Кіріспе

Бразилияның саяси жүйесі Бразилияның саясаты федеративтік президенттік өкілді демократиялық республика аясында жүзеге асырылады, онда Президент мемлекет басшысы және үкімет басшысы болып табылады, сондай-ақ көп партиялық жүйе бар. Бразилияның саяси және әкімшілік құрылымы федералды үкімет, 26 штат, федералды округ және муниципалитеттерден тұрады. Федералды үкімет орталық үкіметке бақылау жүргізеді және үш тәуелсіз тармаққа бөлінеді: атқарушы, заңнамалық және сот. Атқарушы билікті Президент жүзеге асырады, оған Министрлер кабинеті кеңес береді. Заң шығарушы билік Ұлттық Конгресске берілген, ол Федералды Сенат пен Депутаттар Палатасынан тұратын екі палаталы заң шығарушы орган. Сот билігін Жоғарғы Федералды Сот, Жоғарғы Әділет Соты және басқа Жоғарғы Соттар, Ұлттық Сот Кеңесі және Аймақтық Федералды Соттардан тұратын сот жүйесі жүзеге асырады. Штаттар – өз үкіметтері бар автономиялы ұлттық құрылымдар, олар басқа федералды бірліктермен бірге Бразилия Федеративтік Республикасын құрайды. Қазіргі уақытта Бразилия саяси және әкімшілік тұрғысынан 27 федералды бірлікке бөлінген, оның ішінде 26 штат және бір федералды округ бар. Атқарушы билікті төрт жылға сайланатын губернатор жүзеге асырады. Сот төрелігін бірінші және екінші сатыдағы соттар орындайды. Әр штаттың бір палаталы заң шығарушы органы бар, оның депутаттары штаттық заңдарға дауыс береді. Бразилия Конституциясы 14-бапта белгіленген тікелей демократияның екі элементін таниды. Заң шығарушы жиналыстар штаттар мен муниципалитеттердің атқарушы билігінің қызметін қадағалайды. Муниципалитеттер – Бразилия Федеративтік Республикасының кіші федералды бірліктері. Әр муниципалитеттің өзіндік жергілікті билігі бар, оның құрамында халық тікелей сайлайтын төрт жылдық мерзімге сайланатын мэр және халық тікелей сайлайтын заң шығарушы орган бар. Бразилияда көптеген саяси партиялар бар, партиялар санына шектеу қойылмаған. Кейбір партиялардың идеологиялық тұрақтылығы жоқ, ал конгрессмендердің партияларды ауыстыруы және сайлау коалицияларын әлсіретуі жиі кездеседі. Сонымен қатар, саяси партиялардың көптігі атқарушы билікті әртүрлі саяси партиялардың одақтарын құруға мәжбүр етеді, заңнаманы қабылдау үшін әртүрлі және көбінесе идеологиялық тұрғыдан үйлеспейтін коалицияларды біріктіру қажет (бұл коалициялық президенттік деп аталады). Economist Intelligence Unit-тің Демократия Индексі Бразилияны 2022 жылы «кемшіліктері бар демократия» деп бағалады. V Dem Демократия индекстеріне сәйкес, 2023 жылы Бразилия Латын Америкасы мен Кариб бассейніндегі ең сайлау демократиясы бар 13-ші ел болды.

Саяси партиялар мен сайлаулар

Марсело Ридентидің пікірінше, Бразилия саясаты интернационалистік либералдар мен мемлекетшіл ұлтшылдар арасында бөлінген. Бірінші топқа экономиканың халықаралық деңгейде интеграциялануы елдің дамуы үшін қажет деп санайтын саясаткерлер кіреді, ал екінші топ араласушылдыққа және мемлекеттік кәсіпорындарды қорғауға ден қояды. 2017 жылдың мамыр айына дейін 16 668 589 бразилиялық адам саяси партияға қатысты. Ең ірі партиялар – МДБ (қатысушы дауыс берушілердің 14,4% құрайды), ПТ (қатысушы дауыс берушілердің 9,5% құрайды) және PSDB (қатысушы дауыс берушілердің 8,7% құрайды).

