Оқакура Какузо: Жапон өнері мен мәдениетінің қайта жаңғыртушысы
Okakura Kakuzō
Оқакура Какузо: Жапон ғалымы, өнер сыншысы, «Шаят кітабы» авторы. Япон мәдениеті, өнері, қарапайым өмір салты туралы мақалалар. Мейдзи қалпына келтіруі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон ғалымы және өнер сыншысы (1863–1913)
Japanese scholar and art critic (1863–1913)
Окакура Какудзо (岡倉 覚三), сондай-ақ Окакура Теншин деп те аталады, Мэйдзи қайта жаралу реформасы дәуірінде дәстүрлі формаларға, әдет-ғұрыптарға және сенімдерге сын көзбен қарауды қадағалаған жапон ғалымы және өнер сыншысы болды. Жапониядан тыс жерлерде ол "Шай кітабы: өнер, мәдениет және қарапайым өмірдің жапондық үйлесімі" (1906) еңбегімен әйгілі. Ағылшын тілінде жазылған бұл кітап орыс-жапон соғысынан кейін жарық көрді, онда батыстың жапондықтарды және жалпы азиялықтарды бейнелеудегі бұрмалаушылықты айыптап, Жапония батыстың әскеришілдігін қабылдаған жағдайда ғана құрметке ие болатынынан қорқыныш білдірді.
Okakura Kakuzō (岡倉 覚三), also known as Okakura Tenshin , was a Japanese scholar and art critic who in the era of Meiji Restoration reform promoted a critical appreciation of traditional forms, customs and beliefs. Outside Japan, he is chiefly renowned for The Book of Tea: A Japanese Harmony of Art, Culture, and the Simple Life (1906). Written in English, and in the wake of the Russo Japanese War, it decried Western caricaturing of the Japanese, and of Asians more generally, and expressed the fear that Japan gained respect only to the extent that it adopted the barbarities of Western militarism.
Ерте өмір және білім
Окакура Канемонның екінші ұлы, бұрынғы Фукуи доменінің қазынашысы, кейін жібек саудагері болған, және Канемонның екінші әйелінен туған Какудзо, ол туған бұрыштық қойманың (角蔵) құрметіне аталған, бірақ кейіннен есімінің жазылуын "оянған бала" (覚三) мағынасын беретін басқа канжилерге өзгертті. Окакура Хепберн романдану жүйесін жасаған христиан миссионері доктор Джеймс Кертис Хепберннің басқаратын мектепке барып ағылшын тілін үйренді. 15 жасында ол жаңадан аталған Токио императорлық университетіне қабылданды, онда ол Гарвардта білім алған өнер тарихшысы Эрнест Феноллозамен алғаш рет танысып, одан сабақ алды.
The second son of Okakura Kan'emon, a former Fukui Domain treasurer turned silk merchant, and Kan'emon's second wife, Kakuzō was named for the corner warehouse (角蔵) in which he was born, but later changed the spelling of his name to different Kanji meaning "awakened boy" (覚三). Okakura learned English while attending a school operated by a Christian missionary, Dr. James Curtis Hepburn, of the Hepburn romanization system. At 15, he entered the newly renamed Tokyo Imperial University, where he first met and studied under the Harvard educated art historian Ernest Fenollosa.
