Кіріспе
"Республикалық аналық" – 18 ғасырлық термин, ол Америка революциясына дейін, оның кезінде және кейін Америка Құрама Штаттарындағы әйелдердің рөліне қатысты көзқарасқа сипаттама береді. Ол патриоттардың қыздарын республикалық идеалдарды сақтауға тәрбиелеу қажеттігіне негізделген, осылайша республикалық құндылықтарды келесі ұрпаққа жеткізуге болатындығына сенім білдірілді. Осылайша, "Республикалық ана" өзінің күйеуі мен балаларының моральдық қағидаларын сақтауға жауапты, азаматтық ізгіліктің сақтаушысы деп есептелді. Бұл анахронизм болғанымен, "Республикалық аналық" кезеңін феминизм тарихында жіктеу қиын. Бір жағынан, ол әйелдердің ерлердің қоғамдық өмірінен бөлек, үй шаруашылығымен айналысуы керек деген идеяны нығайтты. Екінші жағынан, әйелдердің білім алуына мүмкіндік беріп, олардың "дәстүрлі" саласына бұрынғы әйелдер еңбегінің түсініктерінде болмаған құндылық пен маңыздылықты сыйлады.
"Republican Motherhood" is an 18th century term for an attitude toward women's roles present in the emerging United States before, during, and after the American Revolution. It centered on the belief that the patriots' daughters should be raised to uphold the ideals of republicanism, in order to pass on republican values to the next generation. In this way, the "Republican Mother" was considered a custodian of civic virtue responsible for upholding the morality of her husband and children. Although it is an anachronism, the period of Republican Motherhood is hard to categorize in the history of feminism. On the one hand, it reinforced the idea of a domestic women's sphere separate from the public world of men. On the other hand, it encouraged the education of women and invested their "traditional" sphere with a dignity and importance that had been missing from previous conceptions of women's work.
Республикашылдық және әйелдердің рөлі
Республикалық идеологияға көбірек мән берілуімен қатар, әйелдер осы құндылықтарды таратуға көмектеседі деп күтілді; олардың келесі буынды тәрбиелеуде ерекше міндеті болды. Линда К. Кербердің "Республикалық ана: әйелдер және Ағартушылық – американдық перспектива" атты мақаласында республикалық аналықты бала кезінің спарталық үлгісімен салыстырды, онда балалар патриотизмді құрметтеуге және елдің мүддесі үшін жеке қажеттіліктерінен бас тартуға тәрбиеленеді. Осы арқылы аналар ұлдарын бостандыққа ұмтылуға және мемлекеттік қызметке жетелейді, ал қыздары үй шаруашылығын келесі буынға жеткізеді. Бұған қоса, әйелдерге бұрынғыдан гөрі кеңірек білім алуға мүмкіндік берілді. Әбигейл Адамс әйелдердің білімі үшін жақтас болды, бұл оның президент Джон Адамсқа жазған көптеген хаттарында айқын көрінеді.
Дін
Көптеген христиан дін қызметкерлері, мысалы, пастор Томас Бернард, республикалық аналық идеалдарын белсенді түрде насихаттады. Олар бұл әйелдер үшін тиімді жол деп сенді, бұл Мэри Вулстонкрафт және оның замандастары ұсынған қоғамдық рөлдерден өзгеше болды. Дәстүр бойынша, әйелдер, әсіресе сексуалдық және діни мәселелерде, моральдық тұрғыдан еркектерден төмен саналды. Алайда, XIX ғасыр жақындаған сайын, көптеген протестант пасторлары мен моралисттер әйелдердің қарапайымдылығы мен тазалығы олардың табиғатында болғанын, осының арқасында балаларына христиандық құндылықтарды сіңіруде ерекше қабілеттері бар екенін айтты. Протестантизм діндегі әйелдер мен еркектер арасындағы гендерлік теңсіздікті азайтуға маңызды үлес қосты, және әйелдерге дін қызметкері болуға рұқсат бермесе де, оларға қасиетті жазуларды оқуға және псалмдарды айтуға рұқсат етілді.
