Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық кісі өлтіруші (1949–1979)
American murderer (1949–1979)
Джон Артур Спенкелинк (29 наурыз 1949 – 25 мамыр 1979) – американдық сотталған кісі өлтіруші. Ол 1979 жылы өлім жазасына кесілді, 1976 жылы өлім жазасы қайта орнатылғаннан кейін Флорида штатында өлім жазасына кесілген алғашқы қылмыскер, ал АҚШ бойынша екінші (Гарри Гилмордан кейін).
John Arthur Spenkelink (March 29, 1949 – May 25, 1979) was an American convicted murderer. He was executed in 1979, the first convicted criminal to be executed in Florida after capital punishment was reinstated in 1976, and the second (after Gary Gilmore) in the United States.
Өмірбаян
12 жасар Спенкелинк өзінің ішкілікке құмар шаруа әкесінің көмірқышқыл газымен уланып өзін-өзі өлтіргенін жүк көлігінде тапты. Ол жастық шағында бірнеше рет тұтқындалып, түрмелер мен түзету мекемелеріне түсіп-шығып отырды. Сондай-ақ ол 18 жасында үйленді. 1972 жылы Спенкелинк Калифорния түрмесінен қашып шықты, ол тез дайындалатын тағамды сататын дүкенді, бес жанармай құю стансасын және екі адамды қарулы тоналауы үшін бес жылдан өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 1973 жылдың 4 ақпанында 24 жастағы Спенкелинк автостоппен келе жатқан Джозеф Дж. Сзыманкевичті көтеріп алып, Флорида штатының Таллахасси қаласындағы қонақ үйге орналасты. Екеуінің қарақшылықпен айналысқандығы анықталды. Қызу даудан кейін Спенкелинк қонақ үй бөлмесінен шығып, қайтып келгенде Сзыманкевичті артына оқтап, балтамен ұрып-соқты. Сол аптаның 9 ақпанында Спенкелинк Калифорния штатының Буэна-Парк қаласында қарулы тоналау жасады деген күдікпен тұтқындалды және қылмыс құралы Спенкелинктың әріптестерінің бірінің пәтерінен табылған. Спенкелинк өзін қорғау үшін әрекет еткенін, Сзыманкевич оның ақшасын ұрлап, оны орыс рулеткасы ойнауға мәжбүр еткенін және оған сексуалдық шабуыл жасағанын мәлімдеді. Айыпталудан кейін Спенкелинк өмір бойына бас бостандығынан айырылатын екінші дәрежелі кісі өлтіруге келісім жасаудан бас тартты. 1973 жылы ол бірінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін айыпталып, өлім жазасына кесілді. Фрэнк Брамм да кісі өлтіруге қатысқаны үшін сотталды, бірақ ақталды.
A 12 year old Spenkelink discovered the body of his alcoholic farmer father in his truck after committing suicide by carbon monoxide poisoning. He was arrested several times in his youth and was in and out of various jails and reform schools. He also married at 18. Spenkelink escaped from a California prison in 1972, where he was serving a five years to life sentence for armed robbery of a fast food restaurant, five gas stations, and two people. On February 4, 1973, the 24 year old Spenkelink picked up hitchhiker Joseph J. Szymankiewicz and checked into a hotel in Tallahassee, Florida. The two had been on an apparent robbery spree. Following a heated argument, Spenkelink left the hotel room and upon his return shot Szymankiewicz in the back and beat him with a hatchet. Less than a week later, on February 9, Spenkelink was arrested on suspicion of armed robbery in Buena Park, California and the murder weapon was found in an apartment of one of Spenkelink's associates. Spenkelink claimed he had acted in self defense—that Szymankiewicz had stolen his money, forced him to play Russian roulette, and sexually assaulted him. After he was charged, Spenkelink turned down a plea bargain to second degree murder that would have resulted in a life sentence. In 1973 he was convicted of first degree murder and sentenced to death. Frank Brumm was also tried as a co defendant for the murder but was acquitted.
Өлім жазасы
1972 жылы «Фурман Грузияға қарсы» сот ісінде АҚШ Жоғарғы Соты барлық штаттардағы өлім жазасын қолдану схемаларын жойды, оның әділетсіздікке ұшырағанын мәлімдеді. Флорида және басқа штаттар тәуелсіз заңдарды жаңартқанға асықты. Спенкелинк өкімге шағымданды, бірақ 1977 жылы Флорида губернаторы Рубин Аскеу Спенкелинкке алғашқы өлім жазасын бекітті. 1979 жылы Аскеудің орнына келген губернатор Боб Грэм екінші өлім жазасына қол қойды. Спенкелинк шағымдануын жалғастырды, АҚШ Апелляциялық соты мен АҚШ Жоғарғы Сотынан уақытша тоқтатуға қол жеткізді, бірақ екеуі де күшін жойды, яғни Спенкелинк 1976 жылы АҚШ-та өлім жазасы қайта жаңғырғаннан бергі алғашқы еріксіз өлім жазасына кесілген адам болады (Гилмор өлімге келуге ынтақ болған). Спенкелинк ісі жалпыұлттық резонанс тудырды, өлім жазасының моральдық жағынан дұрыстығы және оның Спенкелинк жасаған қылмысқа сай келуі туралы кең талқылауға ұласты. Бұл мәселеге Флориданың бұрынғы губернаторы Лерой Коллинз, актер Алан Альда және әнші Джоан Баез сияқты көптеген адамдар араласты. Сонымен қатар, өлім жазасы кедей және әлеуметтік жағдайы нашар адамдарды кемсітуге бағытталған ба деген мәселе де қарастырылды. Спенкелинк түрмедегі хаттарына жиі «өлім жазасы – капиталға ие емес адамдардың жаза алуы» деген эпиграф қосатын.
