Кіріспе

Ирландияның Килкенни графтығындағы қала Каслкомер (Caisleán an Chomair, "қосылған жердегі қамал") – Ирландияның Килкенни графтығының солтүстігінде орналасқан қала. Ол Килкенни қаласының солтүстігінде N78 және R694 тас жолдарының қиылысында жатыр. 2016 жылғы Орталық статистика басқармасының халық санағы бойынша қаланың халқы 1502 адамды құрады. Йоркширден келген қоныс терушілер темір өңдеу, тоқыма, қыштан ыдыс жасау және орман шаруашылығы салаларындағы біліктіліктері үшін таңдалды. Вандесфорд қаланы жоспарлап, 1640 жылы қайтыс болғанға дейін Каслкоммер иелігінде орман шаруашылығы плантациясын құрды. Жергілікті дәстүрге сәйкес, Вандесфорд қаланың жоспарлауын және сәулетін Италиядағы "Алсиноре" деген жерге (мүмкін Асинара аралы, кейде Асинаре немесе Алсинара деп те аталады, Сардиниядан тыс жерде) қарап жасаған. Каслкомер жаңа өнеркәсіптер мен олардың жұмыскерлерін орналастырумен қатар, Солтүстік Килкеннидің маңызды сауда орталығына айналуы тиіс болды. Екінші Каслкомер үйі 1802 жылы леди Энн Ормондтың бұйрығымен сол жерде салынды. Бұл үй бұрынғысына қарағанда әсерлірек болды деседі. Ол қамалдық, готикалық жаңғыру стилімен, соның ішінде 365 терезесімен (яғни жылдың әр күніне біреуден), үлкен кіреберіс қалқасымен және Вандесфордтың гербымен, сырт жағында айқын көзге түсетіндей болды. Иелікке баратын жол кең аллеядан және өзен сулары бұрылып аққан жердегі көпірден өтті. 1970 жылдардың ортасына қарай үй бос тұрып, тозуға ұшырады; ғимараттың көп бөлігі 1975 жылы бұзылды. Дегенмен, үйдің басты кіреберісі мен аллеясы, сондай-ақ қарауылдық ғимарат сақталды.

Кіру және құрылғылар

Қаланың шығысында Каслкомер гольф клубы мен Сауни ормандары жатыр. Сот үйі Базар алаңында орналасқан. Қала алаңында әсем липа ағаштарымен қоршалған грузин стиліндегі үйлер бар. Каслкомерде архитектуралық немесе тарихи маңызы бар шамамен 100 ғимарат сақтауға алынған.

Жол байланыстары

Каслкомер Килкенни мен Аттыны байланыстыратын Ұлттық негізгі бағытта және М9 тас жолында орналасқан. Каслкомер көпірі, жергілікті тұрғындарда "Дублин көпірі" немесе "Үлкен көпір" деп белгілі, 1763 жылдан бері Динь (Дин) өзенін кесіп өтеді. Ол Джордж Смит әзірлеген жобалар бойынша салынған және бес аркалы, қиыршық тастан тұрғызылған, классикалық стильдегі жол көпірі (Тіркеу № 12301001). Бұл Смиттың 1763 жылғы "Ұлы су тасқынынан" кейін қайта салған көптеген көпірлердің бірі (басқалары: Гринс-Бридж, Грайгуэнаманах көпірі және Инистиоге көпірі). Жоғары сапалы тас қалаумен жасалған мықты бөлшектер композицияның классикалық көркіне қосады. Динь (Дин) өзенінен өтетін бұл көпір, қалаға шығыстан келе жатқан жолдағы тартымды нысан болып табылады. JJ Kavanagh and Sons 717 маршруты Клонмельді Дублин әуежайымен Килкенни арқылы байланыстырады және Каслкомерге әр бағытта күніне екі рет тоқтайды. Buggy Coaches Килкенни қаласына жиі автобус рейстерін ұсынады, сондай-ақ Карлоуға күніне бір рет (сенбі күндері екі рет; жексенбі күндері рейстер жоқ) қызмет көрсетеді.

Темір жол байланыстары

Ең жақын теміржол станциялары – Килкенни (Макдона), Карлоу теміржол станциясы, Атти теміржол станциясы және Портлауз теміржол станциясы.

