Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хамбантота () – Шри-Ланканың Оңтүстік провинциясындағы Хамбантота ауданының бас қаласы. Бұл жетілмеген аймақ 2004 жылғы Үнді мұхитындағы цунамиден ауыр зардап шекті және жаңа теңіз порты мен халықаралық әуежайдың салынуымен қатар бірқатар ірі даму жобалары жүзеге асырылуда. Аталған жобалар және Хамбантота крикет стадионы сияқты басқа да жобалар, үкіметтің Хамбантотаны Коломбодан өзге Шри-Ланканың екінші ірі қалалық орталығына айналдыру жоспарының бір бөлігі болып табылады. Хамбантота атауы «Сампан Тота» деген сөзден шыққан – бұл 1400 жылдардағы оңтүстік теңіздерді кезіп-қонып жүрген малай теңізшілерінің саппандары қолданған порты, еуропалық отарлаушылар келгенге дейін. Халықтың айқын малай қауымының бір бөлігі Магампура порты арқылы келген Малай архипелагының теңізшілерінің ұрпақтары екені айтылады, олар уақыт өте келе осы жерге қоныстанды. Бұрыннан бар малай қауымының болуы британдық отаршылдық үкіметті Хамбантотаның жанындағы Кириндада британдықтармен бірге Кандия соғыстарында шайқасқан малай полкінің әскерлерін таратып, қоныстандыруға мәжбүр етті. Еуропалық отарлаушылардың келуімен және Галле портына назар аударылуымен Хамбантота тыныш дамудан қалып қойды.
Hambantota (, ) is the main town in Hambantota District, Southern Province, Sri Lanka. This underdeveloped area was hit hard by the 2004 Indian Ocean tsunami and is undergoing a number of major development projects including the construction of a new sea port and international airport finished in 2013. These projects and others such as Hambantota Cricket Stadium are said to form part of the government's plan to transform Hambantota into the second major urban hub of Sri Lanka, away from Colombo. Hambantota is derived from 'Sampan Thota' – the harbour used by Malay sea going Sampans which traversed the southern seas in the 1400s well before the European colonisers arrived. The prominent Malay community part of the population is said to be partly descended from seafarers from the Malay Archipelago who travelled through the Magampura port, and over time settled down. The presence of a pre existing Malay community prompted the British colonial Government to disband and settle soldiers of a Malay Regiment which had fought with the British in the Kandyan wars at Kirinda near Hambantota. After the arrival of the European colonialists, and the focus of the Galle harbour, Hambantota went into quiet decline.
Ежелгі Хамбантота
Хамбантота ауданы Рухуна деп аталатын дәстүрлі оңтүстіктің бір бөлігі болып табылады. Ежелгі заманда бұл аймақ, әсіресе Хамбантота және оның маңындағы аймақтар гүлденген өркениеттің орталығы болды. Тарихи мәліметтер сол кездегі аймақтың құнарлы егістіктері мен керемет суару желісі болғанын көрсетеді. Хамбантота Махагама, Рухуна және Долос дахас рата сияқты көптеген аттармен белгілі болды. Шамамен б.з.д. 200 жылы, Шри-Ланканың алғашқы патшалығы Анурадхапураның солтүстік-орталық аймағында өркендеді. Анурадхапура королі Деванампиятиссамен жеке дау салдарынан Маханага патша аралдың оңтүстігінде Рухуна патшалығын құрды. Бұл аймақ ұлт құруда және Шри-Ланканың буддалық мәдениетін қадағалауда маңызды рөл атқарды. Хамбантотаға жақын жерде, қасиетті тіс реликвиясын сақтау үшін Тиссамахараманың ірі ғибадатханасы салынды.
