Кіріспе
Ой-вей – қайғыны немесе көңіл көшіруді білдіретін идиш тіліндегі сөз тіркесі. Оны «о, қайғы!» немесе «маған қайғы!» деп аударуға болады. Иврит тіліндегі баламасы – ой вавой (אוי ואבוי, ). Кейде бұл тіркес oi yoi yoi түрінде ұзартылады (yoi қалағанша қайталана береді).
Oy vey is a Yiddish phrase expressing dismay or exasperation. Also spelled oy vay, oy veh, or oi vey, and often abbreviated to oy, the expression may be translated as "oh, woe!" or "woe is me!" Its Hebrew equivalent is oy vavoy (אוי ואבוי, ). Sometimes the phrase is elongated to oi yoi yoi (with the yoi being repeated as many times as desired).
Алыстыру
Этимолог Дуглас Харпердің айтуынша, бұл тіркес идиш тілінен шыққан және германдық текті. Ол неміс және голланд тілдеріндегі "ау!" деген уәжін біріктіріп, неміс тіліндегі "o weh" немесе "auweh" сөздерімен туыс. "Ау" деген мағынаны білдіретін "Weh" неміс сөзі, ағылшын тіліндегі "woe" (сондай-ақ голланд тіліндегі "wee" – қысық) сөзімен ұқсас. Бұл тіркес сондай-ақ дания және швед тілдеріндегі ескі "oh ve" тіркесімен, және Францияның Монбельяр аймағында ұқсас мағынада қолданылатын "oy wah" тіркесімен байланысты. Латын тіліндегі баламасы – "heu, vae!"; ал стандартты нұсқасы – "o, me miserum" немесе "heu, me miserum". Chabad.org сайтында келтірілген мәлімет бойынша (сенімсіз дереккөз: chabad.org сайтының қызметкерлері лингвистика саласында сенімді дереккөз емес), яддиш тіліндегі бұл тіркестің шығу тегі туралы басқа бір теория бар: "oy" сөзі Киелі кітаптағы еврей тілінен, ал "vey" сөзі оның арамей тіліндегі эквивалентінен шыққан. Еврей тілінде бұл сөз "אוי", "הוי" немесе "הו" деп жазылса, арамей тілінде "ווי", "וי", "ואי" және "וּיָא" деп жазылады. Бұл термин кейде екі рет қайталанады, мысалы, Амос кітабының 5:16 аятында "הו הו", ал осы аятқа Таргум Псевдо Джонатанның түсіндірмесінде "וי וי" деп келеді, бірақ екі нұсқа классикалық түрде біріктірілмеген.
Маңыздылығы
Бұл тіркес көбінесе жай ғана "oy" деп қысқартылады, немесе "oy vey iz mir" ("Ой, мен қасіреттемін") деп созылады. Толық шағыну нұсқасы неміс тілінде "oy vey ist mir" түрінде де кездеседі. Оны созудың басты мақсаты немесе әсері көбінесе драматикалық, мысалы, "ғарыштық зар". Визуалды антрополог Пенни Волиннің сөзінше, "Ой" – тек қана қарапайым сөз емес, ол бүкіл дүниетанымын білдіреді. Оның мағынасы шамамен "мазель-тов" сөзінің мағынасына қарама-қарсы. 2019 жылдың наурыз айында "Ой вей! Бұл MAGA жері" деген сөз еврей зираттарындағы қабір тастарды қирату үшін қолданылған. Бұл тіркес "Гойлар біледі" деген антисемиттік ұранмен бірге қолданылды. "Ой вей, гойлар біледі" және "Ой вей, тағы бір шоа!" ("Ой, тағы бір Холокост!") деген масқаралап айту арқылы антисемитизмге қарсы тұратындарды кемсітуге тырысады.