Кіріспе

Риверсайд округіндегі су қоймасы, Калифорния штаты

Матьюс көлі – Калифорния штатының Риверсайд округінде орналасқан үлкен су қоймасы. Ол Темскал тауларының етегіндегі Кахалько каньонында жатыр. Бұл Колорадо өзені акведугінің батыс соңғы нүктесі болып табылады, ол Оңтүстік Калифорния Метрополитендік су округінің (MWD) қалалары мен су шаруашылығы аудандарының көп бөлігіне сумен қамтамасыз етеді. Су қоймасы қоршалған және қоғамдыққа кіруге тыйым салынған. Көл Риверсайд қауымдастығының жанындағы Лейк Хиллс ауданының жанында орналасқан, оңтүстік жағынан Кахалько жолы, солтүстік және шығыс жағынан Эль-Собранте жолы, ал батыс жағынан Ла-Сьерра авенюімен шектеледі. Ла-Сьерра авенюі батыс бөгетінің үстінен өтеді. Су қоймасы бассейнің солтүстік жағына үлкен топырақтан жасалған бөгет салу арқылы салынған. Көлдің сыйымдылығын арттыру мақсатында кеңейту кезінде тағы екі кіші бөгет салынды.

Тарих

Бастапқыда Кахалько суқоймасы деп аталған бұл суқойма қазір W. B. Мэтьюс есімімен аталады, ол MWD-нің және оның мүше су агенттіктерімен арадағы бизнес қарым-қатынастарының негізгі құрылтайшысы болған адвокат. Суқойманың құрылысы 1933 жылы, шөл даласы арқылы су құбыры салынып жатқан кезде басталды. Бұл жерде бұрын негізінен қарақұмық баулары мен қалайы кеніштері орналасқан. Болашақ суқойма алабында 1100 акр жері болған Лоренс Холмс аға ұзақ сот процесінің нәтижесінде жерін жоғалтты. Кахалько каньонындағы бөгет және оның су қабылдау құрылысы аяқталды. 1940 жылдың ақпанында Колорадо өзенінен алғашқы су келді, ал 1941 жылы су беру басталды. 1961 жылы суқойманың сыйымдылығы дерлік екі есеге артып, қазіргі 182 000 акр-футқа жетті. 2000 жылдардың ортасында ескі шығару мұнарасын жаңарту және оның орнына жаңа мұнара салу үшін ірі жоба жүзеге асырылды. MWD мұнараның жер сілкінісіне осалдығына қатысты алаңдады, сонымен қатар мұнараның көптеген ірі клапандары ескіруіне байланысты қолдануға жарамсыз болды. Су беруді тоқтатпай құрылыс жұмыстарын жүргізу үшін коффер дамбасы салынды. Жаңа мұнараны қолданыстағы су жүйесімен байланыстыру үшін бетоннан жасалған үлкен туннельдер салынды.

Мэтьюс көлі экологиялық қорығы

Мэтьюс көлі шамамен 4000 акр қорғалған жермен қоршалған. 1982 жылы бұл жер мемлекеттік экологиялық қорық деп жарияланды. 1990 жылдардың басында аймақта сирек кездесетін Стивенс кенгуруының (Dipodomys stephensi) табылуынан кейін қорыққа қосымша 9000 акр жер қосылды. Қазір бұл аймақ Lake Mathews Estelle Mountain Reserve деп аталады. Мэтьюс көлі аймағы, әсіресе қыс айларында, құстардың тоқтау және тамақтану үшін маңызды орны болып табылады. Қыс мезгілінде түрлі қаздармен қатар, екі тоқылды қабылан (Phalacrocorax auritus), батыс гребесі (Aechmophorus occidentalis), құлақты гребесі (Podiceps caspicus), алтын бүркіті (Aquila chrysaetos) және ақбас бүркіті (Haliaeetus leucocephalus) де кездеседі.

Санта-Ана өзенінің ағысына әсері

Мэтьюс көлі бұрын Кахалко өзені ағып өткен ойпаңда салынған; осылайша, өзеннен ағатын барлық су су қоймасына құяды. Кахалко өзені – Темескал өзені арқылы Кахалко Каньон өзеніне қосылатын Санта-Ана өзенінің саласы. Өзеннің 1933 жылға дейінгі бастапқы бағытын АҚШ Ішкі істер департаментінің 1898 жылғы Эльсинор төртбұрышының топографиялық картасында көруге болады. 2003 жылы Калифорния штатының Су ресурстарын бақылау басқармасы МДБ-ның Кахалко өзені суын тоқтатуын штаттық су кодексін бұзу деп тапты. Соттан тыс келісімге келді, онда МДБ Кахалко өзенінен Мэтьюс көліне құйылатын су мөлшерін бақылап, бөгеттен сіңіп кеткен суды ескере отырып, осы мөлшердің 1,3 есесін Санта-Ана өзеніне жіберуге міндеттелді. Сонымен қатар, MWD Санта-Ана өзенінің арнасынан жергілікті емес арундо шөбін (Arundo donax) жоюға көмектесу үшін 50 000 доллар жұмсауға міндеттелді.

Көңіл көтеру үшін пайдалану туралы дау

1940 жылы салынғаннан бері су қоймасы қоршалып, су сапасын сақтау мақсатында халыққа жабық. MWD әрқашан су сапасына қатысты және басқа жақын орналасқан су қоймаларында – Скиннер көлі мен Даймонд-Вэлли көлінде жүзу сияқты денемен тікес байланысқа түсетін спорт түрлеріне тыйым салады. Матиус су қоймасының маңызы зор, себебі оның шығысы тікелей 8,4 миллион адамды сумен қамтамасыз ететін мүше су агенттіктеріне қосылатын құбырларға құяды. Осы жылдар ішінде су қоймасына әртүрлі мақсаттармен кіруге бірнеше әрекеттер жасалды, бірақ ешқайсысы қабылданбады. Ең қызықтысының бірі – 1952 жылы көлде фильм түсіруге рұқсат сұрау болды. 1953 жылы шыққан «Яваға таза жел» фильміндегі бір көріністе көлдің аралдарының бірінде түтін шығаратын жанартау салынуы тиіс еді. Алайда, MWD басқармасы олардың ұсынысын қабылдамағаннан кейін, фильмнің өндірушілері студия ауласында лагуна мен жанартау салды. 1960 жылы Риверсайд округі әкімшілігі су қоймасын демалыс мақсатында ашуға бағытталған сәтсіз науқан ұйымдастырды. Округтік әкімшілік Оңтүстік Калифорнияда демалыс орындарына «шұғыл және нақты қажеттілік» бар екенін көрсететін қаулы қабылдады. Калифорния штатының заң шығарушы жиналысының депутаты Кевин Джеффрис 2012 жылдың 14 ақпанында AB 1686 заң жобасын ұсынды, ол су қойманы басқа MWD су қоймаларындағыдай шектеулі демалыс үшін ашуға немесе кемінде Экологиялық резерватта аз әсер ететін жаяу серуендеуге рұқсат беруге мүмкіндік берген болар еді. Бірақ Джеффрис 2012 жылдың 20 наурызында заң жобасын кері тартып алды, себебі жүргізілген зерттеулер MWD және жағдайды сақтап қалуға мүдделі басқа да ұйымдар арасында халықтың кіруіне тыйым салатын «өтпес» келісімдер бар екенін көрсетті, ал заң жобасын іске асыру ұзақ және қымбат сот дауларына әкелуі мүмкін еді.