Кіріспе
Қорқынышты приключения видео ойындары сериясы
«Сағат мұнарасы» (クロックタワー, Kurokku Tawā) – Хифуми Коно жасаған өмір сүруге бағытталған қорқынышты және тапсырмаларды орындау арқылы өтетін видео ойындар сериясы. Серияда барлығы төрт ойын бар. Бірінші ойын, «Сағат мұнарасы» (1995), Human Entertainment компаниясымен жасалып, Жапонияда Super Famicom платформасында шығарылды. Human Entertainment тағы екі ойын жасады: «Сағат мұнарасы» (1996) және «Сағат мұнарасы II: Ішкі күрес» (1998), олар PlayStation платформасында шығарылып, Жапониядан тыс елдерде де таралды. Төртінші және соңғы ойын, «Сағат мұнарасы 3» (2002), Capcom және Sunsoft компаниялары бірлесіп жасап, PlayStation 2 үшін шығарды. Ойын сериясында ойыншының жаудан жасырынып, қашуы және оларды жеңу үшін қару қолданбауы жиі кездеседі. Қара шапанды кісі – ойынның қайта-қайта пайда болатын қарсыласы және кейде жалғыз жауы. Кононың алғашқы «Сағат мұнарасы» ойынына шабыдандырған нәрсе – итальяндық режиссер Дарио Аржентоның қорқынышты фильмдері, әсіресе «Феномен» (1985) фильмі болды. Ойын аз бюджетпен және шағын командамен жасалған тәжірибелік жоба ретінде басталды. Ол жеткілікті сатылып, Capcom компаниясының «Resident Evil» (1996) ойынымен бәсекелесетін тікелей жалғасын жасауға мүмкіндік берді. Ойынды жасаған Human Entertainment компаниясы 2000 жылы жұмысын тоқтатты, содан кейін Sunsoft «Сағат мұнарасы» ойынының авторлық құқығын сатып алды. Capcom компаниясымен бірлесіп, олар Кононың қатысусыз «Сағат мұнарасы 3» ойынын жасады, ол сыншылардың және коммерциялық тұрғыдан сәтсіз болды. «Сағат мұнарасы» ойындары туралы пікірлер әртүрлі. Оларды көбінесе жоғары сапалы графикасы және қорқынышты элементтері үшін мақтайды, бірақ олардың қиын және көне стильдегі ойын жүйесі үшін сынап бағалайды. Бірінші ойын Human Entertainment компаниясын әзірлеуші ретінде бекітіп, жанрға үлкен әсер етті. 2002 жылдан бері «Сағат мұнарасы» ойындары шығарылмаса да, серияның екі рухани жалғасы пайда болды. Біріншісі – PlayStation 2 платформасы үшін шыққан «Haunting Ground» (2005), ол «Сағат мұнарасы 3» ойынына ұқсас болды. Екіншісі – Windows платформасы үшін шыққан «NightCry» (2016), оның режиссері Коно болды және ол Kickstarter арқылы қаржыландырылды. Серияға негізделген фильм 2006 жылдан 2011 жылға дейін жоспарланды, бірақ іске аспады.
