Кіріспе
Ресей патшалығы (1860-1919) Ресейдің Ұлы князі Пауль Александрович (Павел Александрович; 3 қазан 1860 - 28 қаңтар 1919) - Ресей императоры Александр II-нің бірінші әйелі Мария Александровнадан туған алтыншы ұлы және кіші баласы. Ол Ресейдің соңғы монархы Николай II-нің ағасы және император Александр III-нің інісі еді. Ол Ресей империясының әскеріне кірді, кавалериядағы генерал және ағасы император Александр III-дің генерал-адъютанты болды және Киелі Андрей орденінің рыцары болды. 1889 жылы ол Грекияның ханшайымы Александраға үйленді, ол оның әкесінің бірінші туысы болды. Олардың бір қыз бен бір ұл болды, бірақ Александра екінші баласын туғаннан кейін қайтыс болды. Жесір қалған кезінде Ұлы князь Павел үш баласы бар Ольга Валериановна Карновичпен қарым-қатынас бастады. Ольгадан ажырасып, отбасының қатаң қарсылығына қарамастан, Ұлы князь Павел оған 1902 жылдың қазан айында үйленді. Патшаның тыйым салғанына қарамастан, ол ажырасқан әйелмен морганаттық некеге тұрып, Ұлы князь Пауылды Ресейде өмір сүруден және атақтары мен артықшылықтарынан айырды. 1902-1914 жылдары ол екінші әйелімен бірге Парижде тұтқындықта өмір сүрді. 1914 жылдың көктемінде ол екінші отбасымен бірге Ресейде қоныстанды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Ұлы герцог Пауль Император гвардиясының бірінші корпусының қолбасшысы болып тағайындалды. Денсаулығы нашар болғандықтан, ол ара-тұра қызмет етті. Патшалық дәуірінің соңғы күндері ол Романовтар отбасының патша Николай II мен оның әйелі Александра Федоровнаға жақын қалған аздаған мүшелерінің бірі болды. Ол Николай II-нің отставкаға кетуі туралы Александраға хабарлауды Ұлы герцог Павелге тапсырды. Ресей монархиясы құлағаннан кейін, Ұлы князь Павел уақытша үкімет кезінде өзінің сарайында қалды. Большевиктер билікке келгеннен кейін оның сарайы тәркіленді, ақырында ол тұтқындалып, түрмеге жабылды. 1919 жылы қаңтарда Петер-Павлов бекінісінің ауласында Романовтардың басқа туыстарымен бірге болшевиктер оны атып өлтірді, ал оның сүйектері жалпы қабірге тасталды.
Grand Duke Paul Alexandrovich of Russia ( Павел Александрович; 3 October 1860 – 28 January 1919) was the sixth son and youngest child of Emperor Alexander II of Russia by his first wife, Empress Maria Alexandrovna. He was a brother of Emperor Alexander III and uncle of Nicholas II, Russia's last monarch. He entered the Imperial Russian Army, was a general in the cavalry and adjutant general to his brother Emperor Alexander III, and a Knight of the Order of St. Andrew. In 1889, he married Princess Alexandra of Greece, his paternal first cousin once removed. The couple had a daughter and a son, but Alexandra died after the birth of their second child. In his widowhood, Grand Duke Paul began a relationship with Olga Valerianovna Karnovich, a married woman with three children. After obtaining a divorce for Olga and in defiance of strong family opposition, Grand Duke Paul married her in October 1902. As he contracted a morganatic marriage with a divorcée in defiance of the Tsar's prohibition, Grand Duke Paul was banished from living in Russia and deprived of his titles and privileges. Between 1902 and 1914, he lived in exile in Paris with his second wife, who gave him three children. In the spring of 1914, he settled back in Russia with his second family. With the outbreak of World War I, Grand Duke Paul was appointed in command of the first corps of the Imperial Guard. Afflicted with ill health, he served only intermittently. During the last days of the Tsarist period, he was one of the few members of the Romanov family who remained close to Tsar Nicholas II and his wife, Alexandra Feodorovna. It fell upon Grand Duke Paul to inform Alexandra of Nicholas II's abdication. After the fall of the Russian monarchy, Grand Duke Paul initially remained at his palace in Tsarskoe Selo during the period of the provisional government. With the Bolsheviks ascending to power, his palace was expropriated, and eventually he was arrested and sent to prison. In declining health, he was shot by the Bolsheviks with other Romanov relatives in the courtyard of the Peter and Paul Fortress in January 1919, and his remains were thrown into a common grave.
