Кіріспе

Шоу-киіз – АҚШ-тың су жолдарымен, әсіресе Миссисипи және Огайо өзендерімен саяхаттап, өзен бойындағы елді мекендерге мәдениет пен ойын-сауық жеткізетін жүзбелі театр еді. Бұл арнайы қайықтар жүк тасымалдауға емес, жолаушыларды тасымалдауға арналған, оларды көбінесе кішкентай итергіш немесе буксир қайық итеріп жүргізер еді. Шоу-киіздер көбінесе бумен жұмыс істемейтін, себебі бу машинасы логистикалық жағдайларға байланысты театр залының ішіне орналастырылуы керек болғандықтан, үлкен театр құру қиынға түсер еді.

Тарих

Американың шекаралық дәуірінде болашақ көрермендер қазіргі АҚШ аумағына кеңінен шашырап кеткен. Актерлер Англиядан Америкаға келіп, театрлар мен гастрольдік труппалар құрылды. 1816 жылы саяхаттаушы театрдың алғашқы дамушысы Ноа Лудлоу 200 долларға кеме сатып алып, оны "Нұхтың кемесі" деп атады. Лудлоу және 11 серігі, "Америка театрлық одағы" компаниясы ретінде танымал болған, Огайо және Миссисипи өзендерімен жүзіп, мүмкіндігінше қойылымдар қойды. Олардың кемеде өнер көрсеткені немесе кемені тек көлік құралы ретінде пайдаланғаны белгісіз. Егер олар шын мәнінде кемеде өнер көрсеткен болса (мүмкіндігі жоғары), онда Лудлоудың "Нұхтың кемесі" алғашқы шоу-кеме болар еді. Британдық актер Уильям Чапман аға 1831 жылы Питтсбургте "Жүзуші театр" деп аталған алғашқы мақсатты шоу-кемені құрды. Осы дамуға қарсы тұру үшін 1900 жылдары олар көлемі ұлғайып, әсем әрі күрделі безендірілді. "Алтын таяқ" 1400 адамға арналған орынға ие болды; "Мақта гүлі", "Күнды оңтүстік" және "Жаңа шоу-кеме" жүзбелі театр сарайлары еді.

Танымал мәдениетте

1914 жылы цирк актері Джеймс Адамс және оның әйелі «Джеймс Адамс жүзетін театрын» іске қосты, бұл шоу-лодка Чесапик шығанағын аралап, Мэриленд, Вирджиния және Солтүстік Каролинадағы көрермендерге театр жеткізді. 1926 жылы «Шоу-боат» романын жазу кезінде Эдна Фербер шоу-лодка – жоғалып бара жатқан американдық ойын-сауық түрі туралы зерттеу материалдарын жинау үшін «Джеймс Адамс жүзетін театрында» болды. Бұл роман Кёрн мен Хаммерштейннің «Шоу-боат» (1927) атты Бродвейдегі сәтті өнер туындысы болды. 1951 жылы MGM-нің «Шоу-боат» мюзиклінің кино нұсқасының кассадағы табысынан кейін, онда қайық сәнді, өздігінен жүретін бу қайығы ретінде дұрыс емес бейнеленді, шоу-лодканың үлкен екі қабатты кеме, арт жағында үлкен қайықтағы дөңгелегі бар бейнесі халық мәдениетінде қалыптасты. «Шоу-боаттың» екі бұрынғы кино нұсқасы және көптеген сахналық қойылымдары тарихи тұрғыдан дұрыс кемені көрсетеді, ал мюзиклге негіз болған Эдна Фербердің романы он тоғызыншы ғасырдағы шоу-лодканың дизайнын дәл көрсететін «Cotton Blossom» туралы сипаттама береді.

Сленг

Көрнекті кемелердің (шоуботтардың) әсемдігіне байланысты "шоубот" термині, кез келген жағдайда көзге түсетін мінез-құлық көрсетуге ұмтылатын адамды бейнелейтін сленгке айналды. Бұл термин әсіресе спортта қолданылады, онда шоубот (немесе кейде "шоуботер") өзінің мақсатына жетуден бұрын (немесе тіпті оның орнына) жарқын әрекет жасайды. Бұл сөз етістік ретінде де қолданылады. Британдық "Soccer AM" телешоуында өткен аптадағы ойындардан алынған әсерлі трюктарға арналған "Шоубот" атты бөлім бар. Шоуботинг мысалдары: Леон Летттің Super Bowl XXVII-де қалпына келтірілген футболды азық-түлік қапқа салып алып жүруі (содан кейін гол сызығына жетпес бұрын одан алынып тасталды); Билл Шумейкердің 1957 жылғы Кентукки Дербисінің финиш сызығына жеткенше ат үстінде тұрып қалуы, нәтижесінде жеңіске жете алмауы (кейбір деректер бойынша, ол финиш сызығын дұрыс бағаламаған, ал алдындағы жокей тұрып қалмаған); Линдси Джейкобеллистің 2006 жылғы Қысқы Олимпиададағы сноуборд кросының финалында қарсыластарынан бұрын сноубордын ұстап алып құлауы, оның алтын медаль мүмкіндігінен айырылуына (оның орнына күміс медаль алды); Усайн Болттың 2008 жылғы Жазғы Олимпиададағы 100 метрлік жүгірістің финалында жеңіске жеткенге дейін кеудесін соғуы, бұл оның 9,69 секундтық әлемдік рекордына бірнеше секунд қосып, Mario Balotelli-дің (футбол) қақпаға керегі жоқ болған кезде арқасымен соққы беруге тырысуы. Шоуботинг көбінесе осыған ұқсас назар аударуға себеп болады, егер оны орындаған қатысушы әлі де жалғасып жатқан жарыста қиындыққа тап болса. Бокста шоуботинг көбінесе қарсыласты келекелеу, қолғаптарын түсіріп, соққы беруге шақыру немесе жекпе-жек кезінде қауіпті әрекеттер жасау түрінде көрінеді. Шоуботинг стилімен танымал боксшылар: Мұхаммед Али, Sugar Ray Leonard, Roy Jones Jr. және Флойд Мейвезер Jr. Андерсон Сильва UFC жауынгері.