Wertungsjurisprudenz) қалыптастыруға зор ықпал етті.
Born in Lübeck, Radbruch studied law in Munich, Leipzig and Berlin. He passed his first bar exam ("Staatsexamen") in Berlin in 1901, and the following year he received his doctorate with a dissertation on "The Theory of Adequate Causation". This was followed in 1903 by his qualification to teach criminal law in Heidelberg. In 1904, he was appointed Professor of criminal and trial law and legal philosophy in Heidelberg. In 1914 he accepted a call to a professorship in Königsberg, and later that year assumed a professorship at Kiel. Radbruch was a member of the Social Democratic Party of Germany (SPD), and held a seat in the Reichstag from 1920 to 1924. In 1921–22 and throughout 1923, he was minister of justice in the cabinets of Joseph Wirth and Gustav Stresemann. During his time in office, a number of important laws were implemented, such as those giving women access to the justice system, and, after the assassination of Foreign Minister Walther Rathenau, the Law for the Protection of the Republic, which increased the punishments for politically motivated acts of violence and banned organizations that opposed the "constitutional republican form of government" along with their printed matter and meetings. In 1926, Radbruch accepted a renewed call to lecture at Heidelberg where he delivered his inaugural lecture entitled "Der Mensch im Recht (Law's Image of the Human)" as the newly appointed Professor of Criminal Law on 13 November 1926. After the Nazi seizure of power in January 1933, Radbruch, as a former Social Democratic politician, was dismissed from his university post under the terms of the so called "Law for the Restoration of the Professional Civil Service" ("Gesetz zur Wiederherstellung des Berufsbeamtentums"). (The universities, as public bodies, were subject to civil service laws and regulations.) Despite the employment ban in Nazi Germany, during 1935/36 he was able to spend a year in England, at University College, Oxford. An important practical outcome of this was his book, Der Geist des englischen Rechts (The Spirit of English Law), although this could be published only in 1945. During the Nazi period, he devoted himself primarily to cultural historical work. Immediately after the end of the Second World War in 1945, he resumed his teaching activities, but died at Heidelberg in 1949 without being able to complete his planned updated edition of his textbook on legal philosophy. In September 1945, Radbruch published a short paper "Fünf Minuten Rechtsphilosophie (Five Minutes of Legal Philosophy)", which was influential in shaping the jurisprudence of values (Wertungsjurisprudenz), prevalent in the aftermath of World War II as a reaction against legal positivism.
Жұмыс
Радбруктың құқық философиясы неокантиандықтан туындайды, ол «бар» (sein) мен «болуы керек» (sollen) арасында санаттық айырмашылық бар екенін қабылдайды. Бұл көзқарас бойынша, «болуы керек» ешқашан «бардан» шығарыла алмайды. Радбруктың қосылған неокантиандық Гейдельберг мектебінің ерекшелігі – түсіндіру ғылымдары (бар) мен құндылықтар философиясы (болуы керек) арасына құндылықтармен байланысты мәдени зерттеулерді енгізуі. Заңға қатысты, бұл триада құқықтық социология, құқықтық философия және құқықтық догма салаларында көрінеді. Құқықтық догма орталық позицияны иеленеді. Ол өзін позитивтік құқыққа қарсы қояды, себебі соңғысы әлеуметтік шындықта және әдістемелік тұрғыдан құндылықты түсіндіру арқылы объективті «болуы керек» заңдық мағынасында көрінеді. Радбруктың құқық философиясының ядросы – заң туралы түсінік және заң идеясы. Заң идеясы әділдік, пайдалылық және нақтылық үштігі арқылы анықталады. Радбрук осылайша пайдалылық идеясын әділдік идеясын талдау нәтижесінде туындатты. Бұл ұғымға негізделген Радбрук формуласы бүгінге дейін қызу пікірталас тудырып келеді. Радбрук үшін заң ұғымы – «заң идеясына қызмет ету мағынасына ие берілген фактіден басқа ештеңе емес». 