Ерте өмір
Ұлы князь Павел 1860 жылы 3 қазанда Санкт-Петербургтегі Екатерина сарайында дүниеге келген. Ол Ресей патшасы Александр II мен оның бірінші әйелі Мария Александровнаның сегізінші және ең кіші баласы болды. Пауыл дүниеге келген кезде оның анасы туберкулезбен ауырып, дәрігерлер оған балалы болмауды кеңес берді. Пауылдың ата-анасының қарым-қатынасы тоқтады. 1865 жылы Полдың төрт жасында оның үлкен ағасы Николай Александрович, Ресейдің Цесаревич қайтыс болғаннан кейін, отбасы қайғыға ұшырады. Келесі жылы оның әкесі Александр II ханшайым Екатерина Долгоруковамен қарым-қатынас құрды, одан үш бала тапты.
Білім
Ұлы герцог Паулды үйде жеке ұстаздар оқытты. 1870-ші жылдардан бастап Пол мен оның ағасы Сергей Орыста оқумен айналысты. Олардың тағдыры әскери мансапқа баруға бағытланған. 1864 - 1885 жылдары олардың ұстазы адмирал Дмитрий Арсенев (1832 - 1915) болды, ол өз шәкірттерін кең көркемдік білім алуға шақырды. Ол өзінің жұмсақ мінезіне байланысты кеңінен ұнаған, ол өзінің шулы ағаларынан ерекшеленді. Ол туылғаннан бастап жаяу әскер полкінің гвардиялық корнеті болды. Ағасы Сергейдің тым көп қамқорлығындағы Ұлы княз Павел бұл оқиға туралы білмеді. Ол қатты күйзеліп, сауығып қалу үшін шетелге кетуі керек болды. Ұлы князь Павел ағасы Сергеймен бірге Италияға сапарға шыққанда, олардың әкесі Александр II 1881 жылы 13 наурызда өлтірілді. Пауылдың ең үлкен ағасы Александр III Ресей тағына отырды. Бала кезінен бастап Пауыл ағасы Сергейге өте жақын болды, олардың жақындығы Сергейдің Гессен және Рейн ханшайымы Елизаветамен (1864-1918 жж.) Ұлы герцог Пауль өкпе ауруынан зардап шекті және сауығып қалу үшін шетелде бірнеше кезең өткізді.
