Кіріспе

Солтүстік Израильдегі елді мекен

Мерон (Мерон) – Солтүстік Израильдегі мошав. Сафедке жақын Жоғарғы Галилеядағы Мерон тауының етегінде орналасқан, Мером Хагалил аймақтық кеңесінің қарауында. Мерон рабби Шимон бар Йохайдың қабірімен әйгілі және Лаг Ба'Омер мерекесін жыл сайын жаппай атап өту орыны болып табылады. Археологтар Меронның ежелгі канаандық Мером немесе Марома қаласымен байланысты екеніне бірлесе келіседі. Авраам Негевтің сөзіне сәйкес, Екінші ғибадатхана дәуірінде Мером Мерон деп аталған. Мерон Киелі кітапта Ешуаның канаандық патшаларды жеңген жері ретінде көрсетілген. 12 ғасырда Бенжамин де Тудела Меронға сапар шегіп, Хиллель, Шаммай және "олардың жиырма шәкірті мен басқа да раввиндердің" қабірлері бар үңгірді сипаттаған. 1931 жылы Мерон араб және еврей кварталынан тұрған (Мейронды қараңыз). Қазіргі қала 1949 жылы Хапоэль Хамизрахи қозғалысымен палестиналық Майрон ауылының орнында салынды, алғашқы тұрғындары соғыстан кейін демобилизацияланған ортодокс әскерлер болды.

Қола және темір дәуірі

Меронның ежелгі Канаандық Мером немесе Марома қаласымен байланысы кеңінен қабылданған, бірақ нақты археологиялық дәлелдердің жетіспеуі салдарынан, солтүстікке қарайғы Марун ар-Рас немесе Джебель Марун сияқты басқа да жерлер де қарастырылған. Мером б.з.д. 2-мыңжылдықтағы египеттік дереккөздерде және Тиглат-Пилесер III-нің б.з.д. 733-732 жылдардағы Ғалилеяға жасаған жорығы туралы есептерінде айтылады (онда ол Марум деп жазылған).

Классикалық антикалық

Мерон қазбаларында эллинистік кезеңге жататын артефакттар табылған. Осы кезде Мерон аймағының тұрғындарының экономикалық және мәдени байланыстары солтүстікке, Тирге және жалпы Оңтүстік Сирияға бағытталған. "Базилика стиліндегі ең ірі палестиналық синагогалардың бірі" саналатын бұл ғимарат, "Галилея" типтес синагоганың ең ерте мысалы болып табылады. Ол екі жағында сегіз бағанадан тұратын кең бөлмеден және бағаналы галереямен шеңберленген үш есікті кіреберістен құралған. Қазба жұмыстары барысында табылған артефакттардың ішінде Пробустың (276–282 ж.с.) монетасы және 3-ші ғасырдың екінші жартысына жататын африкалық керамикасы бар, бұл сол кезде қаланың сауда-экономикалық жағынан гүлденгенін көрсетеді.

Ертедегі ислам мен мамлюк кезеңдері

Денис Прингл Меронды "[б]ұрынғы еврей ауылы" деп сипаттайды, онда 3-ші және 4-ші ғасырларға жататын синагога мен қабірлер бар, ал бұл жер 750 және 1399 жылдар аралығында қайтадан қоныстанған. 12-ші ғасырда Наварра раввині Бенджамин де Тудела Меронға сапар шегіп, ондағы қабірлер орналасқан үңгірді, онда Хиллел, Шаммай және "олардың жиырма шакирті мен басқа да раввиндердің" қалдықтары сақталған деп айтқан. 14-ші ғасырдың басында араб географы әл-Димашки Меронның Сафад әкімшілігіне бағынғанын атап көрсеткен. Ол оның "жақсы белгілі үңгірдің" жанында орналасқанын, онда яһудилер және, мүмкін, яһуди емес жергілікті тұрғындар мейрамды тойлау үшін барып, үңгірдегі бассейндер мен саркофагтардан судың кенеттен және керемет көтерілуін көргенін хабарлаған.