In the 1972 court case Furman v. Georgia, the U. S. Supreme Court struck down death penalty schemes in all states, ruling that it had been applied unfairly. Florida and other states rushed to rewrite less arbitrary laws. Spenkelink appealed his sentence, but in 1977, Governor Reubin Askew of Florida signed Spenkelink's first death warrant. In 1979 Askew's successor, Governor Bob Graham, signed a second death warrant. Spenkelink continued to appeal, earning stays from both the U. S Court of Appeals and the U. S. Supreme Court, but both stays were overturned, meaning that Spenkelink would be the first man put to death involuntarily (Gilmore had insisted he wanted to die) since executions were resumed in the U. S. in 1976. Spenkelink's case became a national cause célèbre, encompassing both the broader debate over the morality of the death penalty and the narrower question of whether capital punishment fit Spenkelink's crime. His cause was taken up by former Florida Governor LeRoy Collins, actor Alan Alda, and singer Joan Baez, among many others. Also at issue was whether capital punishment discriminated against the poor and underprivileged—Spenkelink often signed his prison correspondence with the epigram, "capital punishment means those without capital get the punishment."
Жемқорлық туралы мәлімдемелер
Спенкелинк жазаға тартылып, Роуз-Хиллз ескеру паркінде жерленгеннен кейін көп ұзамай, Флоридадағы өлім жазасына кесілген тағы бір сотқылған түрме қызметкерлерінің Спенкелинкты жазаға дайындау кезінде зорлық көрсеткенін, ұрып-соққанын мәлімдеді. Бірнеше шешім осы айыптамаларды қуаттады: түзеу мекемесінің қызметкерлері Спенкелинк электр орындығына бекітілген кезде өлім жазасын орындау залының терезесін жасырып, куәгерлердің жеке басын қорғауды нысана етті; округ Спенкелинкке тікелей қарауды (мемлекеттік заңға қайшы) жүргізбеді, себебі округтік сот медициналық сарапшысы оны қажетсіз және тым қымбат саясат деп есептеді; және түрме бастығы Спенкелинктың жаза тарту күнінде оның отбасымен және дін қызметкерлерімен кездесуін шектеді, өзін-өзі өлтіруге тырысу қаупі бар екенін айтты. Губернатор Грэм тергеу тапсырды, ол 1979 жылдың қыркүйегінде Спенкелинк "қорқытылғанын" және жазасын өтеу алдында түрме күзетшілерімен және қызметкерлерімен жоғары дауыста сөйлескенін, бірақ физикалық зорлыққа ұшырамағанын анықтады. Флориданың түзеу мекемелерінің қызметкерлері бұдан былай куәгерлерге жазалау процесінің толық барысын көруге рұқсат берді.
Shortly after Spenkelink's execution and burial at Rose Hills Memorial Park, another Florida death row inmate alleged that prison officials had manhandled and assaulted Spenkelink during preparation for his execution. Several decisions lent credence to these allegations: corrections officials had obscured the death chamber's viewing window while Spenkelink was strapped to the electric chair, citing anonymity concerns; the county did not perform an autopsy on Spenkelink (in violation of state law) because the county coroner considered it a redundant and prohibitively expensive policy; and the prison superintendent had limited visits from family and clergy on Spenkelink's execution day, citing fear of a suicide attempt. Governor Graham commissioned an investigation, which in September 1979 concluded that Spenkelink had been "taunted" and had loud exchanges with prison guards and staff immediately before his execution, but had not been physically abused. Florida corrections officials responded by allowing witnesses to see the complete execution process going forward.
Қылмыс туралы айыптаулар
Мемлекеттік тергеуге қарамастан, Спенкелинк өлім жазасын орындау камерасына жеткізілгенге дейін өлтірілген деген қауесет тарады. Бұл қауесет Спенкелинктің анасы Лоисқа жетті, ол рухани кеңесшінің ынталандыруымен ұлының денесін қайта қазуға және сараптама жасауға ақы төледі. 1981 жылдың 6 наурызында Лос-Анджелес округінің сот-медициналық сарапшысы Томас Ногучи Спенкелинк электр тогынан қайтыс болғанын хабарлады.
In spite of the state's investigation, a rumor began that Spenkelink had been murdered prior to his being brought into the death chamber. The rumor reached Spenkelink's mother Lois, who, after encouragement from a spiritual advisor, paid to have her son's body exhumed for a post mortem examination. On March 6, 1981, Los Angeles County Coroner Thomas Noguchi announced his finding that the cause of Spenkelink's death was indeed electrocution.