1933 жылға дейін Радбруктың құқықтық позитивист болғаны және нацизмнің пайда болуына байланысты ойлауында өзгеріс болғаны, әлде нацистік қылмыстардың ықпалымен ол 1933 жылға дейін жақтаған салыстырмалы құндылықтар туралы ілімді дамытқандығы туралы мәселе күрделі талқылауларға себеп болып отыр. Германияда заңның рухы мен әрпі арасындағы қайшылық мәселесі Берлин қабырғасын күзеткен бұрынғы Шығыс Германия сарбаздарының сот процестеріне байланысты қайтадан қоғамдық назарға түсті – бұйрықтарды орындаудың қажеттілігі. Радбруктың теориялары Ганс Кельзен және шамалы дәрежеде Георг Йеллинектің позитивистік «таза құқықтық қағидаларына» қарсы қойылады. Қорыта айтқанда, Радбрук формуласы заңдық норма «әділдік талаптарымен төзбейтін дәрежеде» қайшылыққа түсетін немесе заңдық норманың «барлық әділдіктің ядросы болып табылатын теңдікті» әдейі жоққа шығаратын жағдайда соттың заңдық норманы әділдік принципіне бағынуы керек деп тұжырымдайды. 1946 жылы алғаш рет жарияланғаннан бері бұл принцип Германияның Федералды Конституциялық сотында түрлі істерде қабылданып келеді. Көптеген адамдар Гитлердің төңкеріс арқылы емес, сырттай «заңды» жолмен билікке ие болуының себебі ретінде Германияның ескі құқықтық дәстүрі – құқықтық позитивизмді кінәлайды. Табиғи құқық тұжырымына көшу диктатураға, шексіз мемлекеттік билікке және азаматтық құқықтарды жоюға қарсы кепілдік ретінде қызмет етуі керек.
Radbruch's legal philosophy derived from neo Kantianism, which assumes that a categorical cleavage exists between "is" (sein) and "ought" (sollen). According to this view, "should" can never be derived from "Being." Indicative of the Heidelberg school of neokantianism to which Radbruch subscribed was that it interpolated the value related cultural studies between the explanatory sciences (being) and philosophical teachings of values (should). In relation to the law, this triadism shows itself in the subfields of legal sociology, legal philosophy and legal dogma. Legal dogma assumes a place in between. It posits itself in opposition to positive law, as the latter depicts itself in social reality and methodologically in the objective "should have" sense of law, which reveals itself through value related interpretation. The core of Radbruch's legal philosophy consists of his tenets the concept of law and the idea of law. The idea of law is defined through a triad of justice, utility and certainty. Radbruch thereby had the idea of utility or usefulness spring forth from an analysis of the idea of justice. Upon this notion was based the Radbruch formula, which is still vigorously debated today. The concept of law, for Radbruch, is "nothing other than the given fact, which has the sense to serve the idea of law." Hotly disputed is the question whether Radbruch was a legal positivist before 1933 and executed an about face in his thinking due to the advent of Nazism, or whether he continued to develop, under the impression of Nazi crimes, the relativistic values teaching he had already been advocating before 1933. The problem of the controversy between the spirit and the letter of the law, in Germany, has been brought back to public attention due to the trials of former East German soldiers who guarded the Berlin Wall—the so called necessity of following orders. Radbruch's theories are posited against the positivist "pure legal tenets" represented by Hans Kelsen and, to some extent, also from Georg Jellinek. In sum, Radbruch's formula argues that where statutory law is incompatible with the requirements of justice "to an intolerable degree", or where statutory law was obviously designed in a way that deliberately negates "the equality that is the core of all justice", statutory law must be disregarded by a judge in favour of the justice principle. Since its first publication in 1946 the principle has been accepted by Germany's Federal Constitutional Court in a variety of cases. Many people partially blame the older German legal tradition of legal positivism for the ease with which Hitler obtained power in an outwardly "legal" manner, rather than by means of a coup. Arguably, the shift to a concept of natural law ought to act as a safeguard against dictatorship, an untrammeled State power and the abrogation of civil rights.