Кіріспе

Эфиопиядағы ұлттық парк

Аваш ұлттық паркі – Эфиопиядағы ұлттық парк. Оромия және Афар штаттарының шекарасында орналасқан бұл парк 827 шаршы километрді алып жатыр, оның көп бөлігі 900 метр биіктікте жатыр. Афар аймағының оңтүстік ұшы мен Оромияның Шығыс Шева аймағының солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан парк Аддис-Абебадан 225 километр шығысқа қарай (және Аваштан батысқа, Метехарадан шығысқа бірнеше километр қашықтықта) жатыр. Парк бай биоәртүрлілігімен және ауылдық ландшафтымен ең танымал. Аймақта жаңбырлы маусымнан кейін 10 айға дейін созылатын басым құрғақшылық жағдайы бақыланады.

Тарих

Аваш ұлттық паркі 1966 жылы құрылды, бірақ оның құрылуына рұқсат беретін заң тағы үш жылдан кейін ғана толық қабылданды. Осы паркті, сондай-ақ оңтүстіктегі Метехара қант плантациясын құру жергілікті қараю Оромо халқының өмір сүруіне қауіп тудырды – бұл Эфиопия үкіметінің бастапқы мақсатына, яғни осы мекемелер жергілікті тұрғындарға пайда әкелуіне қайшы келеді.

География

Аваш ұлттық паркі Аваш өзені бойымен оңтүстік шекарасымен бірге 850 шаршы километрді алып жатыр, оның ішінде акациялы орман және шалғынды далалар бар. Аддис-Абеба – Дире-Дава тас жолы осы паркі арқылы өтеді, оңтүстіктегі Иллала Саха жазығын солтүстіктегі Куду аңғарынан бөліп тұрады. Парктен оңтүстікке қарай Аваш өзенінің шатқалында Аваш шарлауы сияқты таңғажайып сарқырамалар бар. Куду аңғарының жоғарғы бөлігінде, Филвохада, пальма ағаштарының арасында ыстық су бұлақтары орналасқан. Паркте Аваш ұлттық паркінің батыс бөлігінде, теңіз деңгейінен 2007 метр биіктікте орналасқан, жанар таудың бір түрі – Фентель тауы жатыр.

Флора

Аваш ұлттық паркінің өсімдігі төрт экожүйеге жіктеледі: құрғақ акация ормандары, тікенді бұталы жерлер, жайылымдық саванналар және әртүрлі өзен жағалауындағы ылғалды жерлер. Аваш ұлттық паркінің Филвоха және Доха участаларында Дум пальмалары мен шөл құрмасы шашыраңқы түрде кездеседі, бұл барлық сүтқоректілер, құстар және бауырымен жорғалаушылар түрлері үшін қолайлы ортаны қамтамасыз етеді.

Сүтқоректілер мен бауырымен жорғалаушылар

Аваш ұлттық паркі 81-нен астам сүтқоректілер түріне және 43 бауырымен жорғалаушылар түріне мекенжай болып табылады. Бейза орикстері осы жерде көптеп кездеседі. Бұл парктің экожүйелерінде тіршілік ететін басқа да түрлерге: африкалық тышқан, африкалық қасқа, қарақал, сервал, бегемот, шошақ шошқа, дақты гиена, жолақты гиена, арыстан, барыс, гепард, Зоммерринг газелі, Дефасса суқұйрығы, мойны дақты сусар, тас сусар, клипспрингер, Солтүстік дик-дик, кіші куду, үлкен куду және қабан жатады. Суэйннің жүректі иттері популяциясын қалпына келтіру үшін Аваш ұлттық паркіне қоныстандырылды, бірақ олардың санының төмендеуі және қоршаған ортаның өзгеруіне байланысты олардың болашағы күмәнді. Аваш ұлттық паркінің приматтары, яғни зәйтүн бабуины, гуреза, гривет және хамадрия бабуины парктің экожүйелерінде кеңінен таралған. 1960 жылдардан бері піл, мүйізбұрыш, зебра және африкалық бұқа сияқты жануарлар осы жерге әкелінген, бірақ қазір олардың саны азаюы, аң аулау және мекендеу ортасының жоғалуы салдарынан жойылып кеткен. Ніл крокодилдері Аваш өзенінің аңғарларында және шатқалдарында кездеседі, ал тас питондары өзен жағалауындағы ормандарда және ыстық су бұлақтарындағы оазистерде табалады. Қайың бақалар саваннадағы шөптесін жерлерде және құрғақ бұталарда азық іздеу үшін сирек кездеседі, бұл тізімдегі жалғыз қайың түрі. Улы жыландар, мысалы, тік қабықты жылан (Echis Carinatus Pyramidum), ісіп кететін жылан (Bitis Arietans Somalica), ромбылы түнгі жылан (Causus Rhombeatus), қара мамба (Dendroaspis Polylepis Antinori), шығыс ақшыл түкіретін кобра (Naja Mossambica Pallida) және қара мойынды түкіретін кобра (Naja nigricollis) осы парктің экожүйелерінде жиі кездеседі және олармен кездесу қауіпті деп есептеледі. Геко, скинк, агам, жылан және монитор сияқты басқа да бауырымен жорғалаушылар түрлері құрғақ шөптесін жерлерде және өзен жағалауындағы ылғалды жерлерде кеңінен таралған.

Құс тіршілік иелері

Саябақта сонымен қатар 453 жергілікті құс түрі бар, олардың ішінде сомали түйеқұсы, лаппет бетті құсқұс, ақ жамбасты құс, қыранды франколин, ақ баслы бұқа тоқымашы, кестенді баслы көгершін, солтүстік кармин аражегіш, кори бастард, абиссиния роллері, абиссиния жер қырқасы, қызыл мүңкілді құсқұс және қоңыр жылан бүркіті кіреді. Wattled Ibis (Bostrychia Carunculata), Қара қанатты сүйкімді құс (Agapornis Taranta), Таспалы барбет (Lybiusun Datus), Сары тамақты тұқымжегіш (Crithagra Flavigula), Абиссиниялық ағашқоп (Dendropicos Abyssinicus), Ақ мүңкілді сұрқылдақ (Onychognathus Albirostris) және Қалың мүңкілді қарға (Corvus Crassirostris) – бұл саябақтың биологиялық әртүрлілігінде кездесетін 7 эндемикалық түр.