Каслкомер темір жолы

Бұрын Каслкомерде қарбалас темір жол желісі болған. Каслкомер темір жол станциясы 1921 жылғы 21 ақпанда Каслкомер мен Килкенни арасындағы жолаушылар қызметімен ашылды. Кастлкомер желісін қаржыландыруға капитан Ричард Генри (Р. Х.) Приор Вандесфорд және соғыстан кейінгі жұмыссыздықты жеңілдету үшін берілген Соғыс кеңсесінің гранты көмектесті. 1931 жылғы 26 қаңтарда жолаушылар тасымалы тоқтатылды және 1963 жылғы 1 қаңтарда толығымен жабылды. Бұл, негізінен, аймақтағы көмір өндірісінің азаюына байланысты болды. Каслкомер станциясы – 1922 жылы Ұлы Оңтүстік және Батыс темір жолы Килкенниден солтүстікке қарай Портлоуздағы Аббейликс желісі арқылы Кастлкомер және Дирпарк шахталарына дейін желі ашқанда, Ирландияда салынған соңғы нағыз тармақ желісінің жолаушылар терминалы болды. Бұл тармақ ашылғаннан кейін он жыл өткен соң жолаушылар қызметін жоғалтты, бірақ 1963 жылдың қаңтарына дейін көмір мен басқа да тауарларды тасымалдауды жалғастырды, Портлоуз-Килкенни желісімен бірге жабылды. Каслкомер станциясындағы толқынды темірден жасалған ғимарат және біржақты платформа қазір жоқ, оның орнында "Темір жол гаражы" орналасқан. Станциядан Каслкомер қаласының сыртындағы көмір шахталарына дейінгі тармақтың жол төсегі қазір жаяу жолға айналдырылған. Динин өзені арқылы өткен темір жолдың бетон тіректерінің көп бөлігі әлі де Дизарт өткелінің оңтүстігінде, N78 тас жолынан көрінеді. Сонымен қатар, Чатсуорт көшесіндегі Клохог көпіріндегі сол жақтанғы бетон тірегі де көрініп тұр. Бұл көпір екі жолдың (R694/R426) үстінен өтіп, орталық тірегімен сүйенген.

Тез жәрдем қызметі

Garda Síochána-ның Килкенни жолында станциясы бар. Станция адамсыз болған кезде, қоңыраулар Килкенни Гарда станциясына бағытталады. Каслкомер өрт сөндіру станциясы Килкенни жолында орналасқан. Каслкомердің өрт сөндіру қызметі 1940 жылдары басталды, сол кезде Килкенни округі кеңесі 1940 жылдардың соңында Пат Хетерингтонның базар алаңындағы (қазіргі Каннингемнің бақша дүкені) қоймасында орналасқан тіркемелі сорғымен өрт сөндіру қызметін ұсынды. Original Mining Company тіркемелі сорғысы Каслкомер өрт сөндіру қызметіне берілді және ол тау-кен кеңсесінің ауласында (Avalon Inn) орналасқан. Кейін 1954 жылы Лав-Лейнде жаңа өрт сөндіру станциясы салынды. 2009 жылдың соңында Килкенни жолында жаңа өрт сөндіру станциясының құрылысы басталды және ол 2010 жылдың мамыр айында ресми түрде ашылды. Онда B класты өрт сөндіру машинасы/бағанасы, шақыру таңбасы KK12A1 (07 KK 5211) орналасқан және Каслкомер мен солтүстік-шығыс Килкеннидің көп бөлігіне қызмет етеді.

Кітапхана

1999 жылы ашылған Каслкомер кітапханасы Килкенни көшесінде, Пәк Концепция шіркеуінің қарама-қарсысында орналасқан. Басқа кітапханалық қызметтермен қатар, кітапхана жыл бойы ересектерге арналған сауаттылық және сөздік көмек курстарын ұйымдастырады. Кітапхана сейсенбіден сенбіге дейін жұмыс істейді.

Білім

Каслкомэрде үш бастауыш мектеп бар. Презентация монастырының бастауыш мектебі 1965 жылы салынған. 2011 жылға дейін мектеп директоры қызметін Презентация қарындасы атқарды. Мектепте 6 толық штатты мұғалім және қосымша көмекші персонал бар. Мектеп төрт «Жасыл туды» (қоқыс және қалдықтар, энергия, су, көлік) иеленді және биоәртүрлілік саласында бесінші туды алуға жұмыс істеп жатыр. Ұлдардың ұлттық мектебі (1939 жылы салынған) – төрт мұғалімдік мектеп, екінші сыныптан бастап алтыншы сыныпқа дейінгі ұлдарды оқытады. Wandesforde National School – Ирландия шіркеуі басқаруындағы үш мұғалімдік мектеп. Ол қоқыс және қалдықтар үшін «Жасыл туды» иеленеді және энергия саласында екінші туды алуға жұмыс істеп жатыр. Каслкомэрде бір орта мектеп бар – Каслкомэр қауымдастық мектебі. Ол 1987 жылдың мамыр айында Презентация орта мектебі мен кәсіптік мектептің бірігуі нәтижесінде құрылды. Мектеп кіші аттестат, диплом, дипломдық кәсіптік бағдарлама және көшкінші жыл ұсынады. Ол қоқыс және қалдықтар үшін «Жасыл туды» иеленеді. Каслкомэр қауымдастық мектебі қосымша білім беру колледжінің аясында курстарды да ұсынады. Курстарға бала күтімі бойынша FETAC 5-деңгейлі, ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған және компьютермен жұмыс істеу бойынша FETAC 5-деңгейлі курстар кіреді.