Осман дәуірі

Палестина 1517 жылы Осман империясына қосылды, ал 1596 жылы Мерон Санжак Сафадтың бір бөлігі Джира нахиясында («ауданында») орналасқан 715 тұрғыны бар үлкен ауыл болды. Ауыл тұрғындары ешкілерге, ара уларына және жүзім немесе зәйтүн өңдейтін қысу станогына салық төледі. Ауылдың барлық тұрғындары мұсылман болған. 1837 жылғы Ғалилея жер сілкінісінде Мерон аз ғана зақым көрді. Дәріптелуінше, жер сілкінісі кезінде Рабби Элеазер мен Рабби Шимонның қабірлерінің қабырғалары қозғалған, бірақ құлап түспеген. XIX ғасырда Меронға көптеген еуропалық саяхатшылар келді және олардың сол кездегі бақылаулары саяхат күнделіктерінде қалдырылған. XIX ғасырдың ортасында Палестина мен Сирияға саяхат жасаған Эдвард Робинсон Меронды былай сипаттады: «Таудың етегінде, тік жартастармен қоршалған, өте көне көрінетін ауыл. Көтерілу өте тік және ежелгі жол арқылы жүзеге асырылады. Ол кішкентай және тек Мұхаммедшілерде мекендейді». Шимон бар Йохай, оның ұлы раввин Элеазер, сондай-ақ Хиллель мен Шаммайдың қабірлері Робинсонның сөзінше, Сафадта кілттері сақталатын төменгі күмбезді құрылымдардың астындағы хан сияқты аулада орналасқан. Робинсон осы орынның сол кездегі еврейлердің қасиетті саяхаттарының орталық нүктесі болғанын көрсетті; синагог қираған күйде екені айтылған. Карл Бедекер оны мұсылман халқы бар, көне көрінетін шағын ауыл деп сипаттады. XIX ғасырдың соңында Мерон 50 адам тұратын шағын ауыл болды, олар зәйтүн өсірген.

Британдық Палестина мандаты

Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай Мерон синагогасының қираған қалдықтарын "Тарихи орындарды қалпына келтіру қоры" (Qeren le Geulat Meqomot Histori'im) атты еврей қоғамы, оның төрағасы Давид Йеллин сатып алды. 1931 жылы Мерон араб және еврей кварталдарынан тұрды, араб кварталы үлкенірек болса, еврей кварталы бар Йохайдың мазарының төңірегінде салынған. Сол жылы 259 араб және 31 еврей тұрды. Сами Хадавидің 1945 жылы Палестинадағы британдық мандаттың соңына таман жасаған зерттеуіне сәйкес, Мерон толығымен араб халқынан тұрды. Мерон ауылында ұлдарға арналған бастауыш мектеп болды. Ауылдың басты экономикалық салалары – егіншілік және мал шаруашылығы болды, егістік дақылдарының ішінде дәнді дақылдар басты орынды иеленсе, одан кейін жеміс-жидектер өсті. Шамамен 200 дунам жерге зәйтүн ағаштары отырғызылды және ауылда зәйтүн өңдеуге арналған екі қысу станогы болды.

Израиль мемлекеті

Мерон 1949 жылы шығыс еуропалық яһудилермен, 1948 жылғы соғыста күш көргендермен, Хапоэль Хамизрачи қозғалысының күшімен ежелгі Меронның жанында мошав ретінде құрылды. Саясаткерлер Йегуда Лейб Маймон мен Дов Йосеф 1949 жылы Лаг Баомерде өткен мошавтың құрылу салтанатына қатысты.

Шимон Бар Йохайдың қабірі

Мерон рабби Шимон бар Йохайдың қабірімен ең танымал, ол екінші ғасырдағы рабби болған және Мишнаға зор үлес қосып, Талмудта жиі сілтеме жасалады. Сондай-ақ, оған Зохардың каббалалық кітабының авторлығы таңылған. Дегенмен, оның Мерон қаласындағы қабірінің бар екендігіне дәлелдер тек 12 ғасырда, оның өмірінен мың жыл өткен соң ғана айтылады және оның замандастары жазған деректерде мұндай ақпарат жоқ.

Лаг Баомер

Жыл сайынғы Ляг Баомер халықтық еске алу мерекесінде жүздеген мың еврейлер қасиетті орынға қажылыққа барады. Шамдармен, әнмен және дастарқанмен Йом Хиллула мерекесін жүздеген мың адам тойлайды. Бұл мереке рабби Шимон бар Йохайдың өзі шәкірттерінен тілеген тілек болған. Рабби Исаак Лурия заманынан бері Мерон мерекесінде үш жасар ұл балаларға алғашқы шаштары шабылады (упшерин), ал олардың ата-аналары шарап пен тәттілер таратады.