Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка мен Лесотоның сумен жабдықтау және гидроэнергетика жобасы
Water Supply and hydropower project by South Africa and Lesotho
Лесотоның Жоғарғы Жерлері Сумен Жабдықтау Жобасы (LHWP) – Лесото және Оңтүстік Африка үкіметтерінің серіктестігімен жүзеге асырылып жатқан, гидроэнергетикалық бөлігі бар сумен жабдықтау жобасы. Бұл жоба Лесото аумағындағы бірнеше ірі бөгеттер мен туннельдер жүйесін қамтиды және Оңтүстік Африканың Ваал өзені жүйесіне су жеткізеді. Лесотода Малибаматсо, Мацуку, Сенкуньян және Сенку өзендеріне әсер етеді. Бұл Африкадағы ең ірі су тасымалдау схемасы. Жобаның мақсаты – Оңтүстік Африкаға су беру үшін Лесотоға кіріс көзін қамтамасыз ету, сондай-ақ Лесото үшін гидроэлектр энергиясын өндіру. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, Оңтүстік Африка Лесото үкіметіне төлеген роялтилердің сомасы 780 миллион рандқа жетеді, бұл салықтардан тыс Лесото мемлекеттік кірісінің шамамен 5 пайызын құрайды. Гидроэлектр қуаты Лесотоның электр энергиясын өндіруде дербес болуына мүмкіндік берді, бірақ сын көтергендердің арасында көшірілген адамдардың күнкөрісін жоғалту және экологиялық салдарлар бар.
The Lesotho Highlands Water Project (LHWP) is an ongoing water supply project with a hydropower component, developed in partnership between the governments of Lesotho and South Africa. It comprises a system of several large dams and tunnels throughout Lesotho and delivers water to the Vaal River System in South Africa. In Lesotho, it involves the rivers Malibamatso, Matsoku, Senqunyane, and Senqu. It is Africa's largest water transfer scheme. The purpose of the project is to provide Lesotho with a source of revenue in exchange for the provision of water to South Africa, as well as generate hydroelectricity for Lesotho. As of 2015, royalties paid by South Africa to the Lesotho government amount to R780 million, equivalent to about 5 percent of Lesotho's state income outside of taxes. The hydro electric power has enabled Lesotho to become self sufficient in electricity production, however criticisms have included loss of livelihoods for displaced people and ecological impacts.
Тарих
Бұл жерде бөгет салуға бағытталған күш-жігерді 1950 жылдары сол кездегі британдық жоғары комиссары сэр Эвелин Баринг жетекшілік етті. Алғашқыда бұл идеяны Оңтүстік Африка азаматы, инженер Нинхам Шанд британ үкіметі тапсырған Лесото өзендерін зерттеу кезінде ұсынған болатын. Жоба бастапқыда "Оксбоу" схемасы деп аталды. Жобаның әлеуметтік және қоршаған ортаға теріс әсер еткені туралы айыптаулар бар. Дәмбалардың салдарынан зардап шеккен бірнеше жүз шаңырауға түрлі заттармен және ақшамен өтемақы төленгенімен, оның жеткіліксіздігіне сын қатылды. Соңғы жылдары схемадан алынған су Мохокаре (Кэледон) өзеніне жіберіліп, Масеру қаласын сумен қамтамасыз етуге көмектеседі, әсіресе су тапшылығы болған кезде. Жаңа дәмбалар күтілгендей толып, су төмен ағысқа экологиялық тепе-тәртіпті сақтау мақсатында жіберілуде. Бұл жіберілген су Сенку (Оранж) өзеніне құяды және экологиялық жағдайды сақтай отырып, тек өзен бойындағы қауымдарға ғана пайда әкеледі. Жоба Лесотоның инфрақұрылымына маңызды әсер етті, себебі әртүрлі құрылыс алаңдарына қолжетімділікті жақсарту үшін жүздеген шақырым инженерлік асфальтталған жолдар, сондай-ақ дәмбалар маңындағы инженерлік жолдар салынды. Жобаның басынан бастап сыбайлас жемқорлық мәселелері туып, оның салдарынан жеке тұлғалар мен халықаралық корпорацияларға қатысты бірнеше сот ісі қозғалды.