Мансап
1886 жылы Окакура білім министрінің хатшысы болып тағайындалды және музыкалық мәселелерге жауапкершілік жүктеліп, сол жылы Императорлық өнер комиссиясына мүше болып кірді. Ол Батыс әлеміндегі бейнелеу өнерін зерттеу үшін шетелге жіберілді. Еуропа мен АҚШ-тан оралғаннан кейін 1887 жылы Токио бейнелеу өнер мектебін (東京美術学校 Tōkyō Bijutsu Gakkō) құруға көмектесті және бір жылдан соң оның директоры болды. Жаңа өнер мектебі дәстүршілдердің «жансыз консерватизміне» және «Батыс өнерін еліктеудің әсерсіздігіне» қарсы «алғашқы маңызды реакцияны» білдірді. Окакура ежелгі және ұлттық өнерді жаңғыртуға тырысты, олардың идеалдарын құрметтеді және олардың мүмкіндіктерін зерттеді. 1897 жылы мектеп бағдарламасында еуропалық әдістерге басымдық берілетіні анық болғанда, ол директорлық қызметінен кетті. Алты айдан кейін ол Нихон Биджутсуинде (日本美術院, «Жапон бейнелеу өнері академиясы») ұлттық шабытты сақтай отырып, Батыс өнерінен нәр алуға тырысты. Ол Хашимото Гахо, Йокояма Тайкан және тағы отыз жеті жетекші суретшімен бірге құрылды. Окакура халықаралық көзқарастары бар қалалық адам болды және өзінің барлық маңызды еңбектерін ағылшын тілінде жазды. Окакура Жапонияның дәстүрлі өнерін зерттеді, Еуропа, АҚШ және Қытайға саяхаттады, сондай-ақ екі жыл Үндістанда тұрып, Свами Вивекананда мен Рабиндранат Тагормен пікір алмасты. Окакура Азия мәдениетінің қазіргі әлемге маңыздылығын атап өтті және оның ықпалын өнер мен әдебиет салаларына жеткізуге тырысты, олар сол кезде көбінесе Батыс мәдениетімен басым болды. 1906 жылы Уильям Стержис Бигелоу оны Бостонның Көркемсурет мұражайына шақырды және 1910 жылы Жапон және Қытай өнері бөлімінің кураторы болды. Азия біртұтас. Гималай таулары екі алып цивилизацияны – Конфуцийдің коммунизміне ие Қытайды және Ведалардың жекелегендігіне ие Үндістанды бөліп, оларды одан әрі нығайтады. Бірақ тіпті қарлы тосқауылдар да барлық азиялықтардың ортақ рухани мұрасы – әлемнің барлық ұлы діндерін тудыруға және Жерорта және Балтық теңізінің теңізшіл халықтарынан ерекшеленуге мүмкіндік беретін, соңғы және жалпыға ортақ сүйіспеншіліктің кең аумағын тоқтатуға жеткіліксіз. 1904 жылы жарық көрген «Жапонияның оянуы» атты кітабында Окакура «Батыстың даңқы – Азияның қаралы күйі» деп мәлімдеді. Бұл пан-азиялық идеяның ерте көрінісі болды. Осы кітапта Окакура Жапонияның қарқынды жаңғыруы Азияда бірауызды қолдау таппағанын атап өтті: «Біз еуропалық өркениетпен Азиялық емес, еуропалық өркениетпен теңесуге тым құштармыз, сондықтан континенттік көршілеріміз бізді дінсіздер деп санайды, тіпті Ақ апаттың өзі деп қарастырады». Окакура «Шай – бұл ішу формасын идеализациялау ғана емес, ол өмір өнерінің діні» деп атап өтті. [Теизм] тазалық пен үйлесімділікті, өзара қайырымдылықтың құпиясын, әлеуметтік тәртіптің романтизмін сақтайды. Бұл – кемелсіздікке табыну, өмір деп білетін осы мүмкін емес нәрседе мүмкін болатын нәрсені іске асыруға жасалған нәзік тырысқандық. Оның айтуынша, батыстықтар мұның ешқайсысын бағаламайды. «Күлкілі бейқамдықпен» батыстықтар шай рәсімін «Оңтүстікке балалық сезіммен қарайтын мыңдаған ерекшеліктердің бірі» деп есептейді. Орыс-жапон соғысынан кейін жазған хатында Окакура батыстықтардың Жапонияны «бейбіт өнерге берілген кезде варварлық» деп санағанын, ал «Манчжуриядағы шайқас далаларында жаппай қырғын жасаған кезде ғана оны өркениетті деп атағандарын» айтты. Окакураның соңғы жұмысы, «Ақ түлкі», 1912 жылы Изабелла Стюарт Гарднертің қолдауымен жазылған, Бостон опера театры үшін ағылшын тіліндегі либретто болды. Либреттода кабуки пьесалары мен Вагнердің «Таннхаузер» эпосының элементтері бар және оны Окакураның Шығыс пен Батысты татуластыруға деген үмітінің метафоралық көрінісі ретінде түсінуге болады.
