Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппиннің ұлттық үкіметі
National government of the Philippines
Филиппин үкіметі өзара байланысты үш тармақтан тұрады: заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтары. Филиппин президенттік өкілді және демократиялық конституциялық республика ретінде унитарлық мемлекет болып басқарылады, онда президент көппартиялық жүйеде мемлекет басшысы және үкімет басшысы қызметін атқарады. Үш тармақтың өкілеттіктері Филиппин Конституциясымен бекітілген: Заң шығару билігі Филиппиннің екі палаталы Конгресіне жүктелген – Сенат жоғарғы палата, ал Өкілдер палатасы төменгі палата болып табылады. Атқару билігі президент басшылығымен үкімет тарапынан іске асырылады. Сот билігі соттарға жүктелген, ал Филиппиннің Жоғарғы Соты – ең жоғары сот органы.
The government of the Philippines has three interdependent branches: the legislative, executive, and judicial branches. The Philippines is governed as a unitary state under a presidential representative and democratic constitutional republic in which the president functions as both the head of state and the head of government of the country within a pluriform multi party system. The powers of the three branches are vested by the Constitution of the Philippines in the following: Legislative power is vested in the two chamber Congress of the Philippines—the Senate is the upper chamber and the House of Representatives is the lower chamber. Executive power is exercised by the government under the leadership of the president. Judicial power is vested in the courts, with the Supreme Court of the Philippines as the highest judicial body.
Атқарушы билік
Үкіметтің атқарушы тармағы Президент басқаратын Министрлер кабинеті мен барлық атқарушы ведомстволардан құралады. Президент және вице-президент халықтың жалпы дауысымен жеке-жеке тікелей сайланады және олардың өкілеттік мерзімі алты жылды құрайды. Вице-президент бір рет қайта сайлануға құқылы, ал президент қайта сайлануға үміткер бола алмайды. Қазіргі президент – Бонбонг Маркос, ал вице-президент – Сара Дутерте, олар 2022 жылы сайланды.
The executive branch of government comprises the Cabinet and all executive departments, led by the president. The president and vice president are directly elected separately by national popular vote for a term of six years. While the vice president may be re elected once, the president is barred from seeking re election. The incumbent president and vice president are Bongbong Marcos and Sara Duterte, respectively, who were elected in 2022.
Төраға
Филиппин президенті – елдің бас атқарушысы, мемлекет және үкімет басшысы. Президент барлық атқарушы ведомстволарға жетекшілік етеді. Министрлер кабинетін құрайтын ведомство басшыларын Президент тағайындайды, бірақ олардың тағайындалуы Тағайындау комиссиясының мақұлдауына байланысты. Президент сонымен қатар барлық жергілікті басқару органдарын қадағалайды. Президент атқарушы жарлықтар шығаруға, кешірім беруге және мәжбүрлеу құқығын жүзеге асыруға құқылы. Кез келген заң жобасын ветолау құқығынан басқа, Президент Конгресс үшін заңнамалық күн тәртібін де белгілейді.
The president of the Philippines is the country's chief executive, serving as the head of state and head of government. The president heads all executive departments. The heads of the departments, which make up the cabinet, are appointed by the president subject to the approval of the Commission on Appointments. The president also supervises all local government units. The president may also give executive issuances, grant pardons, and exercise the power of eminent domain. Aside from having the power to veto any bill, the president also sets the legislative agenda for Congress.
Вице-президент
Филиппиннің вице-президенті, бас атқарушының орынбасары, президент отставкаға кеткенде, импичмент арқылы қызметтен алынғанда, қақтығысқа түскенде немесе қайтыс болғанда, президенттікке мұрагерлікте бірінші болып табылады. Вице-президент көбінесе, бірақ әрдайым емес, президенттің кабинетіне кіреді және оны Тағайындау комиссиясының келісімінсіз тағайындауға болады. Вице-президент лауазымы бос болған жағдайда, президент Конгрестің кез келген депутатын (көбінесе партияласын) жаңа вице-президент етіп тағайындайды. Бұл тағайындама Конгрестің үштен екісінің дауысымен бекітілуі тиіс.
The vice president of the Philippines, the deputy chief executive, is the first in line for succession if the president resigns, is removed after impeachment, is permanently incapacitated, or dies. The vice president is usually, though not always, a member of the president's cabinet and may be appointed without the approval of the Commission of Appointments. If there is a vacancy in the position of vice president, the president will appoint any member of Congress (usually a party member) as the new vice president. The appointment must then be validated by a three fourths vote of the Congress.
