Кіріспе

Ұлыбритания қорғаныс компаниясы
Болгар-Македониялық Адрианополь революциялық комитеттері

BMARC (Британдық өндіріс және зерттеу компаниясы) – ұшақтарға арналған және әскери-теңіз күштеріне қарсы әуе шабуылынан қорғануға арналған қаруды, әсіресе, жобалап және өндіретін Ұлыбританиядағы фирма. Ол Линкольншир графтығының Грантем қаласындағы Спрингфилд жолында (A607 тас жолының бөлігі) орналасқан.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Герберт Остин басқарған Әуе министрлігінің көлеңкелі фабрика жоспары аясында құрылған және қаржыландырылған компанияның негізін Уильям Денис Кендалл қалады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі қарулану шараларында Кендалл 1942 жылдан 1950 жылға дейін Грантем округінің депутаты болды. Лорд Браунлоу төрағалық етті. R&H және A B сияқты, осы жерде де жеке өрт сөндіру бригадасы болды. Компанияның өрт сөндіру бригадалары Грантемдегі крикет алаңында компанияаралық спорттық жарыстар өткізеді, ал Мелтон Моубрей, Борн және Питерборо сияқты басқа да округтік өрт сөндіру бригадалары да қатысты. Мылтық клубы бар еді, сондай-ақ бөлімдер арасында жарыстар ұйымдастырылды. Компания Грантем ауруханасына 330 фунт стерлинг көлемінде ақша жинап, жаңа операциялық үстел сатып алуға жәрдемдесті. Соғыс жылдарында зауытта 7800 адам жұмыс істеді, олардың 2000-ы әйелдер еді. Әйелдер осы зауытта оқ-дәрі жасады. Лондонға жасалған бомбалау шабуылдарынан кейін әлеуметтік беделді леди Урсула д’Або жақын маңдағы Лестерширге қайтып келді, ал оның әкесі (герцог) оған зауытта әйелдер жөніндегі офицер болып жұмыс табуға көмектесті. Урсула үйіне атпен, қараңғыда 8 шақырымдай жол жүріп оралды. Қараңғыда аты Белвоар қамалына баратын жолды білген. Урсула басқарушы директормен сырлы қарым-қатынаста болды, бұл оның ағасы Чарльзге (1940 жылдан 1999 жылға дейін герцог болған) ұнамады, ол басқарушы директорды ең нашар түрдегі адал емес адам деп сипаттады. Урсуланың үш ағасының барлығы соғыс кезінде әскери қызметтен өтті. Зауыттың неміс люфтваффесіне таныс екені, сондай-ақ оның маңыздылығы да белгілі болды. Зауыт темір жолдың жанында орналасқан, осылайша оны оңай табуға болады. Неміс ұшақтары Мидлендстен қайта оралғанда Белвоар аңғарында көптеген бомбалар тастады, себебі бұл олардың бомбалаушы ұшақтары үшін танымал бағыт болды. 1943 жылға қарай, оның екі өндірістік бөлімшесі Hispano Suiza 20 мм зеңбірегіне қатысты Ұлыбританияның сұранысының 46%-ын өтеді. Қалғаны 25%-ын Ньюкасл-андер-Лаймдағы «Бирмингем кіші қару компаниясы» (The Birmingham Small Arms Company Limited (BSA)) көлеңкелі зауыты, 25%-ын Пул корольдік қару фабрикасы және 3%-ын Корольдік кіші қару фабрикасы Энфилдтен жеткізді. 1940 жылы Ұлыбритания шайқасы кезінде 20 мм зеңбіректер Spitfire және Hurricane ұшақтарымен жарақтандыруды жаңа ғана бастады. 1943 жылға қарай, RAF өз күшін толығымен зеңбіректермен жарақтандырды. Грантем осы себепті люфтваффеден 21 рет шабуылға ұшырады, нәтижесінде 1941-1942 жылдары 88 адам қаза тапты (көптеген адамдар 1941 жылдың 9 қаңтары мен 4 ақпанында Коммерциялық көшесі мен Нортон көшесі маңында қаза тапты). 1941 жылдың 9 қаңтарында сағат 19:00 шамасында Коммерциялық көшесінде, 71 нөмірдің жанында 29 жарылғыш бомбадан 22 адам қаза тапты. 1944 жылдың қазан айының ортасында цензуралық шектеулер алынып тасталды және Грантемге жасалған әуе шабуылдарының алғашқы ресми тізімі жарияланды, себебі жаңадан шабуыл жасау қаупі болмады. Грантемге 197 жарылғыш бомба, 500 өрт сөндіруші бомба түсті, 71 үй қирады. Линкольн қаласында 8 адам қаза тауып, 55-і жарақат алды, Скегнессте 36 адам қаза тапты. Сканторп қаласында 6 адам қаза тапты. Бір ерекше шабуыл 1942 жылдың 24 қазанында болды, онда бомбалар Стюарт көшесінің көп бөлігін және оның әуе шабуылынан қорғаныс орнын жойғанда 32 адам қаза тапты. «Грантем журналы» Грантемге жасалған кез келген шабуылды «Мидлендс қаласына жасалған әуе шабуылы» деп атады. 