Әйелдерді тәрбиелеу
Революциялық соғыстан бұрын әйелдердің еркектерден кем деп саналғандығы жиі кездесетін пікір болғандықтан, олар білім алудың орнына күйеулеріне, үйлеріне және балаларына қамқорлық жасауға тиіс деп есептелді. Соғыс кезінде әйелдер өз жауапкершіліктерін сақтай отырып, еркектердің көптеген міндеттерін өз мойнына алуға мәжбүр болды, бұл әйелдердің зиялылық жағынан еркектерден кем емес екенін көрсетті. Осы түсінікпен әйелдер өз тәуелсіздігін іздеуге және оған қол жеткізу үшін тиісті білім алуға кірісті. Лидия Мария Чайлд, Катарина Мария Седжвик және Лидия Сигорнидің еңбектері ерекше әсер етті, олар табысты республиканы ізгі отбасылармен байланыстыра отырып, республикалық аналық рөлін қағида ретінде қалыптастырды. Әйелдер осы рөлдерге ең лайықты деген ой, олардың кішкентай балаларды жақын және мұқият бақылаушылар ретінде биологиялық тұрғыдан дайындалғандығы туралы негізгі болжамдарға негізделген. 1830 жылдарға қарай, Жаңа Англияның жазушылары әйелдер білімін жақсарту бойынша құрметті үлгілерге айналды және осы бағытта жұмыс істеді. Білімге қолжетімділіктің кеңеюі математика және философия сияқты классикалық білім салаларында бұрын тек еркектерге ғана арналған пәндерді қыздарға арналған мемлекеттік және жеке мектептердің оқу бағдарламаларының негізгі бөлігіне енгізуді қамтыды. Бенджамин Раш та әйелдердің білім алуға тең мүмкіндіктерге ие болуы керек екенін және әйел болудан асып түсетін пәндердің маңыздылығын баяндаған сөзімен танымал болды. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында қалалар мен елді мекендер қыздар мен әйелдер үшін жаңа мүмкіндіктер жасады. 1787 жылы әйелдерді білім беру мақсатында ашылған алғашқы мектеп – Филадельфиядағы Жас қыздар академиясы болды. Әйелдердің өз балаларын тәрбиелеуге және "жақсы әйелдер" болуға қабілеттерін арттыру үшін білім алуы керек деген сенім кеңінен тарады. Білім алуға шамасы келмейтіндер үшін, әйелдерге тегін білім беру мақсатында Аймвелл мектебі сияқты мектептер ашылды, бұл әйелдер үшін білім беру мүмкіндіктерін одан әрі кеңейтті.
Республика аналығының тарихы
"Республикалық аналық" термині он сегізінші немесе он тоғызыншы ғасырларда қолданылмаған. Бұл термин алғаш рет 1976 жылы тарихшы Линда К. Кербердің "Республикалық ана: әйелдер және Ағартушылық – американдық перспектива" атты мақаласында, ал 1980 жылы "Республика әйелдері: революциялық Америкадағы интеллект және идеология" кітабында америкалық идеалды сипаттау үшін қолданылған. Тарихшы Ян Льюис кейіннен бұл ұғымды "Республикалық әйел: ерте республикадағы ізгілік және азғыру" атты мақаласында (Уильям және Мэри тоқсаны, 1987) кеңейтті. Бұл ұғымның алғашқы тұқымдары он жетінші ғасырдың көрнекті философы Джон Локктың еңбектерінде, әсіресе "Үкімет туралы екі трактатында" кездеседі. Бірінші трактатында ол әйелдерді әлеуметтік теорияға енгізді, ал екінші трактатында олардың рөлдерін нақтырақ анықтады. Кербер 1997 жылғы эссесінде келтіргендей, Локк былай деп жазды: "[А]лғашқы қоғам ер және әйел арасында құрылды, содан кейін ата-аналар мен балалар арасындағы қарым-қатынас пайда болды – некелік қоғам ер және әйелдің ерікті келісімімен құрылады". Басқаша айтқанда, оның замандасы Роберт Филмер және басқалар тарапынан жарияланған дәстүрлі жыныстық иерархияға қарсы, Локк ерлер мен әйелдердің некеде тең рольде екеніне сенді. Әйелдерден үй шаруасымен айналысу күтілді, бірақ Локк трактаттары үй өмірінің құндылығын бағалауға көмектесті. Локк Филмердің жазбаларын талдағаннан кейін әйелдерді қолдау туралы аз айтқанмен, оның трактаттары қоғамдағы әйелдердің ролін атап көрсетуге үлкен әсер етті.