Федералды үкімет

Бразилия – өкілдік демократияға негізделген федералды президенттік конституциялық республика. Федералдық үкімет үш тәуелсіз тармақтан тұрады: атқарушы, заң шығарушы және сот. Атқарушы билікті атқарушы тармақ жүзеге асырады, оны Президент басқарады және Министрлер кабинеті кеңес береді. Президент – мемлекет пен үкімет басшысы. Заң шығару билігі Федералды Сенат пен Депутаттар палатасынан құралған екі палаталы Ұлттық Конгресске жүктелген. Сот билігін Жоғарғы Федералдық Сот, Жоғарғы Әділет Сарайы және басқа Жоғарғы Соттар, Ұлттық Сот Кеңесі және Аймақтық Федералдық Соттардан тұратын сот жүйесі жүзеге асырады.

Мемлекеттер

Бразилияның 26 штаты – толық әкімшілік тармақтары, салыстырмалы қаржылық тәуелсіздігі және елге тән символдармен сабақтас өздерінің ерекше жиынтығына ие, жартылай дербес, өзін-өзі басқарушы құрылымдар болып табылады. Олардың салыстырмалы дербестігіне қарамастан, барлық штат Федералды Конституциямен белгіленген бірдей әкімшілік үлгісін қолданады. Штаттар әр төрт жыл сайын сайлау өткізеді және маңызды билікке ие. 1988 жылғы Конституция штаттарға өз салықтарын сақтауға, штаттық үйлер құруға және федералды үкімет жергілікті жинаған салықтардың белгілі бір бөлігін тұрақты түрде бөлуді талап етеді. Атқарушы билікті Губернатор (губернатор) және оның тағайындаған Секретарьлары (секретарьдер) жүзеге асырады; заң шығарушы билікті Заң шығарушы жиналыс (Assembléia Legislativa); ал сот билігін Әділет соты (Tribunal de Justiça) атқарады. Губернаторлар мен жиналыс мүшелері сайланады, ал сот мүшелерін губернатор, штаттық заң сотының қазіргі мүшелері ұсынған, тек судьялардан тұратын тізімнен тағайындайды (бұл судьялар заң білімі бар кез-келген адамға ашық емтихан арқылы іліктерін көрсетеді). Губернатор таңдаған үміткерді жиналыс қабылдану рәсімінен бұрын бекітуі керек. 1988 жылғы Конституция штаттарға Ескі Республикадан бері ең жоғары деңгейдегі автономияны берді. 26 штаттың әр губернаторы дауыстардың 50 пайызынан астам жинауы тиіс, қажет болған жағдайда, ең көп дауыс жинаған екі үміткер арасында екінші тур өткізіледі. Федералдық деңгейден өзгеше, штаттық заң шығарушы органдар бір палаталы, бірақ депутаттар да сол сияқты тәсілмен сайланады, ашық тізім жүйесі арқылы, онда штат бір сайлау округі ретінде қарастырылады. Штаттық деңгейдегі сайлаулар президенттік және парламенттік сайлаулармен бір уақытта өтеді. 2002 жылы губернаторлық сайлауда сегіз түрлі партиядан келген үміткерлер жеңіске жетті, ал елдегі штаттық заң шығарушы органдарда 28 партия өкілдік етеді. Соңғы сайлау 2006 жылы өтті.

