Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орталық аймақ (Região do Centro, ʁɨʒiˈɐ̃w du ˈsẽtɾu) немесе Орталық Португалия - Португалияның статистикалық аймақтарының бірі. Бұл аймақта әкімшілік мәртебесі бар қалалар: Коимбра, Авейро, Висеу, Кальдас-да-Райна, Лейрия, Кастело-Бранко, Торрес-Ведрас, Томар және Гуарда. Португалияның жеті аймағының бірі (NUTS II бөлімшелері). Сонымен қатар, бұл Еуропаның статистикалық және географиялық мақсаттар үшін Еуропалық Одақ берген өңірлерінің бірі. 2011 жылы оның жалпы ауданы 2,327,026 тұрғынды құрады, халықтың тығыздығы шаршы километрге 82 адам.
The Central Region (Região do Centro, ʁɨʒiˈɐ̃w du ˈsẽtɾu) or Central Portugal is one of the statistical regions of Portugal. The cities with major administrative status inside this region are Coimbra, Aveiro, Viseu, Caldas da Rainha, Leiria, Castelo Branco, Torres Vedras, Tomar, and Guarda. It is one of the seven Regions of Portugal (NUTS II subdivisions). It is also one of the regions of Europe, as given by the European Union for statistical and geographical purposes. Its area totals As of 2011, its population totalled 2,327,026 inhabitants, with a population density of 82 inhabitants per square kilometre.
Тарих
Лузитаниялықтар - Иберия түбегінің батысында тұратын индоевропалық халық. Римдіктер бұл аймаққа қоныстанды және оны Рим провинциясы Лузитанияның бір бөлігі ретінде отарлады. Коимбраға жақын орналасқан Конимбрига деген римдік қала сол кезеңнің ең танымал және жақсы сақталған қалдықтарының бірі болып табылады. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, 5-8 ғасырларда вестготтар басты билеушілер мен отарлаушылар болды. VIII ғасырда Иберияны мұсылмандықтар жаулап алғаннан кейін бұл аймақ мұсылмандықтардың үстемдігіне айналды. Христиандық Реконкистаның алғашқы жылдарында, португалдық ұлттық болмыстың пайда болуына дейін, аймақ христиан крестшілер мен мұсылман монахтары арасындағы шайқас орны болды. Христиандықтар билікті қайтадан алғаннан кейін, патшалар мен жер иелері аймақты Коимбра графтығы деп атады. Ол жаңадан құрылған Кондадо Портукаленсиске, қазіргі Португалияның алғашқы алғысына қосылды. Қазіргі заманғы аймақ шамамен тарихи Бейра провинциясының шекарасына, сондай-ақ бұрынғы Эстремадурадағы Оэсте және бұрынғы Рибатеходағы Медио Техоға сәйкес келеді. Бейра Португалияның тарихи провинциясы болды және оның атын 1910 жылға дейін монархия кезеңінде Португалия тағына мұрагерлер қолданды. Бира ханзадалары Бейра ханзадалары деп аталды.
Inhabited by the Lusitanians, an Indo European people living in the western Iberian Peninsula, the Romans settled in the region and colonized it as a part of the Roman Province of Lusitânia. The Roman town of Conímbriga, near Coimbra, is among the most noted and well preserved remains of that period. After the fall of the Western Roman Empire, Visigoths were the main rulers and colonizers from the 5th to the 8th century. In the 8th century, the Muslim conquest of Iberia turned the region a Muslim dominated territory. In the earliest years of the Christian Reconquista, just before the rise of a Portuguese national identity, the region was a battle place between Christian crusaders and Muslim Moors. Once the Christian regained control, kings and landlords made the region a county, called the County of Coimbra. It was integrated into the newly created Condado Portucalensis, the early precursor of the modern nation of Portugal. The modern region matches up roughly with the boundaries of the historical Beira Province, as well as the Oeste in former Estremadura and Médio Tejo in former Ribatejo. Beira was an historical province of Portugal and its name was used by the heirs to the Portuguese throne during the monarchy period, before 1910. The princes were known as the Princes of Beira.