Ұзақ мерзімді әсер ету
Республикалық аналық туралы ұғым бастапқыда әйелдерді жеке өмірге баулыса кеундесе де, нәтижесінде американдық әйелдерге білім алу мүмкіндіктері кеңейді. Мэри Лион мен 1837 жылы құрылған «Маунт Холиоке әйелдер семинариясы» (кейіннен Маунт Холиоке колледжі) осының жарқын мысалы. Бұл идеал бастамашылдық пен тәуелсіздікке ие әйелдерді қалыптастырды. Кербердің айтуынша, бұл «саяси сауаттылықты және белсенділікті заңдастырған республикалық аналық идеологиясының қарама-қайшылық жағы болды». Білімді солтүстік әйелдері 1830 және 1840 жылдары гүлденген құлдықтан азат ету қозғалысының ең белсенді дауыстарындан және ұйымдастырушыларынан болды. Әйелдер саясатқа белгілі бір шекке дейін ғана араласа алатын, одан әрі кетсе, ерлер мен тіпті басқа әйелдер оларды «әйелге лайық емес» деп есептейтін. Құлдыққа түскендердің азаматтық құқықтары үшін күресу әйелдерге өздерінің патриархаттың құлы екенін және өздеріне де құқық керек екенін түсінуге көмектесті, соның нәтижесінде 1848 жылғы Сенека Фолс конвенциясы және АҚШ-тағы әйелдер құқығы қозғалысы пайда болды. Олар сайлау құқығы, меншік құқығы, заңдық мәртебе және отбасылық даулардағы балаларға қамқорлық беру құқығы үшін күресті. Бұл қозғалыс, әрине, 50 жыл бұрын республикалық аналыққа берілген назардың нәтижесі болып табылады.
Республика аналық идеясының бастамасы
Республикалық аналықтың алғашқы көрінісі б.з. дейінгі 600-500 жылдар аралығында классикалық Римде байқалды. Классикалық Римде әйелдердің қоғамдағы рөлі сол кездегі әлемдегі басқа қоғамдардағы әйелдерге қарағанда әлдеқайда маңызды болды. Классикалық римдіктердің пікірінше, отбасы – олардың өркениетінің негізі болды, бұл римдік ерлер мен әйелдер арасындағы тұрақты некелерге әкелді. Мери Виснер Хэнкс өзінің "Тарихтағы гендер: жаһандық перспективалар" кітабында ежелгі римдіктердің көзқарасы бойынша "үлгілі неке" – "ерлі-зайыптылардың бір-біріне адал болуы, ортақ мүдделерге, іс-әрекеттерге және мүлікке ие болуы" деп сипаттайды. Балаларының тәрбиесінде әйелдер мен аналардың маңызды рөлі болғандықтан, оларға білім алуға және оған қол жеткізуге құқық берілді. Бұл классикалық өркениеттерде сирек кездесетін мүмкіндік болды, өйткені сол кезде әлемнің көптеген мәдениеттерінде әйелдерге білім алуға рұқсат берілмеді. Римдегі осы мысал соңғы уақыттарда әлемнің түкпір-түкпірінде әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте пайдаланылды және 1920 жылға дейінгі кезеңде АҚШ-та аналар мен әйелдердің басты аргументі болды, нәтижесінде 19-шы түзету қабылданып, әйелдерге дауыс беру құқығы берілді.