Заң шығарушы билік
Заң шығарушы билік Филиппин Конгресіне жүктелген. Конгресс екі палаталы, ол Филиппин Сенаты мен Өкілдер Палатасынан құралған. Екі палатаның құқықтары шамамен тең, және екі палатадан өтуі тиіс әрбір заң жобасы немесе қаулы президенттің қол қоюына жіберілмес бұрын екі палатаның келісімін алуы керек. Сенат Пасай қаласында, ал Өкілдер Палатасы Кесон қаласында орналасқан, екеуі де Метро Манила қаласында орналасқан.
The legislative power is vested in the Congress of the Philippines. The Congress is bicameral, consisting of the Senate of the Philippines and the House of Representatives. The two chambers have roughly equal powers, and every bill or resolution that has to go through both houses needs the consent of both chambers before being passed for the President's signature. The Senate is located in Pasay, while the House of Representatives is located in Quezon City, both of which are in Metro Manila.
Өкілдер Палатасы
Филиппин өкілдер палатасы – Конгрестің төменгі палатасы. Палата округтік және салалық өкілдерден тұрады, олар үш жыл мерзімге сайланады және үш рет қатарынан қайта сайлануға құқылы. Әрбір заң жобасы Палатада мақұлдалуға тиіс, одан кейін Сенатқа жіберіледі. Сонымен қатар, барлық жекелеген кәсіпкерлік және қаржылық заң жобалары Палатадан бастау алуы керек. Өкілдер палатасы сондай-ақ белгілі бір лауазым иелерін импичментке салу өкілеттігіне ие. Өкілдер палатасына Өкілдер палатасының спикері басшылық етеді. Қазіргі спикер – Мартин Ромуалдес.
The House of Representatives of the Philippines is the lower house of the Congress. The House consists of district and sectoral representatives elected for a term of three years and may be re elected for three consecutive terms. Each bill has to be approved by the House, after which it is sent to the Senate. Furthermore, all franchise and money bills must originate from the House. The House of Representatives also has the power to impeach certain officials. The House of Representatives is headed by the Speaker of the House of Representatives. The current speaker is Martin Romualdez.
Сенат
Филиппин Сенаты – Конгрестің жоғарғы палатасы. Сенаторлар алты жылға сайланады; олар қайта сайлануға құқылы, бірақ қатарынан үш мерзімге сайлана алмайды. Өкілдер палатасы заң жобасын бекіткеннен кейін, ол Сенатқа жіберіледі. Заң жобасы президенттің қол қоюымен заңға айналуы үшін алдымен Сенатта мақұлдалуы тиіс. Келісімшарттарды бекіту және импичмент істерін қарау құқығы тек Сенатқа ғана берілген. Сенатқа Сенат Төрағасы басшылық етеді. Қазіргі Сенат Төрағасы – Мигз Зубири.
The Senate of the Philippines is the upper house of Congress. Senators are elected for a term of six years; they can be re elected but may not run for a third consecutive term. Once a bill is approved by the House of Representatives, it is passed onto the Senate. A bill must first be approved by the Senate in order to be passed for the president's signature to become a law. Only the Senate can concur with treaties and try impeachment cases. The Senate is led by the President of the Senate. The current senate president is Migz Zubiri.
Конституциялық комиссиялар
Филиппин Конституциясының 9-бабы үш тәуелсіз конституциялық комиссияны құрады: Мемлекеттік қызмет комиссиясы, Сайлау комиссиясы және Аудит комиссиясы. Мемлекеттік қызмет комиссиясы – Филиппин үкіметінің орталық кадрлық агенттігі. Ол мемлекеттік қызмет секторында жұмыспен қамтуды және жұмысқа қолайлы ортаны нығайтуға, сондай-ақ мемлекеттік қызмет емтиханын қадағалауға жауапты, бұл емтихан секторда жұмысқа орналасу үшін біліктілікті және адалдықты бағалауға арналған. Сайлау комиссиясы сайлау, плебисцит, халықтық бастама, референдум және қайта шақыру өткізуге қатысты барлық заңдар мен ережелерді күшіне енгізеді және басқарады. Ол сайлауға қатысты наразылықтар мен дауларды қарап шешеді және сайлаудың еркін және тәртіпті өтуін қамтамасыз ету үшін құқық қорғау және мемлекеттік қауіпсіздік күштерін бақылауға және басқаруға құқылы. Аудит комиссиясы үкімет немесе оған бағынышты мекемелер пайдаланатын мемлекеттік қаражаттың және мүліктің барлық кірістері мен шығыстарын тексеруге, аудиттеуге және есеп айырысуға жауапты.
