Кіріспе

Регуляторлық экономика - экономикамен байланысты әр түрлі мақсаттар үшін, соның ішінде нарық сынықтарын жою, қоршаған ортаны қорғау және экономикалық басқару үшін үкімет немесе реттеуші агенттіктермен заң қолдану.

Регламенттің теориясы

Регуляциялау өнері ұзақ уақыт бойы зерттеліп келеді, әсіресе коммуналдық секторда. Регуляциялық саясат туралы екі идея қалыптасты: реттеудің оң теориясы және реттеудің нормативтік теориясы. Біріншісі реттеудің неліктен пайда болатынын қарастырады. Бұл теорияларға нарықтық билік теориясы, "регуляциядағы мүдделі тараптардың мүдделерін сипаттайтын мүдделік топ теориясы" және "бұл сектордың клиенттерге тиімді қызмет көрсетуі үшін мемлекеттік дискрециялық шектеулердің неліктен қажет болуы мүмкін екенін сипаттайтын үкіметтік оппортунизм теориясы" жатады. Бұл зерттеулер әлеуметтанушыларды (макс Вебер, Карл Поланьи, Нил Флигштейн және Карл Маркс) және мемлекеттік институттардың реттеу процестеріне қатысу тарихын қамтиды. "Адамның тағдыры мен оның табиғи ортасының, тіпті сатып алу қабілетінің мөлшері мен қолданылуының жалғыз басқарушысы нарық механизміне жол беру қоғамның қирауына әкеп соғады". * Ақпараттық асимметрия бір тараптың екіншісіне қарағанда көбірек ақпаратқа ие болатын мәмілелерді қамтиды, бұл ең нашар жағдайда нарық сыныбын туғызатын билік тепе-теңдігін тудырады. Олар көбінесе негізгі агенттер проблемалары аясында зерттеледі. Негізгі агенттер теориясы ақпарат асимметриясы мәселелерін қарастырады. Мұнда, үкімет - бұл директор, ал оператор - агент, оператордың кімге тиесілі екеніне қарамастан. Негізгі агенттер теориясы ынталандыруды реттеуде және көп бөлімді тарифтерде қолданылады.

Регламенттік өлшемдер

Дүниежүзілік банктің "Бизнес жүргізу" дерекқоры 178 елден бизнес бастау, жұмысшыларды жұмысқа алу, несие алу және салық төлеу сияқты белгілі бір салалардағы реттеудің шығындары туралы деректер жинақтады. Мысалы, ЭЫДҰ-да бизнесті ашуға орташа есеппен 19 жұмыс күні кетеді, ал Сахарадан оңтүстіктегі Африкада 60 күн; ЖҰӨ-нің пайыздық құны (пара бермеген жағдайда) ЭЫДҰ-да 8%-ды құрайды, ал Африкада 225%-ды құрайды. Дүниежүзілік банктің "Дүниежүзілік басқару индикаторлары" жобасы ережелердің ел басқару сапасына айтарлықтай әсер ететінін мойындайды. "Төмен саясаттар мен ережелерді әзірлеу және іске асыру үшін үкіметтің қабілеті" деп анықталатын елдің нормативтік сапасы - бұл 200-ден астам ел үшін Дүниежүзілік басқару көрсеткіштерінің өлшейтін алты өлшемі. Регламенттің құны 1 триллионнан астамға өсті және өнеркәсіптік шоғырланудың 31 37% -ын түсіндіре алады.

Қазіргі заманғы америкалық саясатта

Өте күрделі реттеуші заң, инфляцияның өсуі, реттеуші бақылауға қатысты алаңдаушылық және ескірген көлік ережелері 1970 жылдардың соңында АҚШ-та реттеуді жоюды тартымды идеяға айналдырды. Президент болған кезінде (1977 - 1981) президент Джимми Картер қаржы жүйесінің (пайыздық мөлшерлеменің жоғарғы шегін алып тастау арқылы) және көлік индустриясының реттеуін жою реформасын енгізді, бұл әуе компаниясының индустриясына еркін жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Президент Рональд Рейган өзінің екі мерзімінде (1981 - 1989) дерегуляция мантиясын алып, оны Рейган экономикасын енгізумен кеңейтті, ол экономиканы кіріс пен корпоративтік салықты қысқарту арқылы реттеуді қысқартумен және мемлекеттік шығындарды азайтумен біріктіруге тырысты. Өнеркәсіптің қолдауына ие болғанмен, Рейгэн дәуірінің дерегуляцияға қатысты экономикалық саясаты көптеген экономистердің пікірінше, 1980 және 1990 жылдардағы жинақ және несие дағдарысына ықпал етті. Еркін нарықтық капитализмнің қызығушылығы бүгінгі күні де американдық саясатта сақталып отыр, көптеген экономистер инвестициямен байланысты тәуекелдер мен реттеудің сақтық шаралары арасындағы тепе-теңдікті табудың маңыздылығын мойындайды. Басқалары қаржылық секторды реттеудің 2007 жылғы қаржылық дағдарысқа әкелгені және реттеу экономикаға тұрақтылық сыйлағандығы негізінде реттеуді жалғастыруды қолдайды. 2017 жылы президент Дональд Трамп "әр жаңа ереже үшін екі ереже шығарады" деген жарлыққа қол қойды. Трамп: "Әрбір ереже қарапайым сынақтан өтуі керек. Бұл американдық жұмысшылар мен тұтынушылардың өмірін жақсарта ма, әлде қауіпсіз ете ме? Егер жауап "жоқ" болса, біз одан құтыламыз". Көптеген адамдар оны табысты деп санайды және мемлекеттік тапшылықты айтарлықтай азайтады, бірақ сыншылар жекешелендіруге байланысты стандарттар, жалақылар мен жұмыспен қамту төмендеді деп санайды. Басқалары кейбір жекешелендірілген салаларды мұқият реттеудің жоқтығын проблемалардың жалғасуының көзі деп атап көрсетеді.

Ұстаздар

Нарықты реттеу қоғамды қорғау үшін және ХХ ғасыр бойы индустриалды капиталистік экономикалық басқарудың негізгі тірегі болды. Карл Поланьи бұл процесті нарықтардың қоғамға "қосалуы" деп атайды. Сонымен қатар, Нил Флигштейн сияқты қазіргі заманғы экономикалық социологтар (оның 2001 жылғы "Базарлар архитектурасы") нарықтар тұрақтылығы үшін мемлекеттік реттеуге байланысты екенін, нәтижесінде соңғы екі жүз жыл ішінде капиталистік қоғамдардағы мемлекет пен нарықтардың ұзақ мерзімді эволюциясы пайда болды деп айтады.

Қарсыластар

Бұл позиция Регламенттің темір заңы деп аталатын басқаша қорытындыланады, онда барлық мемлекеттік реттеу ақырында әлеуметтік қамқорлықта таза шығынға әкеледі деп айтылады. Кейбіреулер компанияларды әлеуметтік жауапкершілікпен әрекет етуге ынталандырады, сондықтан сыртқы реттеудің қажеттілігін жояды, олардың мүдделі тараптарға деген міндеттемесі, беделін сақтауға деген қызығушылығы және ұзақ мерзімді өсу мақсаттары.