Атаулары
Сағат мұнарасы (1995) – бұл серияның тұңғыш ойыны және ол тек Жапонияда жарық көрді. Оны Хифуми Коно режиссерлік етті және бастапқыда Super Famicom платформасы үшін шығарылды. «Clock Tower: The First Fear» деген жаңартылған нұсқасы PlayStation, WonderSwan және Windows жүйелеріне көшірілді. Ойын Жапониядан тыс елдерде шығарылмаған, алайда жанкүйерлер жасаған аудармалар бар. Оқиға Норвегиядағы үйден қашу жолын іздеп жүрген жас қыз Дженифер Симпсонның басынан кешіп жатқан оқиғаларды қамтиды, ол бірқатар қауіпті жағдайлардан және Scissorman-нан қашып құтылуға тырысады. Сағат мұнарасы (1996) – серияның екінші ойыны және Жапонияда «Сағат мұнарасы 2» деп аталады. Ойын PlayStation үшін шығарылды, ал Коно режиссер рөлін қайтадан атқарды. Оқиға Норвегияда өтеді және Scissorman-ның қайта оралуынан аман қалуға тырысатын және оның түсініксіз өміршеңдігінің сырын ашуға ұмтылатын бірнеше кейіпкерлердің тағдырын баяндайды. Сағат мұнарасы II: Ішкі күрес (1998) – үшінші ойын және Жапонияда «Сағат мұнарасы: Жілек бас» деп белгіленген. PlayStation платформасында жарық көрген бұл ойын Коно режиссерлік етпеген алғашқы туынды болып табылады және Жапонияда нөмірленбеген шығарылым ретінде қарастырылатын спин-офф саналады. Оқиға 14 жасар Алисса Хамильтонның өмірінен басталады, ол зұлым рухтармен күресу үшін уақыт арқылы саяхаттайтын әйел текті жауынгерлер әулетінің мүшесі.
Ортақ элементтер
Сағат мұнарасы сериясының алғашқы үш ойыны – тіршілік ету қорқынышы элементтері бар тапсыру-тапсырманы орындау арқылы ойналатын оқиғалар. Төртінші ойын таза тіршілік ету қорқынышы ойыны болып табылады және серияның көптеген классикалық ерекшеліктерінен өзгешеленеді. Ойын барысында негізгі міндет – қарусыз жаудан жасырынып, қашып құтылу. Көбінесе бұл жау – қайшымен қаруланған адам, Қайшы (Scissorman). Ойын кейіпкері қорқып, алаңдаған кезде ойын «нашарлау режиміне» (panic mode) енеді. Бұл режимде оны басқару қиын, құлап немесе сүрініп кету мүмкіндігі артады, сондай-ақ қаза табу қаупі де жоғарылайды. Жаудан қашып құтылмағанда ойыншы ортаны зерттеп, жұмбақтарды шешіп, оқиғаны дамытуға көмектеседі. Көптеген ойындарда бірнеше әртүрлі соңдықтар бар, бұл ойынды қайта-қайта ойнауға ынталандырады. Ойын 1980-ші жылдардағы фильмдерден, әсіресе «Феномена» (1985) фильмінен көптеген идеяларды алған. Capcom компаниясының «Resident Evil» (1996) ойынының жариялануымен команда әсерленіп, графика сапасын жақсартуға тырысты. Ол Жапонияда 1996 жылдың 13 желтоқсанында, Солтүстік Америкада 1997 жылдың 1 қазанында, ал Еуропада 1998 жылдың ақпан айында шығарылды. Ойын шамамен жарты миллион дана сатылды. Коно бұл жетістіктің бір бөлігін «Resident Evil» ойынының қорқыныш жанрына қызығушылықты арттыруына байланысты деп есептейді. Жапонияда бұл ойын спин-офф ретінде қарастырылады. Human Entertainment компаниясы 2000 жылы жұмысын тоқтатты, ал Sunsoft «Сағат мұнарасы» зияткерлік құқығының иесі атанды. 2001 жылдың сәуірінде «Clock Tower 3» ойыны жарияланды, оны Capcom компаниясы Sunsoft-пен бірлесіп шығарды. Жапон режиссері Киндзи Фукасаку ойынға кіріспе сахналарын түсірді. Сол жылдың желтоқсанында шыққан «Сағат мұнарасы 3» коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Capcom кем дегенде 450 000 дана сатуды күткен, бірақ 2003 жылдың соңына дейін ол тек 122 022 дана сатылды. «Clock Tower 3» ойынының коммерциялық сәтсіздігі Capcom және Sunsoft компанияларының осы серияны қайта қарауға тырыспауының себебі болуы мүмкін. Коно серияны қайта өндіру немесе қайта шығару үшін баспагерлермен келісуге тырысты, бірақ олар қорқыныш ойындарын сатудың қиын екенін айтқандықтан келіспеді. Ойын «Clock Tower 3» ойынымен көп салыстырылады, бірақ ойыншы кейіпкеріне жаулармен күресе алатын және жұмбақтарды шеше алатын иттің серігін қосу арқылы ерекшеленеді. «Haunting Ground» сол дәуірдегі орташа тіршілік ету қорқынышы ойыны деп есептелді, бірақ басты кейіпкер Фионаның жыныстық нысанаға айналдырылуы ойынның ең күшті элементтерінің бірі ретінде жиі аталып өтеді. Сынаушылар ойынның шолушылық тәсілі мен ойын барысы Фионаны осал көрсетіп, алаңдататын атмосфера құрайтынын айтты. Коно өзінің рухани жалғасы «NightCry» (2016) ойынын жасады, ол өзі режиссерлік еткен алғашқы «Clock Tower» ойындарына ұқсас геймплей ұсынады. Ойын Kickstarter платформасы арқылы 300 000 долларлық бюджетпен көпшілікпен қаржыландырылды. Ойынның қателіктері мен ескірген геймплейіне байланысты аралас пікірлер алды.