Article 9 of the Constitution of the Philippines establishes three independent constitutional commissions: the Civil Service Commission, the Commission on Elections, and the Commission on Audit. The Civil Service Commission is the central personnel agency of the Philippine government. It is responsible for strengthening employment and a conducive work environment in the civil service sector and overseeing the Civil Service Exam, a civil service entrance examination to assess qualifications and work integrity for employment in the sector. The Commission on Elections enforces and administers all laws and regulations related to conducting elections, plebiscites, initiatives, referendums, and recalls. It decides on all decisions surrounding election protests and contests and has the right to deputize and take control of law enforcement and state security forces to ensure the free and orderly conduct of elections. The Commission on Audit is responsible for examining, auditing, and settling all revenues and expenditures of public funds and properties used by the government or its attached agencies.
Омбудсменнің кеңсесі
Филиппин үкіметінің үш тармағы Омбудсмен кеңсесі тарапынан тәуелсіз түрде бақыланады. Омбудсменге қылмыс жасады деген айыппен кез келген мемлекеттік қызметкерді тергеу және қудалауға міндеттілік берілген, әсіресе парақорлық және сыбайлас жемқорлық жасады деп күдіктелгендерді. Омбудсменге алты орынбасар көмектеседі: бас орынбасар, Лусон бойынша орынбасар, Висаяс бойынша орынбасар, Минданао бойынша орынбасар, Қарулы күштер бойынша орынбасар және арнайы прокурор.
The three branches of the Philippine government are independently monitored by the Office of the Ombudsman The ombudsman is given the mandate to investigate and prosecute any government official allegedly guilty of crimes, especially graft and corruption. The ombudsman is assisted by six deputies: the overall deputy, the deputy for Luzon, the deputy for Visayas, the deputy for Mindanao, the deputy for the armed forces, and the special prosecutor.
Өңірлер
Филиппиндегі облыстар – ең жоғары әкімшілік бөліністері болып табылады, олар негізінен жоспарлауды үйлестіру және ұлттық қызметтерді ұйымдастыру үшін пайдаланылады. Әкімшілік облыстар – жергілікті өзін-өзі басқару бірліктері емес, олар бірнеше жергілікті өзін-өзі басқару бірліктерінен тұрады. Ал автономиялық облыстар өз басқаруын, мәдениетін және экономикасын дербес басқарады. 1987 жылғы Конституция екі автономиялық облыс құруға ғана рұқсат береді: біреуі Лусонның Кордильера аймағында, екіншісі – мұсылман Минданаода. Қазіргі таңда тек соңғысы ғана құрылған, ал біріншісі әкімшілік бөлініс статусын сақтап тұр.
Regions are the highest administrative division in the Philippines, primarily used to coordinate planning and organize national services. Administrative regions are not local government units themselves but instead consist of several local government units. Meanwhile, autonomous regions are regions that have control over their governance, culture, and economy. The 1987 Constitution only allows for the creation of two autonomous regions, one in the Cordilleras of Luzon and another in Muslim Mindanao; at present, only the latter exists, with the former remaining an administrative division.
Бангсаморо
Бангсаморо – Минданаода орналасқан автономды аймақ. 2019 жылы құрылған бұл аймақ, Мұсылман Минданао Автономиялық аймағының орнын басты. Аймақта ұлттық президенттік жүйеден тәуелсіз аймақтық парламенттік жүйе қалыптасқан. Оның атқару билігін аймақтық бас министр, Басшылар кеңесі және Бангсаморо кабинеті жүзеге асырады. Заң шығару билігі – бір палаталы Бангсаморо Парламентіне жүктелген. Аймақтың шарият құқығын қолданатын жеке сот жүйесі де бар.
The Bangsamoro is an autonomous region located in Mindanao. Established in 2019, the region replaced the Autonomous Region in Muslim Mindanao. The region has a regional parliamentary system separate from the national presidential system. Its executive branch is led by the regional chief minister, the Council of Leaders, and the Bangsamoro Cabinet. Its legislative branch is the unicameral Bangsamoro Parliament. The region also has its own judiciary system that applies Sharia.