Қалалық округтер

Бразилияда қалалар мен кенттер арасында нақты айырмашылық жоқ (әдетте, португал тіліндегі cidade сөзі екеуін де білдіреді). Мүмкін, жалғыз айырмашылық – бірінші сатыдағы соты бар және жоқ муниципалитеттерде. Біріншілері Комарка орындықтары (comarcaның орталығы, соттың құзыретіндегі аумақ) деп аталады. Одан басқа, олардың мөлшері мен маңыздылығы ғана ерекшеленеді. Муниципалитет (município) – бір қалалық аймақтан, орындықтан (sede), одан атауын алады, және бірнеше кішкентай қалалық немесе ауылдық аймақтардан, аудандардан (distritos) тұрады. Муниципалитеттің орталығы оның ішіндегі ең көп халқы бар қалалық аймақ болуы керек; егер басқа қалалық аймақ тым өссе, әдетте ол бастапқы муниципалитеттен бөлініп, жаңа муниципалитет құрады. Муниципалитет салыстырмалы түрде тәуелсіз: ол өзінің «конституциясын» (органикалық заң – Lei Orgânica) қабылдайды, салықтар мен алымдарды жинауға, муниципалды полиция күшін (бірақ өкілеттіктері шектеулі) ұстауға, мемлекеттік және ұлттық конституцияларға қайшы келмейтін кез келген мәселе бойынша заңдар шығаруға және өзіне символика жасауға (мысалы, ту, әнұран және герб) құқылы. Дегенмен, барлық муниципалитеттер осы тәуелсіздікті толық пайдаланбайды. Мысалы, жергілікті полиция күші тек бірнеше муниципалитетте ғана бар, ал кейбіреулері инвесторларды немесе тұрғындарды тарту үшін кейбір салықтарды жинамайды, көпшілігінде ту жоқ (бірақ барлығында герб болуы міндетті). Муниципалитеттер сайланған мэр (prefeito) және бір палаталы кеңесшілер палатасы (Câmara de Vereadores) арқылы басқарылады. 200 000-нан астам сайлаушысы бар муниципалитеттерде мэр жарамды дауыстардың 50%-дан астамын алып сайлануы керек. Атқарушы билік префектура (Prefeitura) деп аталады. Бразилия муниципалитеттері аумағы мен халқы жағынан әртүрлі болуы мүмкін. Пара штатындағы Алтамира муниципалитетінің ауданы 161 445,9 шаршы километрді құрайды, бұл әлемдегі көптеген елдерден үлкен. Бразилияда бір миллионнан астам тұрғыны бар бірнеше муниципалитет бар, олардың ішінде Сан-Паулу қаласы 9 миллионнан астам халқымен ең көп халқы бар қала. 1974 жылға дейін Бразилияда бір штаттық деңгейдегі муниципалитет болды – Гуанабара штаты, қазір Рио-де-Жанейро штатымен біріктірілді, ол тек Рио-де-Жанейро қаласынан тұрды.

Федералды округ

Федералды округ – федерацияның ерекше бірлігі болып табылады, себебі ол муниципалитеттер сияқты құрылмаған, штаттарға тән дербестікке ие емес (бірақ көбінесе олардың қатарында саналады) және орталық билікпен тығыз байланыста. Ол, Бразилия астанасы және оның маңындағы қалалардан тұратын, біртұтас және бөлінбес құрылым ретінде қарастырылады. Бразилия мен маңындағы қалаларды жеке-жеке аймақтық әкімшілер басқарады, ал жалпы басқару федералды округ әкіміне жүктеледі.

Тарих

Қазіргі заманғы тарихының барысында Бразилия плантациялық колония ретінде қалыптасуы мен құлдықтың күшті ықпалы салдарынан демократиялық және теңдікке негізделген қоғам құруға күш салып келді.

Империя

1822 жылы Португалия королі Жоау VI-ның ұлы, Педру де Алкантара тәуелсіздік жариялады. Ол 1831 жылы тақтан бас тарғанға дейін бірінші император (Педру I) болды, тақты үлкен ұлына қалдырды. Ұлының жасы кішкентай болғандықтан (бес жас) регенттік орнатылды және елде алғашқы сайлаулар өтті, бірақ дауыс беру құқығы халықтың аз бөлігіне ғана берілді.

