Кіріспе

Француз теологы және Киелі кітап зерттеушісі (1591–1659)

Жан Морин (лат. Joannes Morinus) (1591 – 28 ақпан 1659) – француз теологы және Киелі кітап зерттеушісі. Оның жаңадан қолжетімді болған Киелі кітап қолжазбаларының тілдік зерттеулері polemikalyқ деңгейге жетті.

Өмір

Ол Блуа қаласында кальвинист ата-анасының отбасында дүниеге келген. Ла-Рошельде латын және грек тілдерін оқып, Лейденде оқуын жалғастырды, сосын Парижге көшіп барды. Оның католик дініне өтуі кардинал дю Перронға байланысты делінеді. 1618 жылы ол ораторий қауымына қосылып, кейін дін қызметкерінің дәрежесін алды. Бастапқыда Ореан және Анже қалаларындағы қауым үйлерінде басшылық қызмет атқарды, олар оны ерекше құрметпен қарсы алды. Бірақ Ришелье оны көп ұзамай Парижге қайтартып алды, ал өмірінің қалған бөлігін үздіксіз әдеби еңбекпен өткізді.

Шығармалары

Император Константиннің "Христиан шіркеуін құтқару тарихы және Франция патшалары римдік шіркеуіне берген уақытша ұлылық пен егемендік" (1630) Римде үлкен наразылық туғызды, ал Ораторийді басқарудағы кемшіліктерге қарсы бағытталған Декларация (1654) қатаң түрде тоқтатылды. Морин еңбектерімен, әсіресе Киелі кітаптарға және сыни талдауға қатысты жұмыстарымен танымал. Париж полиглотында Самариялық бес кітабы мен Таргумды өңдеу арқылы ол Еуропаға жаңадан әкелінген қолжазбаларды зерттеу арқылы, мұғалімсіз (өзіндік грамматика жасап) бұл диалектті үйренуге Еуропада бастама берді. Ол самариялық мәтін дәстүрінің құндылығын тым жоғары бағалады (Exercitationes ecclesiasticae in utrumque Samaritanorum Pentateuchum, 1631). Протестантизмге қарсы пікірлермен боялған, еврей мәтініне қатысты сыншылдық көзқарасы оның маңызды еңбегіне, өлімнен кейін жарық көрген Exercitationes biblicae de hebraeici graecique textus sinceritate (1660) еңбегіне де әсер етті. Онда Каппелдің жолын қуа отырып, ол еврей мәтінінің абсолютті толықтығы және дауыстық белгілердің көнелігі туралы сол кездегі қалыпты теорияға қарсы аргументтер келтірді.