Hambantota District is part of the traditional south known as Ruhuna. In ancient times this region, especially Hambantota and the neighboring areas was the centre of a flourishing civilization. Historical evidence reveals that the region in that era had fertile fields and a stupendous irrigation network. Hambantota was known by many names Mahagama, Ruhuna and Dolos dahas rata. About 200 BC, the first Kingdom of Sri Lanka was flourishing in the north central region of Anuradhapura. After a personal dispute with his brother, King Devanampiyatissa of Anuradhapura, King Mahanaga established the Kingdom of Ruhuna in the south of the island. This region played a vital role in building the nation as well as nurturing the Sri Lankan Buddhist culture. Close to Hambantota, the large temple of Tissamaharama was built to house a sacred tooth relic.
Қазіргі тарих
1801 және 1803 жылдары британдықтар Хамбантотадағы теңізге қарап тұрған маяк жанындағы жартасты төбеге Мартелло мұнарасын салды. Құрылысшы – капитан Гопер, ол мұнараны бұрынғы голландтық топырақ қамалдың орнында тұрғызды. Мұнара 1999 жылы қайта жаңартылды, ал бұрын Хамбантота Каччери кеңсесінің бөлігі болып, Жер тіркелімінің бөлімшесіне орналасқан еді. Қазіргі күні мұнда балық шаруашылығы мұражайы жұмыс істейді. 1803 жылдың 2 тамызынан 9 қыркүйегіне дейін Цейлон тума жаяу әскер полкінің прапорщигі Дж. Прендергаст Канди шабуылынан қорғанып, британдық колонияға жетекшілік етті, оған «Минерва» кемесінің көмегі тиді. Бұрын ол сол жерге тоқтаған және Корольдік артиллериядан 8 сарбазды күшейту үшін қалдырған еді. Осы отряд Прендергасттың колонияны сәтті қорғауына қатысты. Егер Хамбантотадағы мұнара кез келген шабуылды тойтаруға қатысқан болса, бұл британдық Мартелло мұнарасының жауынгерлік қимылға қатысқан жалғыз жағдайларының бірі болар еді. Вирджиния Вульфтің болашақ күйеуі Леонард Вульф 1908-1911 жылдар аралығында Хамбантотадағы британдық отарлық әкімші болды.
Around the years of 1801 and 1803, the British built a Martello tower on the tip of the rocky headland alongside the lighthouse overlooking the sea at Hambantota. The builder was a Captain Goper, who built the tower on the site of an earlier Dutch earthen fort. The tower was restored in 1999, and in the past, formed part of an office of the Hambantota Kachcheri where the Land Registry branch was housed. Today it houses a fisheries museum. From 2 August to 9 September 1803, an Ensign J. Prendergast of the regiment of Ceylon native infantry was in command of the British colony at Hambantota during a Kandian attack that he was able to repel with the assistance of the snow ship Minerva. Earlier, had touched there and left off eight men from the Royal Artillery to reinforce him. This detachment participated in Prendergast's successful defense of the colony. If the tower at Hambantota was at all involved in repelling any attack this would be one of the only cases in which a British Martello tower had been involved in combat. Leonard Woolf, future husband of Virginia Woolf, was the British colonial administrator at Hambantota between 1908 and 1911.
2004 жылы Үнді мұхитында болған жер сілкінісі
2004 жылы Үнді мұхитында болған цунами Хамбантота қаласын қиратты, және 4500-нен астам адамның қаза болғаны хабарланды.
The 2004 Indian Ocean Tsunami devastated Hambantota, and reportedly killed more than 4500 people.
Климат
Хамбантотада Кёппен климаттық жіктелімі бойынша тропикалық ылғалды және құрғақ климат (Aw) басым. Нақты құрғақ маусым жоқ, бірақ қаңтардан наурызға дейін және маусымнан тамызға дейін жауын-шашын айтарлықтай азаяды. Ең көп жауын-шашын қазан және қараша айларында жауады. Қалада жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері шамамен ... мм құрайды. Хамбантотадағы орташа температура жыл бойына көтеріліп-төмендемейді, қаңтарда ... градусқа дейін, ал сәуір және мамыр айларында ... градусқа жетеді.
