Кіріспе

Жапон суретшісі (1868–1958)

Йокояма Тайкан (横山 大観) – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жапон суретінің маңызды тұлғасының суретші аты. Ол жапон сурет салу техникасы – Нихонганы қалыптастыруға үлкен үлес қосканымен белгілі.

Ерте өмір

Сакай Хидемаро (Йокояма Тайкан деп белгілі) Ибараки префектурасының Мито қаласында, Мито кланына қызмет еткен самурай Сакай Сутехиконың үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Оның алғашқы аты Хидедзо, кейін Хидемацу болды. 1878 жылы отбасымен бірге Токиоға көшті. Токио Фурицу Дайичи Чугако (қазіргі Хибия орта мектебі) -нде оқыды, сонымен қатар ағылшын тілі мен батыс стиліндегі майлы бояуға қызығушылық танытты. Бұл оны суретші Ватанабе Фумисабуродан қаламмен сурет салуды үйренуге жетеледі. 1888 жылы анасының отбасына қабылданды, "Йокояма" тегін алды және жеке есімін Хидемароға өзгертті. 1889 жылы Йокояма Окакура Какудзо (Окакура Теншин деп те аталады) жаңа ғана ашқан Токио Бидзюцу Гакконың (Токио өнер университетінің алдыңғысы) алғашқы түлектерінің қатарына қабылданды. Оқу орнында Кано мектебінің суретшісі Хашимото Гаходан сабақ алды. Оның бірнеше сыныптастары да кейін танымал суретшілерге айналды: Хишида Шунсо, Шимомура Канзан және Сайго Когетсу. Бітірген соң Йокояма Киотодағы "Киото Ширицу Биджуцу Когеи Гакко" (Киото қалалық өнер университетінің алдыңғысы) -нда бір жыл оқытушы болып жұмыс істеді, буддалық сурет өнерін зерттеді. Осы шамада ол "Тайкан" атты өнер есімін қолдана бастады. 1896 жылы Токио Бидзюцу Гаккосында ассистент-профессор ретінде Токиоға оралды. Бір жылдан кейін, ұстазы Окакура Какудзо (Окакура Теншин) саяси себептермен отставкаға кетуге мәжбүр болғаннан кейін, лауазымынан кетіп, Окакурамен бірге Жапония Көркемсурет академиясын (Нихон Биджутсуин) құрды. Әйелі қайтыс болғаннан кейін Йокояма Калькутта, Нью-Йорк, Бостон, Лондон, Берлин және Париж қалаларына саяхаттап, шетелде кеңінен болып қайтты.

Көркемдік мансап

1914 жылы білім министрлігі ұйымдастырған Бунтен көркемөнерлер көрмесінен шеттетілгеннен кейін, Йокояма 1913 жылы Окакура Какудзоның қайтысынан кейін жабылған Жапон көркемөнер академиясын қайта жаңғыртуға күш салды. Жапон көркемөнер академиясының жыл сайынғы көрмелері, «Интен» деген қысқаша атауымен белгілі болды, жас дағдылы суретшілер үшін маңызды үкіметтік емес платформаға айналды. Осы кезеңде Тайканның басты демеушісі жібек саудагері және өнерді қолдаушы Хара Томитаро болды. Оның университеттегі ықпалы тек қана көркем салалармен шектелмей, басқа шығармашылық салаларға да тарады. Мысалы, ол лак өнерінде білім алған Хакуо Ирияманы тәрбиеледі, ол құрғақ лак және пигменттелген лак техникаларын пайдаланып, жаңа сурет салу және басып шығару әдістерін дамытты. Тайкан Нихонга техникасының қалыптасуына зор үлес қосты, дәстүрлі сызық салу әдісінен бас тарды. Хишида Шунсомен бірлесіп, ол сызықтарды жойып, жұмсақ, бұлыңғыр түстерге назар аударатын жаңа стильді жасады. Йокояманың туындылары көбінесе дәстүрлі Ринпа мектебінің стиліне адал болғанымен, ол батыс суреттемесінен алынған әртүрлі техникалармен тәжірибе жасады. Алайда, мұндай инновациялық тәсіл басқа дәстүрлі суретшілер тарапынан қатты сынға ұшырады. «Мороу тай» (қазіргі кезде оның суреттерінің ерекшелігін көрсететін стиль) деп аталатын стиль энергия мен жандылықтың жетіспеуін сарказммен білдірді. Кейіннен ол негізінен монохромды түсті суреттерге көшті және қара түстің әртүрлі тоннарын меңгергенімен танылды. Оның көптеген туындылары Мәдениет істері агенттігінің маңызды мәдени мүліктері ретінде тіркелді. 1902 жылы Калькуттаға жасаған сапары әлемдік модернизмнің дамуына үлкен әсер етті, өйткені ол маңызды ертедегі үнді модернисі Абаниндранат Тагормен техника және мотивтер алмасуға мүмкіндік берді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Тайкан Жапония үкіметі тарапынан жапондық өнер қауымының ресми өкілі ретінде Италияға жіберілді. Оның ұстазы Окакура Теншин ұлтшыл болғандықтан (Мейдзи дәуірінде де адал философ ретінде танымал болды), Тайкан оның ойларына қатты ықпал етті. Осының салдарынан, ол Фудзи тауын суреттерінің негізгі мотиві ретінде жиі пайдаланды және тіпті оларды императорлық отбасыға сыйлады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол суреттерін сатудан түскен табысын ұлттық әскери қажеттіліктерге жұмсады, бұл оның Жапония капитуляциясынан кейін SCAP тарапынан тұтқындалуына және тексеруге әкелді. 1935 жылы ол Императорлық өнер академиясына (Жапон өнер академиясының алдағысы) тағайындалды, ал 1937 жылы 1937 жылы құрылған Мәдениет орденімен марапатталған алғашқы адамдардың бірі болды. Ол сонымен қатар «Көктемнің күн шуағы» орденінің бірінші дәрежесімен марапатталды. 1958 жылдың 26 ақпанында Йокояма Тайкан Токиода сексен тоғыз жасында қайтыс болды; оның бұрынғы үйі қазір Йокояма Тайкан еске алу мұражайы ретінде жұмыс істейді. Оның миы Токио университетінің медицина мектебінде формальдегидте сақталған.

Құрмет

2011 жылдың 2 қарашасында Google оның 143 жылдық туған күнін Google Doodle арқылы тойлады.