Бірінші неке
Грекияға сапары кезінде өзінің бірінші туысы Грекияның королевасы Ольганың отбасылық атмосферасында Ұлы князь Павел Ольганың үлкен қызы Грекия мен Данияның ханшайымы Александрамен жақындасты. Александраның әкесі, Грекияның королі Георг I, Пауылдың қайын інісі, патшайым Мария Федоровнаның ағасы еді. Георг патша мен Ольга патшайымның күміс той мерейтойы кезінде Пол Александраның қолын сұрады және ол қабылданды. Олардың тұрмақ болып тұрғаны 1888 жылы 10 қарашада жарияланды. Пауыл әйелімен бірге Санкт - Петербургтегі өз сарайында Англияның жағалауында қоныстанды, No 68-ге дейін. Бұл үй Мәсіхтің құттықтау шіркеуінің артында және Санкт-Петербургтің дәл ортасында орналасқан теңіз әскерінің корпусына қарама-қарсы орналасқан. Ол Флоренция қайта өрлеу стилімен 1859 және 1862 жылдар аралығында архитектор Александр Кракаумен белгілі қаржыгер және Ресей империясының Мемлекеттік банкінің бірінші губернаторы барон Александр фон Стиглиц үшін салынған. Ұлы князь Пауылдың некесі бақытты, бірақ қысқа болды. 1891 жылдың жазында Пол мен Александра Сергейдің Мәскеуден тыс жердегі Ильинское деген жерінде олармен бірге уақыт өткізуге шешім қабылдады. Осы кезеңде оның ағасы Сергей мен Сергейдің әйелі Пауылдың анасыз балаларына қамқорлық жасады. Бұл мінез-құлық кейінірек жылдар бойы қайталанатын болды. Жесір қалғанда, қайғылы ұлы князь Царское Селоға көшіп барды. Көп уақыт бойы сарай бос тұрды. Содан кейін ғимараттың иелері бірнеше рет ауысты. Революция аяқталғаннан кейін сарай Ресейдің әскери техника мен құрал-жабдықтар өндіру қоғамына сатылды. Ақырында ол әртүрлі кеңес мекемелерінің үйі болды. Ұлы княз Пауылдың ағасы Александр III 1894 жылы 1 қарашада қайтыс болды, ал Пауылдың немере інісі Николай II жаңа патша болды. Немере ағасы мен немере інісінің арасында сегіз жылдық айырмашылық болды, ал Павел Николай II-нің әйелі Александра Федоровнаны кішкентай кезінен бастап білетін, жастайынан анасының туған қаласы Дармштадтқа көп рет барған. Сондықтан да жаңа патша мен патшайым Пауылды жақсы көретін.
Екінші неке
1895 жылы Пол Ольга Валериановна Карнович деген қарапайым адаммен қарым-қатынас бастады. Ольганың үйленгені, үш баласы бар екен. Алғашында бұл оқиға құпия болып қала берді, бірақ Ольга Пауылдың анасы император Мария Александровнаның алмаз алқасын киіп, соттың биіне қатысқанда, ол туралы көпшілікке белгілі болды. Ешкімге ұнамайтын, бірақ ол Ольганың есімін атап, онымен бірге баспаналы болған. Кейінгі жанжал кезінде Паулды басқа полк командасына ауыстырды, ал Эрик фон Пистолькорс жіберілді, бірақ тым кеш болды. Пол Владимирді өзінің ұлы деп мойындап, Ольгаға үйленгісі келді, бірақ оның отбасы бұл некеге қарсы болды. Оның немере інісі Ресейдің Николай II және аға ағасы Ресейдің Ұлы князі Владимир Александрович оның ниетіне қатты ашуланды. Оның ағасы - Ресейдің Ұлы князі Сергей Александрович және оның қайын қарындасы - Ұлы князь Елизавета оған балаларына және Ресейдегі жауапкершіліктеріне қайта қарауды және ойлануды өтінді. Отбасы қарсылық көрсе де, Пол Ольгаға ғашық болып қалды. Ол Мария мен Дмитрииге деген қызығушылығын жоғалтып, ғашығымен ұзақ уақыт шетелде жүрді. Пауылдың отбасы оның некеге тұрғанына ашуланды. Император Николай II анасына былай деп жазды: "Біздің отбасылық заңдарға мойынсұнудан бас тартқан жақын туысы үшін жаза - қазалау. . Бұл қаншалықты ауыр және қайғылы, және бүкіл әлем алдында отбасымыздың атынан қаншалықты ұятқа қалады! Енді қандай кепілдік бар, Кирилл ертең де, Борис, немесе Сергей Михайлович келесі күні де осындай нәрсе бастамаса? Ал, ақыр соңында, менің ойымша, Ресей императорлық отбасының мүшелерінің