Hambantota features a tropical wet and dry climate (Aw) under the Köppen climate classification. There is no true dry season, but there is significantly less rain from January through March and again from June through August. The heaviest rain falls in October and November. The city sees on average roughly of precipitation annually. Average temperatures in Hambantota change little throughout the year, ranging from in January to in April and May.
Демография
Хамбантота қаласының көпшілігі буддистерді құрайды. Ислам қаладағы екінші ірі дін. Сонымен қатар, қалада христиандар мен индуистер де аз санда кездеседі. Сингалылар қала халқының басым бөлігін құрайды, ал Шри-Ланка малайлары жалпы халықтың 30 пайызын құрайды.
Hambantota Town is Buddhist majority. Islam is the second largest religion in the town. There are also small numbers of Christians and Hindus. Sinhalese people form the majority of the town's population followed by Sri Lankan Malays who make up 30% of the total population.
Экономика және инфрақұрылым
Цемент ұнтақтау және қаптау зауыты, сондай-ақ тыңайтқыштарды қаптау өсімдіктері салынуда. Хамбантотаның ерекше белгісі – кең тұзды далалар. Қала тұз өндірудің маңызды орталығы болып табылады. 2017 жылы Премьер-министр Ранил Викрамесингхе Қытаймен бірлесіп, арнайы экономикалық аймақтар үшін қажетті жұмыс күшін даярлау мақсатында кәсіптік оқыту орталығын ашты. Викрамесингхе стратегиялық маңызы бар Хамбантота портының 70 пайызын 1,12 миллиард долларға мемлекеттік China Merchants Port Holdings компаниясына жалға беру туралы келісімге де келді, бұл Хамбантотаны «Жол белдеуі» бастамасына ашты.
A cement grinding and bagging factory is being set up, as well as fertiliser bagging plants. Large salt plains are a prominent feature of Hambantota. The town is a major producer of salt. A Vocational training Center was opened in 2017 by Prime minister Ranil Wickremesinghe with China to train the workforce needed for the SEZs. Wickramasinghe also came into an agreement with state owned China Merchants Port Holdings to lease 70 per cent stake of the strategically located Hambantota port at $1.12 billion, opening Hambantota to the Belt and Road Initiative.
Ауа
Маттала Раджапакса халықаралық әуежайы (MRIA) Хамбантота қаласының солтүстігіндегі Маттала кентінде орналасқан. 2013 жылдың наурыз айында ашылған ол, Коломбодағы Бандаранайке халықаралық әуежайынан кейін Шри-Ланканың екінші халықаралық әуежайы болып табылады. Веравила әуежайы да жақын жерде орналасқан.
Mattala Rajapaksa International Airport (MRIA) is located in the town of Mattala, north of Hambantota. Opened in March 2013, it is the second international airport in Sri Lanka after Bandaranaike International Airport in Colombo,. The Weerawila Airport is also located nearby.
Жол
А2 тас жолы Коломбоны Галле және Матара арқылы Хамбантота қаласымен байланыстырады. Коттау мен Матара арасындағы Оңтүстік экспресс жолы Белиатта арқылы Хамбантотамен қосыластырылады.
A2 highway connects Colombo with Hambantota town through Galle and Matara. The Southern Expressway from Kottawa to Matara will be connected to Hambantota via Beliatta
Темір жол
Матара Катарагама темір жолы жобасының құрылысы 2006 жылы басталды, құны шамамен 91 миллион долларға бағаланған кең табанды темір жол салынып жатыр.
Construction work started in 2006 on the Matara Kataragama Railway Line project, a broad gauge railway being implemented at an estimated cost of $91 million.