In 1886, Okakura became secretary to the minister of education and was put in charge of musical affairs. Later in the same year he was named to the Imperial Art Commission and sent abroad to study fine arts in the Western world. After his return from Europe and the United States, in 1887 he helped found, and a year later became director of, the Tokyo School of Fine Arts (東京美術学校 Tōkyō Bijutsu Gakkō). The new arts school represented "the first serious reaction to the lifeless conservatism" of traditionalists and the "equally uninspired imitation of western art" Okakura sought to rehabilitate ancient and native arts, honoring their ideals and exploring their possibilities. When, in 1897, it became clear that European methods were to be given ever increasing prominence in the school curriculum, he resigned his directorship. Six months later he renewed the effort, as he saw it, to draw on western art without impairing national inspiration in the Nihon Bijutsuin (日本美術院, lit. "Japan Visual Arts Academy"), founded with Hashimoto Gahō and Yokoyama Taikan and thirty seven other leading artists. Okakura was a high profile urbanite who retained an international sense of self. He wrote all of his main works in English. Okakura researched Japan's traditional art and traveled to Europe, the United States and China, and lived two years in India during which he engaged in dialogue with Swami Vivekananda and Rabindranath Tagore. Okakura emphasised the importance to the modern world of Asian culture, attempting to bring its influence to realms of art and literature that, in his day, were largely dominated by Western culture. In 1906, he was invited by William Sturgis Bigelow to the Museum of Fine Arts, Boston and became the Curator of its Department of Japanese and Chinese Art in 1910. Asia is one. The Himalayas divide, only to accentuate, two mighty civilisations, the Chinese with its communism of Confucius, and the Indian with its individualism of the Vedas. But not even the snowy barriers can interrupt for one moment that broad expanse of love for the Ultimate and Universal, which is the common thought inheritance of every Asiatic race, enabling them to produce all the great religions of the world, and distinguishing them from those maritime peoples of the Mediterranean and the Baltic, who love to dwell on the Particular, and to search out the means, not the end, of life. In his subsequent book, The Awakening of Japan, published in 1904, he argued that "the glory of the West is the humiliation of Asia." This was an early expression of Pan Asianism. In this book Okakura also noted that Japan's rapid modernization was not universally applauded in Asia: ″We have become so eager to identify ourselves with European civilization instead of Asiatic that our continental neighbors regard us as renegades—nay, even as an embodiment of the White Disaster itself." Okakura argued that "Tea is more than an idealization of the form of drinking; it is a religion of the art of life". [Teaism] insulates purity and harmony, the mystery of mutual charity, the romanticism of the social order. It is essentially a worship of the Imperfect, as it is a tender attempt to accomplish something possible in this impossible thing we know as life. None of this, he suggested, was appreciated by the Westerner. In his "sleek complacency", the Westerner views the tea ceremony as but "another instance of the thousand and one oddities which constitute and childishness of the East to him". Writing in the aftermath of the Russo Japanese War, Okakura commented that the Westerner regarded Japan as "barbarous while she indulged in the gentle arts of peace", and began to call her civilized only when "she began to commit wholesale slaughter on the Manchurian battlefields". Okakura's final work, The White Fox, written under the patronage of Isabella Stewart Gardner in 1912, was an English language libretto for the Boston Opera House. The libretto incorporates elements from both kabuki plays and Wagner's epic Tannhäuser and may understood, metaphorically, as an expression of Okakura's hoped for reconciliation of East and West.
Өлім
Окакураның денсаулығы соңғы жылдары нашарлады. 1913 жылғы маусым айында ол досына: "Дәрігерлердің айтуынша, менің ауруым – ХХ ғасырдың кең таралған сырқаты – Брайт сырқаты. Мен әртүрлі елдерде түрлі тағамдар жедім, олар асқазаным мен бүйректерімнің генетикалық ерекшеліктеріне сай келмеді. Алайда, мен жазылып жатырмын және қыркүйек айында Қытайға баруды жоспарлап отырмын", – деп жазды. 1913 жылғы тамыз айында "Какудзо Акакурадағы таулық үйіне баруға талап етті, соңында әйелі, қызы және қарындасы оны пойызбен сол жерге жеткізді. Шамамен бір апта бойы Какудзо жақсырақ сезініп, адамдармен сөйлесе алды, бірақ 25 тамызда жүрек талмасына ұшырады және бірнеше күн бойы қатты ауырып жатты. Ол отбасының, туыстарының және шәкірттерінің қоршауында 2 қыркүйекте дүниеден өтті".
Okakura's health deteriorated in his later years. "My ailment the doctors say is the usual complaint of the twentieth century—Bright's disease," he wrote a friend in June 1913. "I have eaten things in various parts of the globe—too varied for the hereditary notions of my stomach and kidneys. However I am getting well again and I am thinking of going to China in September." In August, 1913, "Kakuzo insisted on going to his mountain villa in Akakura, and finally his wife, daughter and his sister took him there by train. For a week or so, Kakuzo felt a little better and was able to talk with people, but on August 25, he had a heart attack and spent several days in great pain. Surrounded by his family, relatives and his disciples, he passed away on September 2."
