Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1969 жылы Джон Брюннердің "Жарлы орбита" романы – британдық жазушы Джон Брюннердің ғылыми-фантастикалық романы. Ол баяндау стилі және дистопиялық көзқарасы тұрғысынан жазушының бұрынғы "Занзибарда тұру" романына ұқсас. Романның дәл 100 аталымы бар тарауы, олардың ұзындығы бірнеше беттен бастап жарты сөзбен аяқталады. Алғаш рет 1969 жылы Лео мен Дайан Диллон салған мұқабасымен, Ace Books баспасының "Ace Science Fiction Specials" сериясында жарық көрген. "Жарлы орбита" 1969 жылы "Небула" сыйлығының "Жылдың үздік романы" номинациясына іліккен, ал 1970 жылы ең үздік ғылыми-фантастикалық роман үшін BSFA сыйлығын жеңіп алды.
1969 novel by John Brunner
The Jagged Orbit is a science fiction novel by British writer John Brunner. It is similar to his earlier novel Stand on Zanzibar in its narrative style and dystopic outlook. It has exactly 100 titled chapters, which vary from several pages to part of one word. It was first published in 1969 with cover art by Leo and Diane Dillon, in the Ace Science Fiction Specials line issued by Ace Books. The Jagged Orbit was nominated for the Nebula Award for Best Novel in 1969, and won the BSFA Award for the best SF novel in 1970.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман 2014 жылы Америка Құрама Штаттарында, нәсілдер аралық қарым-қатынас шиеленісінің шегінен асқан кезде орын алады. Мафия тәрізді Готсхалк картелі осы ахуалды пайдаланып, қаруды сатып алуға мүмкіндігі барларға сатады. Картель ішінде консервативті ескі буын мен жаңа компьютерлік технологияны қолданып, айтулы табыстарға жете алатын амбициялы жас кадрлар арасында жік туады. Романның сюжеті бірнеше бағыттан құралған, әрқайсысы жеке тұлғаның тағдырын баяндайды. Джеймс Ридэт – Нью-Йорктің ірі психикалық денсаулық сақтау орталығының жас психологы, ол жұмысынан және өте құрметті Элиас Могшактан көңілі толады. Лайла Клей – "питонша", ол белгілі бір психоделикалық препараттарды өңдеп, санасынан шығатын болжамдар жасайтын транстық күйге енуге қабілетті жас әйел. Мэтью Флемен – "спульпиджон" (тергеуші журналисттердің бір түрі), ол жұмысын сақтап қалу үшін күресіп, өзінің шектен тыс мінез-құлқының салдарынан әйелін Могшак клиникасына қамауға мәжбүр етеді. Сюжет осы кейіпкерлерді – Флемен, Ридэт, Лайла Клей, Педро Диабло (Флеменнің афроамерикандық әріптесі), Ксавьер Конрой (Могшактың көп жылдан бері сынап келе жатқан сынықшысы) және Гарри Мэдисон (Могшак клиникасының бұрынғы науқасы) – біріктіріп, олардың арасындағы ұзақ пікір-таластар арқылы мәселені шешуге бағытталған.
The novel is set in the United States in 2014, when interracial tensions have passed the breaking point. A Mafia like cartel, the Gottschalks, are exploiting this situation to sell weapons to anyone able to buy them. A split develops within the cartel, between the conservative old men and ambitious underlings prepared to use new computer technology to pull off some spectacular coups. There are several separate strands of narrative following particular characters. James Reedeth is a young psychologist at New York's major mental health institution who is disenchanted with his job and his employer, the revered Elias Mogshack. Lyla Clay is a "pythoness," a young woman capable of metabolising certain psychedelic drugs to enter a trance in which she makes unconscious predictions. Matthew Flamen, a "spoolpigeon" (a variety of investigative journalist), is struggling to hold onto his job, and by his obsessive behaviour has driven his wife into Mogshack's asylum. The plot is contrived to bring the strands together and resolve matters by a lengthy discussion between Flamen, Reedeth, Lyla Clay, Pedro Diablo (Flamen's African American counterpart), Xavier Conroy (a long time critic of Mogshack), and Harry Madison (a former patient at Mogshack's asylum).
Қабылдау
Аналогты сыншы П. Шейлер Миллер романды "тамаша жұмыс – күрделі, бірақ тығыз құрылымдалған, толық сенімді және Виктория дәуірінің классикасындай көптеген маңызды кейіпкерлері бар" деп бағалады. Алайда, Джеймс Блиш "Жарлы орбита" романының бұрыннан-ақ тозығы жеткен бағытты ұстанғанын, нәтижесінде "Бруннердің күшті жақтарының ешқайсысын қамтымай, типографиялық әрекеттерге толы, Сталин дәуіріндегі Шостаковичтің туындыларындай мәжбүрлі сүйкімділікке толы, ұзындығымен мақтанғанымен шектеулі, және соңында барлық кейіпкерлерінің әзілді рөлдерге қайта оралуымен" сипатталғанын айтты.
Analog reviewer P. Schuyler Miller praised the novel as a "beautiful job—intricate yet tightly constructed, thoroughly believable with as many important characters as a Victorian classic." James Blish, however, lambasted The Jagged Orbit for pursuing an already exhausted mainstream model, producing a text "embodying almost none of Brunner's strengths, loaded to the gunwales with typographical tricks, as full of compulsive cuteness as Stalin era Shostakovich, its very length pretentious and inhibiting, containing a vast cast of characters all of whom are in the end regressions to the funny hat school".