бүкіл колониясы Парижде өздерінің жартылай заңды және заңды емес әйелдерімен құрылады! Біз қандай заманда өмір сүріп жатқанымызды тек Құдай ғана біледі, өйткені осы кезде ар-ұждан, борыш, тіпті қарапайым әдептілік сезімдерін жасырын емес өзімшілдік басып тастайды!". Николайдың анасы Мария Федоровна да ашуланып: "Пол ағамыздың некесі өте ауыр! Ол балаларына, елге деген абыройына, қызметіне деген құрметіне, бәріне құрбандыққа шалды. Бауырлары мен біз айтқаннан кейін, ол қалайша солай істей алады? Оның барлығын өзі үшін болып, тастап кеткен кішкентай балалары мен балаларының қайғы-қасіреті туралы ойлау мені қатты мазалайды. Ол тіпті біздің отбасымызға лас лас лақтырып жатыр! Жаман, жаман! Ал қандай ыңғайсыз және жағымсыз жағдайға ол сізді қояды, менің кедей Ники, Сіз оны жазалау керек, өйткені мұндай әрекет жазасыз қалмайды, және, сауда-саттық, ажырасқан әйелге үйлену! " Олар Булонь-сюр-Сен қаласында қоныстанды, онда қызы Ирина 1903 жылы 5 желтоқсанда дүниеге келді. 1904 жылы Ұлы герцог Павел Баварияның принц-регенті Люитпольд арқылы әйелі мен балаларына гербпен қоса, герцог және граф де Хоэнфелсеннің мұрагерлік атағын беруге жағдай жасады. 1912 жылы Дмитрийдің кәмелетке толған күні патша Николай II ақыры өзінің жалғыз тірі қалған ағасын кешіріп, Ұлы князь Пауылдың атақтары мен артықшылықтарын қалпына келтірді. Сондай-ақ, Пауылдың екінші некесі заңды деп танылды. Алайда, Ұлы герцог Пауль Францияда қалуға шешім қабылдады. 1913 жылы Пол Романовтың 300 жылдығын атап өту үшін тағы да Ресейге барды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Ұлы князь Павел Александровичтің екі ұлы Дмитрий мен Владимир соғыс күштеріне қосылды, ал оның қызы, Ұлы князь Мария Павловна, әскери медбике болды. 1915 жылдың тамызында патша Пауылдың әйелі Ольгаға Серендік билік дәрежесін алған Пэли ханшайымы атағын берді, ал олардың балалары да князь Владимир Павлович Пэли мен князь Ирина Павловна мен Наталья Павловна Пэли болды. Сол айда Владимир Пейли ханзада да полкке қосылды. Көп жылдар бойы белсенді қызметтен алыстаған және денсаулығы нашар болғандықтан, Ұлы князь Павел өзінің немере інісі, патша Николай II-ге, оны майданға белсенді әскери қызметке тағайындауды өтінді. Алайда ол әскери қызметке тағайындалмас бұрын, қарындаш ісігімен ауырған. Сокуль ауылында жаудың қатты бомбалауынан кейін майданда ауыр кезең өткеннен кейін, ол ең көп сұралған әскери марапаттардың бірі - 4-сыныпты Георгий крестімен марапатталды. Денсаулығының нашарлауына байланысты 1916 жылдың қыркүйегінде ұлы княз патшаның штабында гвардияның бас инспекторы болып тағайындалды, ал оның ұлы Владимир оның бұйрықтарына бағынышты болды. 1916 жылдың күзінде Пол әйелі мен балаларымен үш апталық демалыс үшін Қырымға барды. Қараша айында солтүстікке қайтып келе жатқанда, ол Киевте жесір императрица Мария Федоровнаға барды. Мария Федоровна мен оның күйеу баласы, Ұлы князь Александр Михайлович, Николай II мен оның әйеліне өзгеріс қажет екеніне және Распутиннің зиянды ықпалынан құтылу үшін Пауылдың көмегін сұрады. Ұлы князь Павел желтоқсан айында патша мен патшайыммен кездесу өткізді. Дегенмен, ол Николай II мен Александраның сенімін сақтап қалды, тіпті ол Пауылдың ұлы Дмитрийдің 1916 жылдың 30 желтоқсанындағы Распутинді өлтіруге қатысы бар екендігімен шайқалғаннан кейін де. Ұлы князь ұлын қолдап, патшаға хат жазып, Дмитрийге мейірімділік көрсетуді өтінді. Оған Ресей империясының соңғы кезеңіндегі ең аға үш ұлы князь - Павел, Михаил Александрович және Кирилл Владимирович қол қойған. Манифест 1 наурызда Николай II штабтан оралған кезде патшаның қол қоюы үшін Думаға тапсырылды.