1942 жылдың қазан айындағы шабуыл айдың жарығында болды, әуе шабуылынан қорғаныс орнында 10 адам қаза тапты. Сондай-ақ, 17 жарылғыш бомба түскен және 20 үй қираған Сент-Кэтрин көшесі де зардап шекті. Шабуыл жақын маңдағы RAF Group 5 штабына жасалды деп күдіктенді. 1941 жылдың 27 қаңтарында сағат 14.30 шамасында Спрингфилд жолындағы Әуе кемелерін өндіру министрлігіне ұшақ түсірілді. Юнкерс Ju 88 әуежайынан ұшып кеткен. Рейдте зауытта 16 адам қаза тауып, 4 бомба тасталып, 30 адам жарақат алды. 4 үй қирады. Ju 88, A 5 4D+CT 9./KG 30, кешкі сағат 15.30-да Фиштофт қаласындағы Пиллидің жолына жақын жердегі далаға құлады. Неміс экипажы ұшақты өртеп жіберіп, қашып құтылды, бірақ ұсталды. Бұл олардың 100-ші миссиясы болды. Экипаж бұрын 1940 жылдың 10 мамырында Fokker D. XXI атып түсірілген, Vijfhuizen-ге құлаған. Экипаждың бір мүшесі қаза тауып, орнын Эрнст Стиллер басты. Ұшақтың бір винті BMARC әлеуметтік клубына түсті. Экипаж құрамында 26 жастағы оберлейтенант Фридрих Карл Ринк, обергефрейтер Эрнст Стиллер, 27 жастағы оберфельдвебель Вильгельм Рютер және 23 жастағы унтерофицер Фердинанд Виссинг болды. Зауытқа 1940 жылдың 3 желтоқсанында күндіз шабуыл жасалды, бірақ ұшақ 3-ші Кестевен (Грантем және Спиттлегейт) батальонының зауытта орналасқан зениттік батареясымен зақымдалды. 1941 жылдың 4 ақпанында 7 адам қаза тапты. 1942 жылғы көтеріңкі көңіл-күйді арттыратын «The Foreman Went to France» фильмі Грантем зауытының қызметкеріне арналған. Пембрукширден келген Мельбурн Джонс 1940 жылы Франциядағы Hispano Suiza зауытында немістер үшін аса құнды болатын Deep Hole Boring Machines (терең тесік бұрғылау машиналары) бар екенін анықтады және осы жабдықты қайтару үшін командамен миссияға шықты. Француз зауытын және жергілікті ауылды қараусыз қалдырғаннан кейін, олар жабдықты Англияға жүк көлігімен қайтарып әкелді. Мельбурн Джонс 1955 жылы Грантемде қайтыс болды. Грантем зауытындағы қарудың стволдарын бұрғылау үшін қолданылатын Deep Hole Boring Machine (DHBM) өте құнды болды және арнайы жасалған бомбадан қорғалған қоршауда сақталды. Компанияның көңіл-күйін көтеру үшін «Hot Spots» деп аталатын әуесқой театр труппасы құрылды. 1940 жылдың 15 ақпанында қалалық Театр Роялде өткен қойылымды актер Лесли Ховард тамашалады. Ховард 1943 жылдың 1 маусымында BOAC Flight 777 рейсінде сегіз Юнкерс Ju 88 ұшағымен атып түсірілді. «Hot Spots» тобы Wings for Victory Week іс-шараларына қатысты. 1943 жылдың 6 тамызында әлеуметтік клубта Феликс Мендельсонның Гавайилік серенадалары, сондай-ақ Корольдік Әуе күштері полкінің оркестрі өнер көрсетті. Зауыттық ойын-сауықтардың бір бөлігі ретінде Грейси Филдс 1943 жылдың 31 тамызында қалалық кинотеатрда жұмысшылар үшін қойылым қойды. Кейін Грейси жергілікті әуежайды аралап, Кендалл мырзаның Бельтон Лейніндегі «Brusa» үйінде түндеді. Олар Джордж көшесіндегі Эмпайр театрында және Слифордтың астық сақтау орнында да іс-шаралар ұйымдастырды. 1944 жылдың 12 ақпанында сағат 20:00-де Слифордтың кинотеатрында «Ақылдылар клубы» форматты сұрақ-жауап кеші ұйымдастырылды, ал Грантемдегі Мемлекеттік кинотеатрда сағат 15:00-де ұқсас кеш өтті. Екі панельге де Александр Кричли, Джон Лаверсид, Ұлыбритания шайқасының қатысушысы, Джордж Рикс, кейін либералдық партияның жетекшісі болған Клемент Дэвис, лорд Гранвилл, Джон Макговерн (саяхатшы) және Анирин Беван қатысты. Соғыстың соңына қарай зауыт 5 миллион оқ және 100 мың зеңбірек снаряды жасады. Джим Ийд (1905-1983), BMARC-де Денис Кендаллға жұмыс істеген, кейін 1945 жылдан 1967 жылға дейін «Грантем журналының» редакторы болды.