Тарихи ауылдар
Испаниямен шекаралас таулар арасында бір кездері елді жаудан қорғайтын қамалдар мен бекіністер бар. Ғасырлар бойы мордвалар, христиандар, испандар және португалдар бұл ауылдарды басып алуға тырысты, бірақ олардың биіктігі оларға айқын артықшылық берді. Шекарада орналасқан оннан астам бекіністі ауылдар бүгінгі қонақтарды 900 жылдық тарихқа шақырады. Бұл елге Португалияның ұлт болу үшін күрескен ерліктері, эпикалық шайқастары мен романтикасы туралы әңгімелейді. Бүгінде Португалияда Еуропадағы ең ұзақ шекара бар. Бұл ауылдарда ежелгі дәстүрлер мен діни мерекелер әлі күнге дейін кең тараған. Бұл жерде қонақтар оларды татып, жергілікті дәстүрлі тағамдар - ірімшік, шұжық, тау балы сияқты тағамдарды жей алады. Алмейда қаласындағы қамалдың тар, таспен қапталған көшелері арқылы жүріп, адам бір кездері 12 бұрышты қамалдың қираған жерлеріне барады. Португалияның көптеген Посадаларының бірі - қонақүйге айналған тарихи мүлік - Алмейдада орналасқан. Кастело-Родриго қаласында 1664 жылы болған қатал шайқастың орнын еске түсіретін ескерткіш тасты орнатты. Қалада шағын готика шіркеуі де бар. Кастело-Мендоның жанында римдіктер салған күрделі тас көпір тұр.
Along the region's mountainous border with Spain are a series of fortresses and castles that once protected the country from its many invaders. Over the centuries, Moors, Christians, Spaniards and Portuguese have all tried to take these villages, but their higher elevations usually gave them a distinct advantage. On that border, the more than one dozen fortified frontier villages beckon today's visitors to come explore a 900 year history — full of the heroism, epic battles and romance upon which Portugal struggled to become a nation. Today, Portugal boasts the longest standing border in all of Europe. In these rural border villages, ancient rituals and religious festivals remain popular. Visitors can sample them and partake in the traditional foods of that area, such as cheese, sausages, and mountain honey. In the fortress town of Almeida, a walk through the narrow cobbled streets can lead a visitor to the ruins of a once mighty 12 pointed fortress. One of Portugal's many Pousadas— an historic property turned into an inn— is located in Almeida. In the town of Castelo Rodrigo, a memorial stone marks the place of a fierce battle in 1664, and visitors can view the remains of the castle and its keep, as well as a palace. The town also has a small Gothic church. Near Castelo Mendo stands an intricate stone bridge built by the Romans.
Шекаралық қамалдар
Орталықтың шекаралық аймағындағы көптеген қамалдар ұлттық ескерткіштер болып саналады. Бұл тас қамалдар 11, 12 және 13 ғасырларға жатады. Қалдықтар немесе олардың бөліктері әлі де Альфаиатте, Сортельхада, Вилар-Майорда, Сабугалда, Кастело-Мендода, Кастело-Бомда, Кастело-Родригода, Пенамакорда, Монсантода, Пинхельде және Алмейда тұр. Португалия үкіметі 20 қамал бағытын белгіледі (www. Португалияға сапар. com), оның ішінде Сортельха, Кастело Мендо, Кастело Родриго және Альмейда бекіністі қаласы олардың арасында асыл тастар болып саналады.