Спорт және демалыс

Эринс Оун GAA – жергілікті гейлдік атлетика қауымдастығы клубы. Ол 1885 жылы құрылған. Клубтың түстері – көк және ақ. 2012 жылы «Эринс Оун» клубы 6 жасқа дейінгілерден бастап ересектерге дейінгі 11 түрлі жастағы командалар мен 7 деңгейдегі футболдан командалар құрды. 300-ден астам ересектер мен 150-ге жуық жастар мүше болып тіркелген клубтың екі мүлігі бар: біріншісі – қалада орналасқан Принс Граундс, екіншісі – Килкенниге қарай қала сыртында орналасқан Канон Кернс Паркі. Дин Селтик А.Ф.К. – Каслкомердегі жергілікті футбол клубы. Ол 1984 жылы құрылған. Клубтың түстері – қызыл және қара. Каслкомердегі футбол тарихы 1950-ші жылдардың басына дейін жетеді, осы кезде алғашқы команда құрылды. Жылдар бойы клубтардың атаулары өзгерген, бірақ Дин Селтик – қаладағы ең соңғы және ең ұзақ жұмыс істеген клуб. 1999 жылы жарықтандырылған, кез келген ауа райында қолданылатын алаң орнатылды. Динсайд Уилерс – жергілікті велоспорт клубы. Бұл клуб Ирландиядағы барлық велоспорттың басқару органы – Велосипед Ирландиясының құрамына кіреді. Каслкомерде сонымен қатар Пэт Радди жобалаған 18 лункалы гольф алаңы бар. Бұл Par 72, 6180 метрлік линк алаңы. Каслкомер жеңіл атлетика клубы мен Каслкомер баскетбол клубы да қалада көп жылдан бері жұмыс істеп келеді. Каслкомер қауымдық залы жыл бойында түрлі спорттық, демалыс, театрлық және басқа да шараларды қабылдайды. Deenside Players пантомима қоғамы ақпан айының басында жыл сайын пантомима ұйымдастырады.

Дін

Кемелсіз Тұжырым шіркеуі – Килкенни көшесіндегі Рим-католик шіркеуі. Екі ғасырдан астам уақыт бойы бұл орын құлшынатын жер болып келді. 1750 жылдары мұнда қарапайым сабаннан төселген шағын шіркеу тұрды, ал қырық жылдан кейін ол Киелі Крест шіркеуімен алмастырылды, ол 1852 жылы қазіргі шіркеу салынғанға дейін елге қызмет етті. Қазіргі готикалық стильдегі шіркеудің негізі 1844 жылдың 16 тамызында Джозеф Батлер П. П. салған, ал 1852 жылы оның ізбасары Эдвард Айлвард П. П. қызметі кезінде құрылысы аяқталды. Дублин қаласынан келген Уильям Дин Батлер жобалаған шіркеу, «Кемелсіз Тұжырым шіркеуі» деген атпен Анамыздың құрметіне арналды. Шіркеудің ерекшеліктері: үйлесімді алтарь, амбо және кресло, боялған төбе, әйнек суреттері, Крест жолы және өте әсем шам. Сент-Мария шіркеуі – Дублин жолындағы Ирландия шіркеуі. Ол Каслкомердегі ежелгі Киелі Крест шіркеуі орнында тұр. 1374 жылы Оссори епископы Александр Кастлкомер шіркеуін Килкеннидегі Сент-Джон аббаттығының приоры мен канондарына бекітті. 15 ғасырдың басында, 1428 жылы Вальтер Комис шіркеуді өз иелігінде ұстап, оны Сент-Джон аббаттығының приоры Уильям Стакболлға беруден бас тартқандықтан Оссори епископынан айырылды. 1540 жылы Англия реформациясы кезінде Сент-Джон аббаттығы жабылды; оның мүліктері, соның ішінде Кастлкомер ректориясы Килкенни корпорациясына берілді. Шіркеуде Вандесфорд, Батлер және Прайс отбасыларына арналған ескерткіштер орналасқан. Бұл қауымның бұрынғы танымал пасторларының қатарында Дублиндегі Сент-Патрик соборының бұрынғы деканы доктор Роберт Маккарти және Қадірлі Эндрю Орр, Кашель, Фернс және Оссори Біріккен діни округінің Оссори бөлігіндегі архидиакон бар. Қазіргі пастор – преподобная Эдна Уэйкли.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы Каслкомер ауданында 100 адамды жұмыспен қамтиды. Аймақтағы 60 шаруашылықтың көлемі 10-нан 100 гектарға дейін, ал жалпы өңделінетін жердің ауданы 2003 гектарды құрайды. 4451 бас ірі қара және 768 бас қой бар, ал шаруашылық жұмыстары шөп шабу машиналары, егіс өңдеу машиналары, тракторлар, қысқы азықтандыру және сауын-сүт беру жабдықтарымен жүргізіледі. Мамандандырылған шаруашылықтарға ет өндіру, сүт шаруашылығы және аралас мал жаю шаруашылығы кіреді.