Ескі республика (18891930)

1889 жылы маршал Деодоро да Фонсека төңкеріс арқылы республиканы жариялады. Республика империя орнына келген кезде, Огюст Конттың «Тәртіп және прогресс» ұраны Республика туында пайда болды, ал 1891 жылғы Конституция Огюст Конттың «Позитивті философия курсы» және «Позитивті саясат жүйесі» еңбектерінен шабыт алды. Республиканың бастауы испан тілінде сөйлейтін елдердегі каудиллизмге балама «коронелизммен» сипатталды. «Ескі республика» (1889–1930) «олигархиялық республика» деп те белгілі. 1930 жылға дейін Бразилия республикасы формальды түрде демократия болып саналды, бірақ билік ықпалды жер иелерінің қолында шоғырланды.

Варгас жылдары (1930-1945 жылдар)

1930 жылы қан төгілмейтін төңкеріс Гетулио Варгасты билікке жеткізді. Ол шамамен 15 жыл бойы ел саясатын басқарды, 1934 жылдан 1937 жылға дейін үш жылға созылған конституциялық үзіліс болды. 1938 жылдан 1945 жылға дейін жалғасқан, ұзақ әрі ауыр режим – Estado Novo еуропалық фашизммен шала байланысты болды.

Популистік жылдар (1946-1964 жж.)

Латын Америкасының көп бөлігі сияқты, Бразилия да Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін саяси тұрақсыздық кезеңін бастан өткерді. 1945 жылы Варгас президенттік лауазымынан тағы бір қан төгілмейтін төңкеріс арқылы қуылғанда, жаңа және заманауи конституция қабылданды және ел тиімді әрі кең ауқымды демократиямен алғашқы тәжірибесін алды. Бірақ популистік саясаткерлер (Варгас сияқты және кейіннен Янио Квадрос) мен оңшылдар арасындағы күшейе берген шиеленіс 1964 жылы әскери төңкеріске әкелді, ол Американың Орталық барлау агенттігі тарапынан қолдау көрсетілгені құпиясы ашылған құжаттар арқылы белгілі болды.

Әскери диктатура (1964-1985 жж.)

1964 жылы әскери төңкеріс Бразилияның демократиялық жолмен сайланған президенті Жоао Гулартты қызметтен шеттетуге әкелді. 1964 жылдан 1985 жылға дейін Бразилияны әскери билік басқарды, ол үкіметті қолдаған Ұлттық жаңарту альянсы партиясы (ARENA) және оппозициялық Бразилия демократиялық қозғалысы (MDB) құраған екі партиялық жүйемен еректелді. Мыңдаған саясаткердің (соның ішінде бұрынғы президент Жуселино Кубичек) саяси құқықтары шектелді, және Жоао Фигейредо үкіметі кезіндегі саяси либерализацияға дейін көптеген сайланатын лауазымдарға әскерилердің санкциясымен жанама сайлаулар өтті.

Жаңа республика (19851990)

