Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дипломатия әдептілігі
Etiquette of diplomacy
the etiquette of diplomacy
Халықаралық саясатта хаттама – дипломатия және мемлекеттік істердің әдептілік кодексі. Бұл термин сондай-ақ шартты толықтыруға немесе өзгертуге арналған халықаралық келісімді де білдіруі мүмкін. Хаттама – әсіресе дипломатия саласында, қандай да бір іс-әрекетті қалай орындау керектігін сипаттайтын ереже. Дипломатиялық қызметте және мемлекеттік басқаруда хаттамалар көбінесе жазбада болмайтын ұсынымдар болып табылады. Хаттамалар мемлекеттік және дипломатиялық мәселелерде дұрыс және қабылданған мінез-құлықты белгілейді, мысалы, мемлекет басшысына тиісті құрмет көрсету, дипломаттарды аккредиттеудің уақыт бойынша ретімен орналастыру және т.б. Бір анықтамасы:
In international politics, protocol is the etiquette of diplomacy and affairs of state. It may also refer to an international agreement that supplements or amends a treaty. A protocol is a rule which describes how an activity should be performed, especially in the field of diplomacy. In diplomatic services and governmental fields of endeavor protocols are often unwritten guidelines. Protocols specify the proper and generally accepted behavior in matters of state and diplomacy, such as showing appropriate respect to a head of state, ranking diplomats in chronological order of their accreditation at court, and so on. One definition is:
Хаттама – халықаралық сыпайылық ережелерінің жиынтығы деп жиі айтылады. Бұл ұзақ жылдар бойы қалыптасқан және құрметтелген ережелер елдер мен адамдардың бірге өмір сүруін және жұмыс істеуін жеңілдетті. Хаттаманың маңызды бөлігі – қатысушылардың барлығының иерархиялық мәртебесін мойындау. Хаттама ережелері – әдептілік принциптеріне негізделген. – Халықаралық протокол кеңесшілері мен қызметкерлер қауымдастығы атынан П.М. Форни.
Protocol is commonly described as a set of international courtesy rules. These well established and time honored rules have made it easier for nations and people to live and work together. Part of protocol has always been the acknowledgment of the hierarchical standing of all present. Protocol rules are based on the principles of civility.—Dr. P. M. Forni on behalf of the International Association of Protocol Consultants and Officers.
Анықтамалар
Халықаралық қатынастар саласында "протокол" сөзінің екі мағынасы бар. Құқықтық мағынасында, ол халықаралық келісімшартты толықтыратын немесе өзгертетін халықаралық келісім ретінде анықталады. Дипломатиялық мағынасында бұл термин мемлекеттер арасындағы қатынастарға қатысты ережелер, процедуралар, конвенциялар мен рәсімдер жиынтығын білдіреді. Жалпы алғанда, протокол – халықаралық сыпайылықтың (comitas gentium) танылған және қабылданған жүйесін көрсетеді. "Протокол" термині француз және орта ғасырлық латын тілдері арқылы грек сөзі πρωτόκολλον – "папируске жабыстырылған алғашқы парша" деген сөзден шыққан. Бұл, құжатты мөрлеген кезде сақтау үшін оның алдына қағаз жабыстырудан туындаған, оған қосымша сенімділік сыйлаған амал. Бастапқыда "протокол" термині мемлекеттер арасындағы ресми хат алмасудағы әртүрлі өзара әрекеттесу формаларымен байланысты болған, олар көбінесе күрделі болды. Алайда, уақыт өте келе ол халықаралық қатынастардың көптеген салаларын қамти бастады. Протокол ережелері кездесулерге орын дайындау үшін қажет. Парадоксалды болғанымен, протоколдың аясы кеңістікті шектемейді, керісінше, оны құрайды. Ұйымдастырудың тиімділігін қамтамасыз ету арқылы, іс-шараға қатысушылар, әсіресе қабылдаушы тарап, күтпеген жағдайлар туралы уайымдамай, іс-шараның мазмұнына назар аудара алады. Протоколдың тағы бір жағы – оның символдық мәні. Мысалы, Ұлыбританияда парламенттік сессияның ресми ашылуы және монархтың сөйлеген сөзі елдің демократиялық құндылықтарын бейнелеуге арналған. Бұл, некеде жүзік алмасу, ант беру немесе бітіру салтанатында диплом алу сияқты, біршама ұқсас үлгіні қабылдайтын кез келген рәсімге қатысты. Символдар қоғамның құндылықтарына мағына қосады, сонымен қатар сенімділік, күш және көбінесе сұлулық сыйлайды.
There are two meanings of the word "protocol" in the context of international relations. In the legal sense, it is defined as an international agreement that supplements or amends a treaty. In the diplomatic sense, the term refers to the set of rules, procedures, conventions and ceremonies that relate to relations between states. In general, protocol represents the recognized and generally accepted system of international courtesy (comitas gentium). The term protocol is derived, via French and Medieval Latin, from the Greek word πρωτόκολλον protokollon "first glued sheet of or onto a papyrus roll". This comes from the act of gluing a sheet of paper to the front of a document to preserve it when it was sealed, which imparted additional authenticity to it. In the beginning, the term protocol related to the various forms of interaction observed in official correspondence between states, which were often elaborate in nature. In course of time, however, it has come to cover a much wider range of international relations. The rules of protocol to create space where meetings can take place. As paradoxical as it may sound, the framework of protocol actually does not limit space, it creates it. By ensuring a smooth organisation, participants in an event and especially those acting as host, can focus on the content of the event without having to worry about the unexpected. The other side of protocol: its symbolic value. The events and rituals, for example, of the formal start of the parliamentary year and the monarch’s speech in the United Kingdom are meant to symbolise the democratic values of the country. This is the case at every ceremony that more or less follows the same pattern, like the exchange of rings and vows at weddings or the receiving of a diploma at a graduation ceremony. Symbols add meaning to the community’s values but also credibility, strength and often also beauty.