Most of the castles in this border region of Central are classified as national monuments. These stone fortresses date back to the 11th, 12th and 13th centuries. Castles, or parts of castles, still stand at Alfaiates, Sortelha, Vilar Maior, Sabugal, Castelo Mendo, Castelo Bom, Castelo Rodrigo, Penamacor, Monsanto, Pinhel and Almeida. A 20 castle route has been delineated by the Portugal government (see www. visitportugal. com), of which Sortelha, Castelo Mendo, Castelo Rodrigo and the fortified town of Almeida are considered gems among them all.
География
Орталық - әр түрлі ландшафты бар аймақ. Ішкі аймағы таулы, кейбір платолары бар, олардың басым бөлігі - Серра-да-Эстрела тауы. Бұл аймақта қарағай мен қаштан ағаштары өседі. Бұл аймақтың жасыл, қалың жерін өзендер қиып өтеді. Тау итәгіндегі бірнеше өзен аңғарлары адамды аяқ басу, балық аулау, теннис пен каноэ спорты сияқты ашық ауада жүруге тартымды етеді. Қыс мезгілінде Серра-да-Эстрелада шаңғымен шұғылдану өте танымал, бірақ кейбір жерлерде, мысалы, Сея қаласының маңында, жасанды қар инфрақұрылымынан қыс мезгілінен бұрын шаңғымен шұғылдану мүмкін. Жағалаудағы жазықта бірнеше жағажай бар, мысалы, Мира, Фигуэйра-да-Фоз, Ильхаво, Назаре, Пениче және Сан-Мартиньо-ду-Порто. Бұл аймақтың табиғи көрнекі жерлері - Серра-да-Эстрела тау жотасы (португал материгіндегі ең үлкен және ең биік), оның Серра-да-Эстрела табиғи паркі, Мондего өзені (тек португал аумағында орналасқан ең ұзын өзен), Авейро лагунасы (Риа-де-Авейро) және жағалаудағы жағажайлар. Ең ірі қалалық орталықтар: Коимбра, Авейро, Висеу, Лейрия, Ковилья, Кастело Бранко, Фигейра да Фоз, Гуарда, Помбал, Томар, Торрес Ведрас, Торрес Новас, Агеда және Кальдас да Рейна.
The Centro is a region of diversified landscapes. The interior is mountainous with some plateaus, dominated by the Serra da Estrela mountain. The region is plentiful of pine and chestnut trees forests. The green, rugged landscape of this region is crisscrossed by rivers. Several river valleys at the foot of the mountains have a full bodied charm that draw one to outdoor activities like hiking, fishing, tennis and canoeing. In the Winter season, skiing on Serra da Estrela is a popular activity, but in some places, like near the town of Seia, skiing before the Winter season is possible due to artificial snow infrastructures. The coastal plain has several beaches, like the ones of Mira, Figueira da Foz, Ílhavo, Nazaré, Peniche and São Martinho do Porto. Natural landmarks in this region are the Serra da Estrela mountain range (the biggest and highest in mainland Portugal), with its Serra da Estrela Natural Park, the Mondego river (the longest river located exclusively in Portuguese territory), the Aveiro Lagoon (Ria de Aveiro) and the coastal beaches. The largest urban centres include Coimbra,Aveiro, Viseu, Leiria, Covilhã, Castelo Branco, Figueira da Foz, Guarda, Pombal, Tomar, Torres Vedras, Torres Novas, Águeda and Caldas da Rainha.