1985 жылы әскерилер элиталардың саяси қолдауын жоғалтудың нәтижесінде олардың өздері құрған схема бойынша сайлауда жеңіліске ұшырады. Оппозициялық үміткер Танкредо Невес президент болып сайланды, бірақ билікке кіріспес бұрын табиғи себептерден қайтыс болды. Демократиялық күш-жігерді тоқтататын және саяси вакуум тудыратын қауіптен сескен Невес жақтастары вице-президент Жозе Сарниді ант қабылдап, елді басқаруға шақырды. Танкредо Невес өзінің сайлануы мен әскери режимнің құлауы «Жаңа Республиканы» құратынын айтқан болатын, ал Сарнидің үкімет мерзімі көбінесе осы атаумен танылады. Сарнидің үкіметі дерлік барлық сала бойынша апатқа ұшырады. Ұзаққа созылған экономикалық дағдарыс және сыртқы қарыздың өсуі елдің активтерін сарқып, ал инфляция (кейіннен гиперінфляцияға айналған) валютаны құнсыздандырып, тұрақтылыққа кедерілді. Экономиканы революциялау және инфляцияны жеңу мақсатымен Сарни 1986 жылы бағаларды бақылау, сыртқы қарыздарды төлеуден бас тарту және жалақыны төмендетуді қамтитын «гетеродоксалды» экономикалық жоспарды (Крузадо) іске қосты. Жоспар біраз уақыт бойы сәтті көрінді, бірақ жақын арада тұтыну тауарларының (әсіресе ет, сүт, автомобильдер, астық, қант және спирт сияқты экспорттауға оңай тауарлардың) тапшылығына және осы тауарлардың жоғары бағамен сатылатын қара нарықтың пайда болуына әкелді. Жоспардың көрінетін табысынан туған үлкен қолдауға ие болған Сарни Бразилия тарихындағы ең ірі сайлау жеңісін қамсыздады; ол жаңадан қосылған Бразилиялық демократиялық қозғалысы партиясы (PMDB) 27 штаттың 26-сында және 3000-нан астам муниципалитетте жеңіске жетті. Сайлаудан кейін Сарнидің экономикаға енгізген «түзетулері» инфляцияны бақылауға мүмкіндік бермеді, ал ол сайлауда жеңіске жету үшін инфляцияны жасанды түрде бақылаған деген халықтың пікірі оның құлауына себеп болды. Оның беделі ешқашан қалпына келмеді және ол өкілеттігінің соңына дейін қоғамның көп бөлігінен қызыл тілге ұшырады. Халықтың наразылығына қарамастан, Сарни өкілеттігін төрт жылдан бес жылға дейін ұзарта алды және жаңа конституцияны әзірлеп жатқан Конституциялық ассамблеяға парламентаризмді қабылдаудан бас тарту үшін қысым көрсетті.

Коллор үкіметі (1990-1992)

1989 жылы Фернандо Коллор де Мелло 1990 жылдан 1994 жылға дейінгі мерзімге президент болып сайланды. Сайлаулар Хосе Сарниге қарсы бірауыздан айыптаумен ерекшеленді, барлық үміткерлер одан алшақтауға тырысты. Коллор, мысалы, бразилиялық өнеркәсіптің (бразилиялықтар бұрын мақтан тұтқан) көбінесе ескірген және қоршаған ортаны ластайтындығын, немесе қарызды төлемеудің жалға төлемеумен тең екенін айту сияқты өте батыл мәлімдемелер жасады. Ол сондай-ақ министрліктердің санын 12-ге дейін азайту, Зелия Кардосо де Меллоны Экономика министрі етіп тағайындау немесе тауарларды импорттауға бұрынғы кедергілерді жою сияқты революциялық шаралар қабылдады. Оның инфляцияны бақылау жоспары бағаларды бақылауға талпыну мен күрделі валюта айырбастау процесіне негізделген, бұл 18 ай бойы адамдарға банк шоттарынан ақша алуға мүмкіндік бермеді. Бұның бәрі оны халық арасында беделсіз етіп, парламентте қажетті қолдаудан айырды, себебі оның партиясы аз орынға ие болды. Қызмет еткен үшінші жылында ол үлкен сыбайлас жемқорлық оқиғасы салдарынан отставкаға кетті. Кейіннен оған тағылған айыптардың кейбіреуі техникалық себептермен, ал кейбіреуі маңызсыз немесе жалған екендігіне байланысты алынып тасталды. Коллор жастар мен төменгі таптың қолдауын жинау арқылы импичментке қарсы тұруға тырысты, бірақ оның көмекке шақыруына, көбінесе студенттер бастаған, жаппай халықтық наразылықтармен жауап берілді, наразылар оның отставкасын талап етті.

