Кіріспе

Turismo Carretera (Жол жарысы, әлдебір, Жол туризмі) – Аргентинадағы танымал жүк көліктері жарысы сериясы және әлемдегі әлі де активті болып табылатын ең көне автокөлік жарысы сериясы. Бұл серияны Turismo Carretera жүргізушілер қауымдастығы ұйымдастырады.

Тарих

Алғашқы ТК жарысы 1937 жылы 12 кезеңнен тұрып өтті, әр кезең әртүрлі провинцияда өткізілді. Болашақ Формула-1 жұлдызы Хуан Мануэль Фангио (Chevrolet) 1940 және 1941 жылдары ТК жарысын жеңіп алды. Осы кезде серияның Chevrolet пен Ford арасындағы бәсекесі басталды, және Ford тарихи жеңістердің көп бөлігін қамтыды. 1960 жылға дейін жарыстардың көп бөлігі уақытша жабық жолдарда өткізілді (содан серияның аты шықты). Бұл импровизацияланған трассалар көбінесе арнайы жарыс трассаларынан өзгеше, топырақ пен асфальттың араласуын ұсынды, ал алғашқы жылдары трассалық және кезеңдік жарыстардан тұрды. Серия өткізген соңғы көшелік жарыс 1997 жылы Санта-Тереситадағы маусымның ашылуы болды, чемпионат қауіпсіздік мақсатында жол жарыстарын тоқтатты. 1960 жылдары бұл санат жоғары технологияларды қолдана бастады, жергілікті өндірушілер бедел үшін көп инвестиция жасады. Ford Motor Argentina және Chevrolet басты бәсекелес болды, Dodge олардан аздап қалып қойды. Industrias Kaiser Argentina компаниясымен біріккен және Rambler моделін мұра еткен еуропалық бренд Renault да үміткер болды. 1970 жылдары Gran Turismo стиліндегі модификацияланған автомобильдерден тұратын Sport Prototipo санаты TC-ден бөлінді, бұл TC-ге өзінің бастапқы автомобильдеріне оралуға мүмкіндік берді, бұл оны шағын қалалардың көрермендері үшін өте танымал етті. Бұл жаңа бағыт бірте-бірте жойылды. 1980 жылдары TC 2000 чемпионаты құрылды, бұл аргентиналықтардың көпшілігі жүргізетін кішірек автомобильдерді көрсетуге мүмкіндік берді, соның ішінде Peugeot, Renault, Fiat және Volkswagen, ал кейінірек жапон брендтері де қосылды. TC 2000 көп ұзамай TC сияқты танымал болды. Кейінгі жылдары және өзінің басты артықшылығын сақтау үшін TC Аргентина жолдарында қолданылмай қалған ескі модельдерді пайдалануды жалғастырып, импортталған қозғалтқыштарды енгізді. 2024 жылы серия қазіргі заманғы американдық "пони" автомобильдеріне өтеді. TC брендтерінің әлі де үлкен жанкүйерлері бар, олардың ішінде Ford және Chevrolet ең ірілері. General Motors 1977 жылы Аргентинада Chevy Coupé SS (Chevrolet Nova) өндірісін тоқтату туралы шешім қабылдады. Dodge және IKA Torino – TC жарысында жеңіске жеткен тағы екі қатысушы.

Чемпионат

2008 жылдан бері Turismo Carretera чемпионды анықтау үшін өздерінің қалыпты чемпионатымен бірге NASCAR стиліндегі «плей-офф» форматын қолданып келеді. «Алтын кубок» (Copa de Oro) деп аталатын плей-офф әдетте маусымның соңғы бес кезеңінде өткізіледі (COVID-19 салдарынан 2020 жылғы маусымда үш кезең). Плей-офф алдындағы соңғы кезеңнен кейін чемпионаттың алғашқы он екі жүргізушісі іріктеледі. Барлық жүргізушілер нөлден бастайды, бірақ чемпионаттың көшбасшысы 15 қосымша ұпай алады, ал «Финал» (төменде қараңыз) жарысында жеңген әрбір жүргізуші жеңіске за 8 қосымша ұпай қосады. Маусымның соңғы кезеңіне дейін плей-оффқа ілікпеген тұрақты есептегі үздік үш жүргізуші, алдыңғы төрт кезеңде (2020 жылы екі кезеңде) жинаған ұпайларымен қатысады. Бұл «соңғы мүмкіндікпен» қатысқандарға қосымша ұпайлар берілмейді. Copa de Oro плей-оффқа іліккен жүргізушілер артқы терезелердегі алтын нөмірлермен және алдыңғы бөлігіндегі алтын бояумен ерекшеленеді.

Оқиға

Қазіргі заманғы Turismo Carretera-да әр маусымда "қалыпты жарыстар" және "арнайы жарыстар" болады. "Қалыпты жарыстар" апта сайын бір квалификациялық сеанстан (сенбі күні өткізіледі) және төрт жарыстан (жексенбі күні өткізіледі) тұрады. Алғашқы үш жарыс – "Сериялар" (Heats) деп аталады – қатысушыларды үш жеке топқа бөледі, олар квалификация нәтижелері бойынша құрылады. Ең жылдам квалификациядан өткен жүргізуші 1-ші серияда бірінші орынды, екінші ең жылдам квалификациядан өткен жүргізуші 2-ші серияда бірінші орынды, ал үшінші ең жылдам квалификациядан өткен жүргізуші 3-ші серияда үшінші орынды иеленеді. Квалификацияда төртінші жылдамдық көрсеткен жүргізуші 1-ші серияда екінші орынды алады, және осылайша барлық қатысушылар үш топқа бөлінеді. Әр сериялық жарыс бес айналымдық спринт болып табылады және әдетте түстен кейін 25 айналымнан тұратын соңғы жарыстың (немесе Финалдың) старттық орналасуын анықтайды. Үш серияның жеңімпаздары ең жылдамнан ең баяу уақытқа дейін ретімен алғашқы үш орынды иеленеді. Бұл процесс қалған қатысушылар үшін де жалғасады, реті бірінші жүргізушінің сериядағы орнымен, содан кейін оның жарыс уақытымен анықталады. Өз сериясындағы жарысты аяқтамаған жүргізушілер Финалда алаңның соңына жылжытылады, олардың реті сериядағы айналымдар санымен, содан кейін жарыстағы орнымен және жарыс уақытымен анықталады.