Экономика
Облыстың жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 2018 жылы 38,2 млрд евро болды, бұл Португалияның экономикалық өнімінің 18,8% -ын құрайды. Сатып алу қабілетіне қарай түзетілген жан басына шаққандағы ЖІӨ сол жылы 20 100 евро немесе 27 елдегі орташа көрсеткіштің 67%-ын құрады. Бір жұмысшыға шаққандағы ЖІӨ-нің көрсеткіші Еуропалық Одақ орталығының 68%-ын құрады. Португалияның ең бай аймақтарының бірі, табиғи су ағыстары, ормандар, егістік жерлер және оның ұзақ жағалауы бар, Орталық аймақта елдің ең экономикалық динамикалық және тығыз орналасқан муниципалитеттері бар. Лиссабонның оңтүстігіндегі және Портуның солтүстігіндегі астаналық аймақтарымен жақсы көлік байланыстары, контейнер арқылы теңіз, темір жол және автомобиль жолдары арқылы қол жеткізуге мүмкіндік береді, барлығы негізінен Португалияның ең ірі индустрияланған аймақтарының бірі болып табылатын жағалау белдеуінде орналасқан негізгі өнеркәсіп саласын жасауға ықпал етті. Мұнда автокөлік, азық-түлік, электр құрылғылары, машиналар, химия және қағаз сияқты маңызды өнімдер өндіріледі. Жоғары білім, ғылыми-зерттеу және даму, денсаулық сақтау, ақпараттық технологиялар, биотехнология, орман шаруашылығы, ауыл шаруашылығы, балық аулау және туризм салалары - бұл өңірдегі негізгі салалар. Dão DOC және Bairrada DOC шарап өсіру аймақтары Португалиядағы ең танымал аймақтардың бірі болып табылады. Негізгі өнеркәсіптік, сауда және қызмет көрсету орталықтары Коимбра, Авейро, Висеу, Лейрия, Ковильха, Кастело Бранко және Фигуэйра да Фозда және оның айналасында орналасқан. Сонымен қатар, маңызды жеңіл өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы Гуарда, Торрес-Новас, Торрес-Ведрас және Кальдас-да-Райньяда және оның айналасында орналасқан.
The Gross domestic product (GDP) of the region was 38.2 billion euros in 2018, accounting for 18.8% of Portugal's economic output. GDP per capita adjusted for purchasing power was 20,100 euros or 67% of the EU27 average in the same year. The GDP per employee was 68% of the EU average. One of Portugal's richest regions by the abundance of natural streams of water, forests, arable land and its long coast line, the Central region has some of the most economically dynamic and densely populated municipalities of the country. Excellent transportation links with the Lisbon metropolitan area to the south and the Porto Metropolitan Area to the north, making ocean, rail and motorway access possible via containers, have all contributed to making manufacturing the principal industry, found mainly in the littoral strip, which is one of the largest industrialized areas in Portugal. Important products such as motor vehicles, food, electrical appliances, machinery, chemicals, and paper are produced there. Higher education, research and development, healthcare, information technologies, biotechnology, forestry, agriculture, fishing, and tourism industries are all major industries in the region. The wine regions of Dão DOC and Bairrada DOC are among the most reputed in Portugal. The major industrial, commerce, and service centres are located in and around Coimbra, Aveiro, Viseu, Leiria, Covilhã, Castelo Branco, and Figueira da Foz. Important light industry and agriculture is also based in and around Guarda, Torres Novas, Torres Vedras and Caldas da Rainha.
Білім
Орталық аймақта үш мемлекеттік университет бар: Коимбра университеті, португалдық ең көне университет және аймақтағы ең үлкен; Авейро университеті; және Бейра ішкі университеті. Сонымен қатар бес мемлекеттік политехникалық институт бар: Кастело Бранко политехникалық институты; Коимбра политехникалық институты; Гуарда политехникалық институты; Лейрия политехникалық институты; Томар политехникалық институты және Висеу политехникалық институты. Сонымен қатар, аймақта көптеген мемлекеттік медбикелік мектептер мен жеке жоғары оқу орындары бар.
The Central region has three public universities: the University of Coimbra, the oldest Portuguese university and the largest in the region; the Aveiro University; and the University of Beira Interior. There are also five state run polytechnical institutes: Castelo Branco Polytechnical Institute; Coimbra Polytechnical Institute; Guarda Polytechnical Institute; Leiria Polytechnical Institute; Tomar Polytechnical Institute and Viseu Polytechnical Institute. In addition, there are a large number of public nursing schools and private higher education institutions across the region.