Кіріспе

Преа Палилай (Prasat Preăh Palĭlai) – Камбоджадағы Ангкордағы ғибадатхана. Ол Ангкор-Томда, Фимеанакастан солтүстік-батысқа қарай 400 метр жерде орналасқан. Бұл шағын буддалық қасиетті орын Ангкор-Томдағы Корольдік сарайдың солтүстігіндегі орманды аймақта орналасқан және көруге тұрарлық әдемі ерекшеліктерімен көзге түседі.

Тарих

Индуизм мен буддизм элементтерінің қатар болуы және іргетас стеласы немесе жазбалардың жоқтығы осы ғибадатхананы мерзімдеуді біршама қиын жасайды. Ол көбінесе VIII Джаяварманның билеу кезеңімен байланыстырылады, бірақ сол дәуірдегі иконаға қарсы күрестің ысқырығынан буддалық бейнелердің қалай сақталғанын түсіндіру қиын. Бұл әртүрлі кезеңдерде салынған болуы мүмкін: ғибадатхана 12 ғасырдың бірінші жартысында, ал гопура 13 ғасырдың соңында немесе 14 ғасырдың басында. Қытай өнер тарихшысы Уильям Уиллетс (1918–1995) оның II Сурьяварман (1113–1149) тұсында салынғанын болжады. Ғибадатхананы 1918–19 жылдары Анри Маршал тазартса, гопураны 1937–38 жылдары Морис Глайз анастилоз әдісімен қалпына келтірді.

Сипаттама

Ғибадатхананың шығысында жеті басты нага балустрадасы бар, жақсы сақталған күйде, екі бассыз дварапала мен арыстан (бастапқыда екеуі болған) күзетіп тұрған крест тәрізді террасасы бар. 33 метрлік тас жол оны құмтасты гопурамен байланыстырады. 50 метрлік шаршы латериттік қоршаудың алдында лотоста отырған 3 метр биіктіктегі Будда мүсіні бар ғибадатхана орналасқан, ол кейінгі кезеңде салынған. Гопураның үш кіреберісі бар, солтүстік кіреберісінің шығысқа қараған фронтонында "Париляка орманындағы жануарлардың құрбандығы" бейнеленген, онда Будда Косамбиден кеткеннен кейін уақыт өткізген. Пралилай атауының шығу тегі Париляка атауының өзгеруінен туындауы мүмкін. Құмтастан салынған ғибадатхана жалпы биіктігі 6 метр болатын үш қабатты негізде тұр. Оның 5 метрлік шаршы орталық бөлмесі бар, ол төрт бағытқа ашылады, әр бағытта вестибюльдерімен. Олардың классикалық әшекейлері, өкінішке орай, қираған, бірақ бұл киелі орын 12 ғасырдың бірінші жартысына жатады және гопурадан бұрын салынғанын көрсетеді. Тіпті жоғарыдағы "түтік тәрізді" мұнара да кейінірек қосылған сияқты (Уиллетс оны VII Джаяварман дәуіріне жатқызады).

Қазіргі уақытта ғибадатхананың жанында шағын буддалық монастырь бар және аумағында монахтардың болуы жиі кездеседі.