Энергия
Хамбантота жел электр станциясы – Шри-Ланканың алғашқы жел электр станциясы (тағы екі коммерциялық жел электр станциясы бар). Бұл арал мемлекетінде жел энергиясын өндіруді сынап көруге арналған пилоттық жоба. Жел энергиясын дамыту кезінде нашар жолдар және тұрақсыз қуат желісі сияқты үлкен кедергілерге тап болады. CEB-ның беру желісін дамыту жоспары бойынша, Хамбантотада алғаш рет 220 кВ желілік қосалқы станция салынып жатыр, ол 2022 жылға дейін Ұлттық желіге қосылады. CHINT Electric – бас мердігер, ал Minel Lanka – жобалау, азаматтық құрылыс және электр монтаждау жұмыстарын жүзеге асырған ұлттық мердігер. Бұл қосалқы станция Tirathai компаниясынан алынған 6 дана 220/132/33 кВ 83,33 МВА қуатты трансформаторлар арқылы 500 МВА қуатты өңдейтін болады.
The Hambantota Wind Farm is the first wind farm in Sri Lanka (there are two more commercial wind farms). It's a pilot project to test wind power generation in the island nation. Wind energy development faces immense obstacles such as poor roads and an unstable power grid. With the transmission network development plan of CEB, first ever 220kV grid substation is under construction in Hambantota, it will be connected to the National Grid by 2022. CHINT Electric is the Main Contractor and Minel Lanka is the National Contractor that carried out design, civil construction and electrical installation works. This substation will be handling 500 MVA with 6 units of 220/132/33 kV 83.33 MVA power transformers from Tirathai.
Порт
Хамбантота – жаңа халықаралық порт, Хамбантота портын салу үшін таңдалған аймақ. Оның құрылысы үш кезеңге жоспарланған, ал бірінші кезең 2010 жылдың соңына дейін 360 миллион доллар көлемінде аяқталуға тиіс болған. Порт аясында 550 миллион долларлық салықтан босатылған порт аймағы құрылып жатыр, Үндістан, Қытай, Ресей және Дубай компаниялары аймақта кеме жасау, кеме жөндеу және қойма салуға қызығушылық танытуда. Порт ресми түрде 2010 жылдың 18 қарашасында, құрылыстың бірінші кезеңі аяқталғаннан кейін ашылды. Барлық кезеңдер толыққаннан кейін ол 33 кемеге тоқтауға мүмкіндік береді, бұл Оңтүстік Азиядағы ең ірі портқа айналады. Бunkерлеу нысаны: жалпы сыйымдылығы бар 14 резервуар (8-і мұнай, 3-і авиациялық отын және 3-і сұйық газ) 2012 жылдың ішінде Хамбантотаға барлығы 34 кеме келді, ал Коломбо портына 3667 кеме келді. 2017 жылы Қытайға портты 99 жылға жалға беру құқығы берілді, бұл үшін 1,1 миллиард доллар төленді. Қытай компанияларының Хамбантота портын дамытуға қатысуы кейбір сарапшылардың пікірінше, бұл Қытайдың «Жеміс тізбегі» стратегиясының бір бөлігі. Басқа сарапшылар Қытай теңіз күштеріне портқа кіруге рұқсат беру Шри-Ланканың мүддесіне жатпайтынын, ал порттың ашық орналасуы соғыс уақытында Қытай үшін оның құндылығы күмәнді болар еді деп мәлімдеді. 2019 жылдың қараша айында президент Готабая Раджапакса Шри-Ланка үкіметі порттың 99 жылдық жалға алу шартын күштен шығарып, бастапқы қарызды өтеу кестесіне оралуға тырысатынын мәлімдеді. 2020 жылдың тамызына қарай 99 жылдық жалға алу шарты әлі де күшінде болды.