Соғыстан кейінгі

1974 жылы компания Market Rasen маңындағы Faldingworth орналасқан жерді сатып алды, онда зеңбіректерді (Oerlikon 20 мм зеңбіректер) сынау және тексеру үшін екі жабық атыс полигоны болды. Бұл жерде Redbeard және WE.177 сияқты ядролық қарулар да сақталған. Қазіргі уақытта бұл орын BAE Systems компаниясымен пайдаланылуда. Компания Oerlikon 30 мм екі зеңбірек жүйесін (GCM) де жасады. BMARC – Hispano Suiza (Suisse), S. A. компаниясының Женевадағы еншілес кәсіпорны болды, содан кейін 1970 жылдан 1987 жылға дейін швейцариялық қорғаныс өндірушісі Oerlikon компаниясына тиесілі болды. 1988 жылдың мамырында ол штаб-пәтері Кент қаласында орналасқан British Astra Holdings компаниясына сатылды. Швейцарияның Contraves (қазіргі Rheinmetall Air Defence) және Plessey компанияларымен бірлесіп, Seaguard теңіздік зымыранға қарсы қорғаныс жүйесін әзірледі. 1984 жылы Корольдік теңіз күштері Голландияның Goalkeeper CIWS (Signaal, қазіргі Thales Nederland) жүйесін сатып алды, бұл келісім бойынша голланд әскері өздерінің Karel Doorman класындағы фрегаттары үшін Rolls Royce Marine Spey қозғалтқышын алмастырып алатын болды. 1990 жылдары компания Иракпен заңсыз мәмілелер жасады деген күдікпен тергелді. Джонатан Эйткен 1988 жылдың қыркүйегінен бастап компанияның атқарушы емес директоры болды, ал 1997 жылдың наурыз айында BMARC Иранға қару сатқандығы айыпталды. 1995 жылдың 11 желтоқсанында ITV World in Action бағдарламасы бұл мәселені және Scott Report баяндамасын жариялады. Guardian газеті бұл мәселені жан-жақты (және эксклюзивті) зерттеді, негізінен Джонатан Эйткеннің беделін түсіру (кейіннен соттау) мақсатында.

Фолкленд соғысы

Компанияға "Көкше әйелінің" Кәсіпкерлік сыйлығы: Халықаралық сауда (экспорт) (1981) табысталды. Вулкан шабуылын жоспарлау кезінде, "Қара қаз" операциясы аясында, RAF әуе шабуылына қарсы 35 мм-лік "Оерликон" GDF зениттік қондырғысының мүмкіндіктеріне ерекше қызығушылық танытты. RAF Waddington станциясының командирі станцияның барлау офицерін, флот лейтенанты Мартин Халламды, бұрынғы жоғары шенді RAF офицері Спайк Джонспен сөйлесу үшін Грантем зауытына жіберді. Кездесуді басқарушы директор Вернер Лойк (швейцариялық) ұйымдастырды. RAF радар мүмкіндіктерін анықтады, бірақ Аргентинаның ауыр Roland (ракеталық) жүйесін тасымалдауы екіпайлы екені айтылды. Аргентиналықтар жүйені Фолкленд аралдарына алып барды, және ол кейіннен 1982 жылдың 1 маусымында Sea Harrier ұшағын атып түсірді. Аргентиналықтар "Оерликон" 35 мм зениттік қондырғысымен өздерінің екі ұшағын да атып түсірді. Фолкленд соғысынан кейін көптеген Корольдік теңіз күштерінің кемелеріне BMARC 20 мм пушкасы орнатылды, себебі бұл кемелердің көпшілігінде аргентиналық әуе шабуылдарына қарсы нашар қорғаныс болған еді.

Қаржылық құлдырау

1992 жылдың 4 ақпанында 50 миллион фунт стерлинг қарызы болғаннан кейін Astra таратылды. Ұлыбританияда ол пиротехникалық компания Haley & Weller-ге (гранаталар жасаған) ие болды. Astra Holdings қаржылық құлдырағаннан кейін, 1992 жылдың сәуірінде BMARC компаниясын British Aerospace сатып алды, ол қысқа мерзімге Royal Ordnance құрамына кірді. Компания 1992 жылы Грантемдегі өндірістік алаңын жапты, ал 1994 жылы алаң сатылды.

Сапарлар

1943 жылғы 26 қаңтарда Министр Эндрю Дункан осы нысанды барып көрді. 1941 жылғы 7 қыркүйекте, жексенбі күні Корольдік әуе күштері колледжінің музыкалық тобы BMARC әлеуметтік залында концерт өткізді.

Корольдік теңіз флотының пайдалануы

20 мм қаруды пайдаланатын кемелер: 22-ші типті фрегат, 42-ші типті эсминец, "Бристоль" және "Форт Виктория".

Сайттың қазіргі қолданылуы

Бұрынғы алаңдағы кеңселер қазір Спрингфилд бизнес паркіне айналды, ал фабриканың қалған бөлігі тұрғын үйлер салу үшін пайдаланылды. Оңтүстік Линкольншир кәсіпкерлік агенттігі сол жерде орналасқан еді.