Итамара үкіметі (1992-1994)

1992 жылы вице-президент Итамар Франко президенттік лауазымға кірісіп, Коллордың құлдырауының ең қауіпті салдарынан құтылуға қол жеткізді. Ол жоғары гиперинфляция, кедейлік және жұмыссыздық деңгейімен күресуге мәжбүр болды. Социалистік ұйымдар Коллорға қарсы науқанды режимді құлатуға бағытталған кең ауқымды революциялық күреске айналдыруға тырысты. Соңында Итамар өзінің Экономика министрі Фернандо Энрике Кардосоға толық өкілеттік берді, осылайша министр Сарней, Коллор және олардан бұрынғы әскери билік өкілдері іске қосқан көптеген сәтсіз жоспарларға ұқсас жаңа экономикалық жоспарды іске асыруға мүмкіндік алды. Бірақ Итамар Франконың айтуынша, Реал Рубенс Рикуперо мен, ең бастысы, Сиро Гоместің арқасында табысқа жетті және бірнеше айдың ішінде инфляцияны тоқтатты.

FHC үкіметі (1995-2003)

1994 жылы Кардосо Рикуперомен, Сиро Гомеспен және басқалармен бірге «Plano Real» жоспарын іске қосты, бұл елді қырық жылдан астам уақыт бойы мазалаған тым жоғары инфляциядан толығымен құтылуға мүмкіндік берген табысты экономикалық реформа болды. Жоспардың мақсаты – сенімін жоғалтқан ескі валюталарды (крузеиро және крузеиро реал) жаңа валютамен алмастыру және оның құнын уақытша АҚШ долларына бекіту еді. Бразилия халқының өмірінің бір бөлігіне айналған инфляция күрт төмендеді, осы өзгеріске бразилиялықтар көп жыл бойы бейімделуге тырысты. «Plano Real» жоспарының сәттілігіне байланысты Кардосо партиясы оны президенттікке кандидат ретінде ұсынды, ал Франконың күшті қолдауымен ол Луис Инасио Лула да Силваны жеңіп, президент болды, ең бастысы, бір жыл бұрын ғана фаворит атанған Лула да Силвадан оқпанда жеңіске жетті. Кардосоның президенттік мерзімінде Бразилия саясаты мен экономикасында маңызды өзгерістер болды. Мемлекеттік қызметтер мен мемлекеттік компаниялар жекешелендірілді (кейбір қарсыластарының пікірінше, бағалары тым төмен болды), күшті реал импорттық тауарларды сатып алуды жеңілдетіп, бразилиялық өнеркәсіпті жаңартуға және бәсекелесуге мәжбүр етті (бұл олардың көпшілігін шетелдік компаниялардың сатып алуына себепкер болды). Оның алғашқы мерзімінде, қазіргі атқарушы басшының қайта сайлануына мүмкіндік беретін конституциялық түзету қабылданды, содан кейін ол 1998 жылы Луладан қайта жеңіске жетті.

Лула үкіметі (2003-2011)

2002 жылы төртінші әрекетімен Лула президент болып сайланды. Оның жеңісі, ішінара, Кардосоның екінші мерзімінің үлкен беделсіздігінен туындады, ол экономикалық теңсіздікті шеше алмады, сонымен қатар оның және партиясының радикалды ұстанымының жұмсаруына байланысты болды, оның ішінде Либералдық партиядан вице-президенттікке кандидатты ұсыну, бұрынғы үкіметтің Халықаралық валюта қорымен (ХВҚ) жасасқан келісімін қабылдау және қаржы нарықтарына ыңғайлы бағытталған сөздері. Елдің ең ірі проблемаларының бір бөлігін шешудегі кейбір жетістіктеріне қарамастан, оның мерзімі кабинетін дүрліктірген көптеген сыбайлас жемқорлық оқиғаларымен тоңды, бұл кейбір мүшелерін лауазымдарынан кетуге мәжбүр етті. 2006 жылы Лула өзінің беделінің бір бөлігін қайта алып, қайта сайлануға түсті. Бірінші турда жеңіске жақын келгеннен кейін, ол Бразилиялық Социал-демократиялық партиясынан (PSDB) Геральдо Алкминге қарсы 20 миллион дауыспен жеңіске жетті. 2010 жылы Луланың өзі таңдаған ізбасары Дилма Русеф президенттікке сайланды.