Мұра
Жапонияда Окакура мен Фенолоса Нихонганы, яғни дәстүрлі жапон техникасымен салынған суретті "құтқарып қалған" деп есептеледі, себебі ол батыс стиліндегі сурет салумен, немесе "Йогамен" алмастырылу қаупінде болған. Шындығында, Окакураның өлімінен кейін оның ізбасарлары осы рөлді қатты жақтағанмен, қазіргі өнертанушылар бұл тұжырымды аса маңызды деп санамайды, сондай-ақ майлы бояудың дәстүрлі жапон суретіне нақты "қауіп" келтіргеніне де күмәнді. Дегенмен, Окакура жапон эстетикасын жаңғыртуда маңызды рөл атқарды, себебі ол Жапонияның мәдени мұрасын сақтау қажеттігін түсінген және Мейдзи қайта жаралуынан басталган Жапонияның жаңғыру кезеңіндегі маңызды реформаторлардың бірі болды. Жапониядан тыс, Окакура бірнеше маңызды тұлғаларға тікелей немесе жанама түрде әсер етті, олардың ішінде Свами Вивекананда, философ Мартин Хайдеггер, ақын Езра Паунд, және әсіресе ақын Рабиндранат Тагор мен оның жақын досы, мұрагер Изабелла Стюарт Гарднер болды. Ол сонымен қатар, қазіргі үнді суретінің негізін қалаушы Абаниндранат Тагорға сурет салудың жуындыру (wash) техникасын таныстырған үш жапон суретшісінің бірі еді. Ибараки университетінің Изура өнер және мәдениет институтының құрамында, Китаибараки, Ибараки префектурасындағы Изура жағалауында теңізге қарайтын алтыбұрышты ағаштан жасалған Роккакудоны басқарады. Ол Окакураның жобасымен 1905 жылы салынған және ұлттық ескерткіш ретінде тіркелген.
In Japan, Okakura, along with Fenollosa, is credited with "saving" Nihonga, or painting done with traditional Japanese technique, as it was threatened with replacement by Western style painting, or "Yōga", whose chief advocate was artist Kuroda Seiki. In fact this role, most assiduously pressed after Okakura's death by his followers, is not taken seriously by art scholars today, nor is the idea that oil painting posed any serious "threat" to traditional Japanese painting. Yet Okakura was certainly instrumental in modernizing Japanese aesthetics, having recognized the need to preserve Japan's cultural heritage, and thus was one of the major reformers during Japan's period of modernization beginning with the Meiji Restoration. Outside Japan, Okakura influenced a number of important figures, directly or indirectly, who include Swami Vivekananda, philosopher Martin Heidegger, poet Ezra Pound, and especially poet Rabindranath Tagore and heiress Isabella Stewart Gardner, who were close personal friends of his. He was also one of a trio of Japanese artists who introduced the wash technique to Abanindranath Tagore, the father of modern Indian watercolor. As part of the Izura Institute of Arts & Culture, Ibaraki University manages Rokkakudō, an hexagonal wooden retreat overlooking the sea along the Izura coast in Kitaibaraki, Ibaraki Prefecture, that was designed by Okakura and built in 1905. It is registered as a national monument.
Қосымша көздер
Баруша, Рустам. Басқа Азия: Рабиндранат Тагор және Окакура Теншин. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы, 2006. "Біз Жапонияны әлемге жақсырақ түсіндіруіміз керек". "Асахи шимбун" газеті, 2005 жылдың 12 тамызы. Бенфей, Кристофер. Ұлы толқын: алтын ғасырдың адамы, жапондық эксцентриктер және ескі Жапонияның ашылуы. Нью-Йорк: "Рендом Хаус" баспасы, 2003. Окакура Какудзо, "Сәйдің суреттелген кітабы". Чианг Май: Cognoscenti Books, 2012. ASIN: B009033C6M. Уэстин, Виктория. Жапон суреті және ұлттық ерекшелік: Окакура Теншин және оның шеңбері. Мичиган университетінің жапондық зерттеулер орталығы, 2003.
Bharucha, Rustom. Another Asia: Rabindranath Tagore and Okakura Tenshin. New York: Oxford University Press, 2006. "We Must Do a Better Job of Explaining Japan to the World". Asahi Shimbun, August 12, 2005. Benfey, Christopher. The Great Wave: Gilded Age Misfits, Japanese Eccentrics, and the Opening of Old Japan. New York: Random House, 2003. Okakura Kakuzo, The Illustrated Book of Tea. Chiang Mai: Cognoscenti Books. 2012. ASIN: B009033C6M
Westin, Victoria. Japanese Painting and National Identity: Okakura Tenshin and His Circle. Center for Japanese Studies University of Michigan (2003).