Революция
1917 жылы наурыз айында Ресей монархиясы құлаған кезде, Ұлы князь Павел, оның әйелі және балалары төңкеріс кезінде Царьское Селодағы сәнді үйлерінде бірге өмір сүрді. II Николай патша мен оның отбасын Сибирьге жер аударылған кезде, Александр Керенский бастаған Уақытша үкімет Пауылды 9 қыркүйекте үй қамауына алды. Оның телефон желісі өшіріліп, үйіне кіретін барлық жолдарды әскерилер күзетті. Оның екінші үйлену тойына қатыса алмаған қызы, Ресейдің Ұлы князесі Мария Павловнаның араласуы арқылы оның үйін қадағалауға жауапты күзетшілер алынып тасталды. Пауылды тұтқындап, екі апта бойы Большевиктердің Смольный институтындағы штаб-пәтерінде ұстады. Большевиктер үкіметі 27 желтоқсанда банктердің барлық мүлкін тәркіледі. 1918 жылдың қаңтар айының басында Ұлы князь Павел және оның отбасы үлкен Царское Село сарайына жылу беруге мүмкіндік бере алмады және олар оның немере інісі, Ұлы князь Борис Владимировичке тиесілі жақын маңдағы ағылшын дачасына көшуге мәжбүр болды. Олар көшіп кеткеннен кейін көп ұзамай үйлері иеліктен алынып, мұражайға айналдырылды, ал Ленин өзі олардың машинасында жүрді. 1918 жылдың наурыз айында Романовтар отбасының барлық еркек мүшелері, соның ішінде Пауылдың ұлы Владимир, Чека штаб-пәтерінде тіркелуге бұйырылды және көп ұзамай олар Ресейдің ішкі жер аударымына жіберілді. Олар Владимирді қайта көрмеді. Ол 1918 жылы 18 шілдеде Большевиктермен бірге басқа Романов туыстарымен бірге Алапаевск маңындағы шахта шахтасында өлтірілді. Бұл оқиға Екатеринбургте патша Николай II мен оның жақын отбасы өлтірілгеннен бір күн өткен соң болды. Ұлы герцог Павел, саяхатқа шығуға шамасы келмеген, бастапқыда ұлының тағдырын елемеді. Азық-түлік табу қиын болды, бірақ Ұлы герцог асқазан жарасынан зардап шегетіндіктен, оны қатаң диетаға ұстады. Ол жергілікті Советке жеткізіліп, Ұлы князь Владимирдің Царьское Село вилласында орналасты. Келесі күні таңертең оны Спалерная түрмесіне жіберіп, сол жерде қамауға алудың көп бөлігін өткізеді. Төрт ұлы герцогтың, барлығы елуден асқан ер адамдар, әрқайсысының 2 метрден 3 метрге дейінгі жеке камерасы болды. Олардың күндері таңғы 7-де басталады, оларды түрме сақшыларының сарайындағы қадамдар және есіктегі кілттердің сыңғырлауы оятып қояды. Түскі ас - ыстық сумен, балық сүйектерімен және қара нанмен. Жауыздыққа ұшыраған түрмедегі жарық кешкі сағат 7-де жанды, бірақ қыстың қарсаңы жақындаған сайын, тұтқындар сол уақытқа дейін қараңғыда отыруға мәжбүр болды. Оқу-жаттығуларға берілген қысқа уақыт ішінде Ұлы герцогтар бірнеше сөз алмасты. Пауылдың әйеліне аптасына екі рет сағат 13.00-ден 18.00-ге дейін келіп-кетуге рұқсат етілді. 6 желтоқсанда Ұлы герцогтың денсаулығы нашарлап, ол Голдодай аралындағы түрме ауруханасына ауыстырылды. Ол кетер алдында қыздары Ирина мен Натальямен қоштасып, қоштасып кетті. Принцесса Пейли күйеуін Максим Горькийдің араласуы арқылы босатуға тырысуды жалғастырды. 1919 жылы 9 қаңтарда Чека президиумы Мартин Лацис, Яков Петерс, Иван Ксенофонтов және хатшы Мурнек қатысқан жиналыста "Елбасылық топтың адамдарына қатысты Чека үкімі туралы" қаулы шығарды. 