Кіріспе

Рёдельхайм – Германияның Франкфурт-на-Майне қаласының ауданы. Ол Митте-Батыс аудандық округінің құрамына кіреді және Рёдельхайм Шығысы мен Рёдельхайм Батысы шаһарлық округтеріне бөлінеді. Рёдельхаймда өзінің қызметін орнатып, танымал болған бірнеше тұлға бар, олардың ішінде Rödelheim Hartreim Projekt, Mathias Barbosa және Sabrina Setlur. 2015 жылы мұнда 1813 жылы қаза болған 200 француз әскерінің қаңқасы табылған.

Рёдельхаймдегі еврей тарихы

17 ғасырдан бастап Рёдельхайм идиш тіліндегі Каббала фольклорының орталығына айналды. 1753 жылы Джона бен Йоше Гамбург «Маассебух» кітабын жариялап, Карл Райх баспаға шығарды. 1799 жылы баспагер және ғалым Бенджамин Вольф Хайденхайм еврейлердің дұға кітаптары мен діни еңбектерін басып шығаратын баспахана ашты. Хайденхайм 1832 жылы қайтыс болғанға дейін Рёдельхаймде тұрды. Қазіргі заманғы масорет ғалымы және еврей грамматигі Селигман Баер де Рёдельхаймде жарияланды. Рёдельхайм еврей кітаптарын басып шығару және экспорттаудың маңызды орталығы болды, олардың көптеген даналары Швейцарияның еврей мұражайының қорында сақтаулы. 1680-1700 жылдар аралығында еврей қауымы сарайда жиналатын. Алғашқы синагога 1730 жылы Шульштрассе, 9-үй (қазіргі Инзельгасшен) мекенжайында салынды. Осы кезде еврей қауымы шамамен 80 адамнан тұрды. Рёдельхайм еврей қауымы Гийсен раввинатына бағынышты болды. Қауымның өсімімен бірге жаңа синагога салынды және 1838 жылғы 29 маусымда пайдалануға берілді. Протестанттық Сириак облысының пасторы Людвиг Тудихум ашылу сөз сөйледі. Синагога «шығыс» архитектуралық стилінде салынған. 1938 жылғы 9-10 қараша күндері («Reichspogromnacht») ғимарат зардап шекті, ішкі бөлігі өртенді. Соңғы тұрғындар 1939 жылғы 3 қарашада ғимаратты тастап кетуге мәжбүр болды, содан кейін ол автокөлік жөндеу шеберханасының қоймасы ретінде пайдаланылды. 1944 жылғы 22 наурызда одақтас әскерлерінің бомбалауы салдарынан ғимарат қирады. Бүгінде синагога орнында мүсінші Кристоф Краузе жасаған 1979 жылғы ескерткіш орнатылған. 2015 жылы қосымша құрылыс салынды, онда синагоганың контурын көрсететін тас қатар және орындықтар қатарын белгілейтін 8 тас блок орналасқан. Бұрынғы Тора шкафының орнында менора бейнесі салынған тас тұр. Сонымен қатар, Рёдельхаймде нацистік режим кезінде қуғынға ұшыраған еврейлер мен басқалардың есімін сақтаған «Столперштейн» (тақалғыштар) орнатылған.