Қабылдау
Сағат мұнарасы сериясы тарихында сыншылар тарапынан әртүрлі бағалар алды. Кері шолуларда алғашқы ойын, Сағат мұнарасы (1995), еңсеруге болатын қорқынышты атмосферасы үшін мақталып, бірақ көбінесе шаршататын жұмбақтары мен зерттеулері үшін сынға ұшырады. Бұл сынға қарамастан, ол аман қалу қорқынышы жанрын қалыптастыруда және болашақ қорқыныш ойындары үшін үлгі жасауда маңызды роль атқарды деп есептеледі. Үшінші ойын, Сағат мұнарасы II, жағымсыз пікірлерге толы болды. Сыншылар баяу нұқып басу және таңдау интерфейсін, сондай-ақ кемшіліктері бар сынақ-қателі ойынды қатты сынады. Clock Tower 3 алғашқы екі ойынға ұқсас сын-пікірлер алды. Графикасы, атмосферасы және сюжеті жағымды бағаланды, бірақ ойын процесі тағы да сынға ұшырады. Сыншылар босс айқастарын және қайталамалы жасыру мен қуу тактикасын әлсіз деп санады. Қарақшы кейіпкері жиі Resident Evil 3 ойынындағы Немезиспен салыстырылады, себебі ол құрбандарын аңдып, ойын барысында әртүрлі уақыт аралықтарында жоғалып, қайта пайда болады. Ол сонымен қатар өзінің табандылығы мен одан қашудың қиындығына байланысты бейнеойындардағы ең қорқынышты кейіпкерлердің бірі ретінде танылады.
Фильмге бейімделу
Сағат мұнарасы сериясының киноға бейімделуі алғаш рет 2006 жылдың маусым айында жарияланды. Фильмді чилилік режиссер Хорхе Олгуин түсіруге кіріседі деп жоспарланған. Сценарийді Тодд Фармер, Джейк Уэйд Уолл және Дэвид Коггешолл жазуға белгіленген. Оқиға бойынша, Алисса Хамильтонға анасы қоңырау шалып, үйге қайтпауын ескертеді. Тергеу жүргізген соң Алисса өзінде құпия күш бар екенін біледі. Бұл күш өлтірілген адамдардың жанынан тіршілік алатын зұлым қызметшілерді жоюға мүмкіндік береді. Ол осы зұлым күштерді жеңу үшін қаруды қалай қолдану керектігін үйренеді. Фильмнің түсірілімі 2006 жылдың желтоқсан айында басталуға тиіс болған. Екі жыл өткен соң, фильмнің түсірілімі 2008 жылдың қараша айында Лос-Анджелесте басқа студияда қайта басталды. Мартин Вайс режиссерлік жасауға дайындалды, ал Бриттани Сноу басты рөлде ойнайтын болды. 2011 жылдың қарашасында Дэвид Р. Эллис фильмді өзі басқаратынын мәлімдеді. Содан бері фильм туралы ешқандай жаңалық жоқ, ал Эллис 2013 жылы қайтыс болды.