Русеф үкіметі (2011-2016 жж.)

2011 жылы Русеф Бразилия президенті болып сайланған алғашқы әйел болды. 2015 және 2016 жылдары көптеген наразылық акциялары өтті, онда жемқорлыққа байланысты Русефтің қызметтен алынуын талап етті. Бразилияның қоғамдық пікір және статистика институтының (Ibope) зерттеулеріне сәйкес, сауалнамаға қатысқан наразылық білдірушілердің 70-80% қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін ауыр жазаларды және қылмыстық жауапкершілік жасын 16 жасқа дейін төмендетуді қолдады. 2010-2016 жылдар аралығында өлім жазасына қолдау 31%-дан 49%-ға дейін өсті, ал өзін консерватор деп жариялаған адамдардың саны 49%-дан 59%-ға дейін артты. Лула кезеңінде кедейліктің азаюы және орта таптың дамуы оңшыл партияларға сайлаушылардың кең ауқымына экономикалық мәселелер бойынша үндеу жасауға мүмкіндік берді. Персеу Абрамо қорының мәліметінше, "жаңа төменгі орта тап кәсіпкер және тұтынушы болуды армандайды". "Олар оңшыл және евангелистік шіркеулердің қабілеттілік туралы риторикасына өте сезімтал және кедейлерге бағытталған PT-нің үндеуіне аз әсер етеді".

Екінші Лула үкіметі (2023 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Луис Инасио Лула да Силваның екінші президенттік мерзімі 2023 жылдың 1 қаңтарында Бразилияның 39-шы президенті ретінде инаугурацияланған кезде басталды. Ол 2022 жылғы 30 қазанда Бразилияның жалпы сайлауында жарамды дауыстардың 50,9 пайызын алып, үшінші рет Бразилия президенті болып сайланды.

Операция Lava Jato (автокөлік жуу операциясы)

Бұл Бразилия Федералды полициясы жүргізген, миллиардтаған реал көлеміндегі пара алуға байланысты ақша жылу схемасын зерттеуге бағытталған тергеулер жиынтығы болды. Нәтижесінде мыңнан астам іздеу және тәркілеу ордерлері, уақытша қамаулар, алдын ала тергеу изоляторына қамаулар және іздеу ордерлері шығарылды. Операция 2014 жылдың 17 наурызында басталды және сол кездегі судья Серджио Моро санкциясымен, ішінде 71 операциялық кезең іске асырылды, оның барысында жүзден астам адам қамауға алынып, сотталды. Тергеу белсенді және пассивті сыбайлас жемқорлық, алаяқтық басқару, ақша жылу, қылмыстық ұйым құру, әділетке кедергі келтіру, алаяқтық валюта операциялары және заңсыз иелікке өту сияқты қылмыстарды қамтыды. Тергеулер мен расталған мәлімдемелерге сәйкес, мемлекеттік мұнай компаниясы Petrobras-тың басшылық құрамы, Бразилиядағы ірі партиялардың саясаткерлері, оның ішінде Республика президенттері, Депутаттар палатасының және Сенаттың төрағалары, сондай-ақ штат губернаторлары мен ірі бразилиялық компаниялардың бизнесмендері қатысты. Федералды полиция бұл істі ел тарихындағы ең ірі сыбайлас жемқорлық ісі деп есептейді.

Саяси қақтығыстар

Бразилия – әскериленген шаруалар үшін ең қауіпті елдердің бірі, 2017 жылы ғана жер құқығы үшін туындаған жанжалдарда 65 шаруа қаза тапты. 1985 жылдан 2017 жылға дейін Жерсіздер қозғалысының 1722 белсендісі өлтірілді. 2016 жылы Бразилияда компаниялар мен жер иелеріне қарсы қоршаған ортаны қорғау кезінде кем дегенде 49 адам қаза тапты.