1919 жылы 27 қаңтарда Ұлы князь Пауылды Чеканың бас кеңсесіне алып кетіп, одан кейін Гороховая деген басқа түрмеге ауыстырды. Ол сол жерде кешкі сағат 10-ға дейін ұсталып, кейін Санкт-Петер және Санкт-Пол қамалына жеткізілді. Келесі күні таңертеңгі сағат 3-те төрт ұлы герцогты бекіністен алып шығып, белінен төселген, бірақ бұл оның үш туысы болғандықтан, әрқайсысы екі жағында бір-бір сарбазбен бірге аулаға қазылған траншеяға қарай ертіп әкетілген. Оқ атылғанда олар қазбаға түсіп, басқа он үш адамның мәйіті қамалған. Ол өте әлсіз, аяқ баспайтын ауру еді. Ол өлтірілместен бұрын: "Ием, оларды кешіре гөр, олар не істеп жүргендерін білмейді" деп айтқан. Көп ұзамай ол өлтірілді. Ұлы княздер Пауыл, Михаил, Георгий және Дмитрий қамалдағы жаппай қабірге қойылды, большевиктер күйзелген ханшайым Пейлиден күйеуін жерлеу құқығын алудан бас тартты. 1919 жылы 31 қаңтарда Петроградтық "Правда" газетінде төрт ұлы герцогтың өлім жазасына кесілгені туралы хабар жарияланды. 1981 жылы Ұлы князь Пауылды Ресейдің шет елдегі православие шіркеуі қасиетті шейіт ретінде қастерледі. 1999 жылы Ресейдің Бас прокуратурасы оны ақтады.
On 6 December, as the Grand Duke's health, already bad, declined sharply, he was transferred to the prison hospital on the island of Goloday. Before he left, he was allowed to say goodbye to his young daughters, Irina and Natalia. Princess Paley continued making desperate attempts to have her husband released through the intervention of Maxim Gorky. On January 9, 1919, the Presidium of the Cheka in a meeting was attended by Martin Latsis, Yakov Peters, Ivan Ksenofontov and Secretary Murnek issued a resolution: "The Cheka's verdict against the persons of the former imperial pack to approve, informing the Central Executive Committee". On 27 January 1919, Grand Duke Paul was taken to Cheka headquarters and then transferred to another prison, Gorochovaia. He was kept there until 10 p. m., when he was driven to the St. Peter and St. Paul Fortress. At 3 a. m. on the following day, the four Grand Dukes were taken outside the fortress and stripped to the waist, despite the fact that it was almost His three cousins were each escorted, with a soldier on each side, towards a trench that had been dug in the courtyard. The fusillade of shots sent them reeling into the trench, joining thirteen other bodies in the mass grave. Grand Duke Paul, who was too emaciated and too sick to stand, was carried on a stretcher. Before he was murdered, he was heard saying «Lord, forgive them, for they do not know what they are doing». He was killed shortly afterwards. Grand Dukes Paul, Michael, George and Dmitri were buried in a mass grave in the Fortress, the Bolsheviks having refused the distraught Princess Paley the right to bury her husband. On 31 January 1919, The Petrograd Pravda published the news about the execution of the four Grand Dukes. In 1981, Grand Duke Paul was canonized by the Russian Orthodox Church Abroad as a holy martyr. In 1999, he was rehabilitated by the Prosecutor General's Office of Russia.