Efforts to create a dam in the location were spearheaded by then British High Commissioner Sir Evelyn Baring in the 1950s, after initially being conceived by the South African civil engineer Ninham Shand while carrying out investigations commissioned by the British Government into the rivers of Lesotho. As initially conceived, the project was known as the Oxbow Scheme. The project has been alleged to have had negative social and environmental effects. While compensation was provided in kind and paid to the few hundred households affected by the dams, there is criticism that it was insufficient. In recent years, water from the scheme has been discharged into the Mohokare (Caledon) river to provide water to Maseru in times of critical shortages. The new dams have filled as anticipated and discharge of water from the dams into the downstream rivers continues in a scheme devised to preserve ecological balances. This discharged water flows to the Senqu (Orange) and while preserving the ecological status quo benefits only those communities along the rivers. The project has had an important impact on Lesotho's infrastructure, as hundreds of kilometers of engineered paved roads were built in order to improve access to the different construction sites, together with engineered unpaved 'feeder' roads around the dams. Since its inception, the project has been dogged by corruption which has resulted in a number of court cases involving both individuals and multinational corporations.
І кезең
Жобаның бірінші кезеңі Кацке бөгетінде су жинау, электр энергиясын өндіру және Ваал өзені жүйесіне су жеткізу үшін қажетті барлық маңызды компоненттерді қамтиды. Бірінші кезең, жобалау-экономикалық зерттеулер кезінде анықталған келесі кезеңдер үшін Кацсе бөгетінің жалғасқан байланыс құралы болып қалуы үшін мұқият жоспарланған. Бірінші кезең ІА кезеңінен – қажетті компоненттерден, және ІБ кезеңінен тұрады, ол Мохале бөгеті мен Мацуку тоғаны сияқты екі қосымша көздерді қосу арқылы жобаның өнімділігін арттырады.
Phase of the project comprises all the essential components to impound water in the Katse Dam, generate electricity and deliver water to the Vaal River System. Phase I has been carefully configured so that Katse Dam remains the common link to further phases identified during feasibility studies. In line with the phased approach, Phase I consists of Phase IA comprising the essential components, and Phase IB which enhances the yield of the project with the addition of two peripheral sources namely the Mohale Dam and the Matsoku Weir.
ІА кезең
Жобаның бұл кезеңі 1998 жылы аяқталды. Ол негізінен Лесотодағы Малибаматсо өзеніндегі Катсе бөгетінің құрылысынан тұрды. Катсе бөгетінен Мюэла су қоймасына дейін көшіру туннелі салынды. Мюэла су қоймасы Лесотоны гидроэлектр энергиясымен қамтамасыз ететін құйрық тоған ретінде қарастырылады. Мюэла су қоймасынан басталып, Ас өзенінің төменгі ағысына дейін су жеткізу туннелі салынған, одан су Ваал бөгетіне ағып түседі. Катсе бөгеті жергілікті тұтыну үшін электр энергиясын өндіруге қабілетті болғанымен, оның басты мақсаты – IA кезеңі үшін су сақтау резервуары болып табылу және көшіру туннеліне су жіберу. Ортаның жоғалуын азайту мақсатында, суға батқан аумақтан құтқарылған өсімдіктерді орналастыру үшін Катсе ботаникалық бағы құрылды.
This phase of the project was completed in 1998. It consisted mainly of the construction of the Katse Dam on the Malibamat'so River in Lesotho. A transfer tunnel was built from the Katse Dam to the Muela Reservoir. The Muela Reservoir is considered to be the tail pond, which supplies hydroelectric power for Lesotho. Stemming from the Muela Reservoir is a delivery tunnel to the outfall at the As River from where water flows to the Vaal Dam. Although the Katse Dam has power generation capability for local use, the primary purpose is as the storage reservoir for Phase IA, and to provide discharge into the transfer tunnel. To mitigate loss of habitat, the Katse Botanical Gardens was established to house plants that were rescued from the area to be flooded.
Кейінгі кезеңдер
Бастапқыда жоспарланғандай, Малибаматсо өзені Сенку өзенімен қосылғаннан кейін, Масай, Цоэлик және Нтоахе жерлерінде тағы үш бөгет салу ұсынылған болатын. 2007 жылы қосымша зерттеулер нәтижесінде өзгеріс енгізіліп, Малибаматсо өзенінің Сенку өзенімен қосылған жерінен жоғары, Сенку өзенінде бөгет салу ұсынылды. Қазіргі таңда осы нұсқа жобаны кеңейтуге басымдық беріліп отыр, алайда құрылысы әлі басталған жоқ (2021 жылдың қараша айына дейін).
As initially conceived, three further dams were proposed further downstream after the Malibamatso joins the Senqu river, at Mashai, Tsoelike, and Ntoahae. In 2007, further studies resulted in a modification, proposing instead a dam on the Senqu, upstream from its confluence with the Malibamatso. This is currently the preferred extension of the scheme, although construction has not yet begun (as of November 2021).