Көмір өндіру мұрасы

Минералды ресурстарға антрацит көмірі, сланц және отқа төзімді саз кендері кіреді және олар бірнеше ғасыр бойы пайдаланылып келеді. 1969 жылға дейін Кастлкомер және оның төңірегіндегі аймақтарда көмір өндіру басты экономикалық қызмет болып табылды. Кен өндіру 17 ғасырдың ортасында темір кенін өндірумен басталды. Балқыту пештерін отынмен қамтамасыз ету үшін үлкен емен ормандары кесілді. Сланцтың астында көмір кендері табылды, олар осы аймақта 300 жылдан астам уақыт бойы дамыған көмір өнеркәсібінің негізін құрады. 17 ғасырдың ортасында Йоркширден келген Кристофер Вандесфордты Лорд-лейтенант Ирландияға шақырды және оған Кастлкомердегі, соның ішінде Кастлкомер көмір кені бар үлкен жер берді. Вандесфордтар отбасы бірнеше көмір қабаттарын (Ескі үш футты қабат, Джарроу қабаты және Скехана қабаты) ашуға жауапты болды. Лайнстер көмір кені Кастлкомерде орналасқан және Лаойс және Карлоу округтеріне дейін созылады. Көмір қабаттары көбінесе өте тар болған, бірақ көмірдің өзі өте жоғары сапалы антрацит, төмен күкірт құрамымен еректелген. Кастлкомер көмірі кендердің жиырма мильдік радиусы ішінде сатылды және көмір ат пен арбамен тасымалданды. Уақыт өте келе Кастлкомердің сланц карьерлерінде бірнеше маңызды өсімдік және жануарлардың қазба қалдықтары табылды. Кеншілер қатал еңбек жағдайларымен бетпе-бет келді және кен иесіне қарсы күресті. Кейбір кеншілер құпия қоғамдар, кәсіподақтар, республикалық және тіпті коммунистік ұйымдар құрды.

Өңдеу

Кейіннен жергілікті жердегі тақтатас кендерін пайдаланып кірпіш өндіру Roadstone компаниясының маңызды қызметі және жұмыс берушісі болды. Ormonde Brick Ltd. Ирландияда күйдірілген саздан жасалған беттік кірпіштердің жетекші өндірушісі болды. Қалада тоқыма өнеркәсібі де қарқынды дамыды. Кельт жолбарысы дәуірінің аясында тоқыма өнеркәсібі шетелге көшті, сондай-ақ кірпіш зауыты да өндірісті тоқтатты. Бүгінгі таңда қаладағы өндіріс компанияларының қатарында Intosport Ireland және Steel and Roofing Systems компаниялары бар.

Туризм

Көмір өндірудің және ірі өндіріс кәсіпорындарының тоқырауынан кейін Каслкоммерде экономикалық белсенділік қызмет көрсету саласына көшті. Бүгінде туризм және оған байланысты қызметтер қала үшін мүмкіндікке айналды. Каслкоммердің ормандармен қоршалған жері мен әдемі архитектурасы оның басты тартымдылықтары болып табылады, ал Каслкоммер ашылу паркі (Discovery Park) және жыл сайынғы Wellie Race жаратылыс, өнер, мәдениет және тарих мұражайларын қалаға келгендерге ұсынады. 928 жылы викингтердің қырғыны болған және археологиялық жаңалықтарға толы Дунмор үңгірі жақын жерде орналасқан. Килкенни қаласы да 20 шақырымнан аспайтын қашықтықта жатыр.