Hambantota is the selected site for a new international port, the Port of Hambantota. It was scheduled to be built in three phases, with the first phase due to be completed by the end of 2010 at a cost of $360 million. As part of the port, a $550 million tax free port zone is being started, with companies in India, China, Russia and Dubai expressing interest in setting up shipbuilding, ship repair and warehousing facilities in the zone. The port officially opened on November 18, 2010, at the end of the first phase of construction. When all phases are fully complete, it will be able to berth 33 vessels, which would make it the biggest port in South Asia. Bunkering facility: 14 tanks (8 for oil, 3 for aviation fuel and 3 for LP gas) with a total capacity of But in the whole of 2012 only 34 ships berthed at Hambantota, compared with 3,667 ships at the port of Colombo. In 2017 China was given a 99 year lease for the port in exchange for $1.1 billion. The involvement of Chinese companies in the development of Hambantota port have provoked claims by some analysts that it is part of China's String of Pearls strategy. Other analysts have argued that it would not be in Sri Lanka's interests to allow the Chinese navy access to the port and in any event the exposed nature of the port would make it of dubious value to China in time of conflict. In November 2019, President Gotabaya Rajapaksa indicated that the Sri Lankan government would try to undo the 99 year lease of the port and return to the original loan repayment schedule. As of August 2020 the 99 year lease was still in place.
Мәдениет
Хамбантотада спорттық іс-шаралар үшін Махинда Раджапакса халықаралық стадионы орналасқан. Оның 35 000 орындық сыйымдылығы бар және 2011 жылғы Крикет әлем чемпионаты үшін салынған. Жобаның құны шамамен 900 миллион рупий (7,86 миллион АҚШ доллары) деп бағаланады. Шри-Ланка Крикеті 2011 жылғы Крикет әлем чемпионаты үшін инфрақұрылым салуға байланысты туған қарыздан құтылуға тырысуда. Магам Рухунупура халықаралық конференц-залы (MRICH) жергілікті және халықаралық іс-шаралар өткізу үшін салынған. Сирибопурадағы 28 акр жерде орналасқан MRICH – Шри-Ланканың екінші халықаралық конференц-залы. Бас зал 1500 орындық, ал тағы үш қосымша залдың әрқайсысы 250 орынға шақталған. Конференц-зал заманауи техникалық жабдықтармен толықтай жабдықталған, 400 көлікке арналған тұрақ және тікұшақтар үшін қону алаңы бар. 2010 жылдың 31 наурызында Хамбантота 2018 жылғы Ұлттар Достастығы ойындарын өткізу үшін күтпеген үсыныс жасады. Хамбантотада цунамиден кейін масштабты қайта жаңарту жұмыстары жүргізілуде. 2011 жылдың 10 қарашасында Хамбантота үміткерлері ойындарды өткізу құқығын жеңіп алу үшін жеткілікті дауыс жинағанын мәлімдеді. Бірақ 11 қарашада Австралияның Алтын жағалауы ойындарды қабылдау құқығын жеңіп алғаны ресми түрде жарияланды.
Hambantota contains the Mahinda Rajapaksa International Stadium for sports activities. It has a capacity of 35,000 seats and was built for the 2011 Cricket World Cup. The cost of this project is an estimated Rs. 900 million (US$7.86m). Sri Lanka Cricket is seeking relief from its debts incurred in building infrastructure for the 2011 Cricket World Cup. Magam Ruhunupura International Conference Hall (MRICH) was built for local and international events. The MRICH, situated in a 28 acre plot of land in Siribopura, is Sri Lanka's second international conference hall. The main hall has 1,500 seats and there are three additional halls with a seating capacity of 250 each. The conference hall is fully equipped with modern technical facilities and a vehicle park for 400 vehicles and a helipad for helicopter landing. On 31 March 2010, a surprise bid was made for the 2018 Commonwealth Games by Hambantota. Hambantota is undergoing a major face lift since the tsunami. On 10 November 2011, the Hambantota bidders claimed they had already secured enough votes to win the hosting rights. However, on 11 November it was officially announced that Australia's Gold Coast had won the rights to host the games.
Туған қалалар
Хамбантота қаласы 2007 жылдан бері Қытайдың Гуанчжоу қаласымен бауырластық байланыста.
Hambantota is twinned with Guangzhou, China, since 2007.