Каслкомердің ашылу саябағы

2007 жылдың маусым айында Каслкомердің Discovery Park саябағы көпшілікке ашылды. Ол 18 ғасырдағы Вандесфорде иелігінің аумағында орналасқан коммерциялық емес, қоғамдық кәсіпорын. Кәсіпорын 1969 жылы көмір шахталары жабылғаннан кейін қаланы қайта жаңғырту мақсатымен құрылды. 80 акр орман және көлдерді алып жатқан саябақта бастапқыда "Көмірдегі іздер" көрмесі, келушілер орталығы және дизайн-шеберлік студиялары болды. Атқоралар мен басқа да ғимараттар қалпына келтіріліп, қазір оларда қолөнершілердің шеберханалары мен білім беру орталықтары орналасқан. Алғашқы қоршалған бақта кішкентай көгершіндер мен сика бұғылары, сондай-ақ Якоб қойлары мекендейді. 2012 жылы "Ағаш басындағы саяхат", "Сеніммен секіру" тәжірибесі және альпинистік қабырға салынды. Discovery Park саябағы "Ешқандай із қалдырмау" қағидасын қолданады.

Уэлли Расс

Жаңа жыл күні жыл сайынғы Каслкомер Уэлли жарысы өтеді. 1978 жылы басталған Powley (Каслкомерді қоршаған төбелердегі аймақ) ер адамдары, Рождество күні карта ойнағанда, мерекелік артық тамақтың әсерін жою үшін кросс-трасса бойынша жарыс ұйымдастыруға шешім қабылдады, бұл жарыс ерекше түрі – тек резеңке етік (wellingtons) киіп жүгіру. Кейін, 1981 жылы, алғашқы Каслкомер Уэлли жарысы Жаңа жыл күні Килтаун төңірегінде 5 шақырымдық кросс-трассада өтті. Барлық қатысушылар лайықты аяқ киім – резеңке етік киюі міндетті. Осыдан кейін шара кеңейді, ал 1982 жылы алғашқы шеру парады өтті. Шара сол дәстүр бойынша жалғасады, шеру парадын «Жарыс тұлғасы» ашады, содан кейін Уэлли жарысы басталады. Жылдар бойы жарысқа қатысқан тұлғалардың арасында жергілікті бұрынғы олимпиадалық боксшы Мик Даулинг, Михеал О Мюрчертай, Ронан Коллинз, Джимми Маги, Майкл Каррут, Томми Уолш және жарыс аттарын жаттықтырушы Джим Болгер болды. Жыл сайынғы шара жергілікті, ұлттық және халықаралық қайырымдылық қорларға қаражат жинау үшін өткізіледі.

Геология

Лайнстер көмір алабы (Кэстлкомер үстірті) – жоғары карбон кезеңінің құмтастары, сазтастар және тақтатастардан тұратын, төменгі карбон кезеңінің әктастарымен қоршалған тау жыныстарының шеткі бөлігі. Бұл тау жыныстары 300 миллион жыл бұрын қалыптасып, Кэстлкомер және айналасындағы аймақтардың негізін құрайды. Аймақтың геологиялық тарихы көмір өндіру және кірпіш өндіру өнеркәсіптерінің дамуына жағдай жасады. "Көмірдегі іздер" – қаладағы тұрақты, интерактивті мультимедиалық көрме, ол Кэстлкомер көмір кен орындарының тарихын, карбон кезеңінің алып батпақ ормандарында көмірдің қалыптасуынан бастап 1969 жылға дейін жұмыс істеген шахталарға дейін баяндайды. Көрмеде тас көмір кезеңінің өсімдіктер мен жануарлардың қазбалары, кен өндіру артефакттары, модельдер, аудиовизуалдық материалдар және тас көмір кезеңінің өсімдіктер мен жануарларының нақты көлеміндегі реконструкциялары қолданылып, оқиға суреттеледі.

Саясат

Dáil Éireann сайлауында Каслкомер 5 депутатты (TD) сайлайтын Карлоу-Килкенни сайлау округінің құрамына кіреді. Жергілікті басқару органы – Килкенни округінің кеңесі. Каслкомер және оның айналасындағы ауылдық жерлер Килкенни округінің жергілікті сайлау аймағын құрайды, оған Аттанах, Бэллирагет, Каслкомер, Клог, Клогхаринка, Монеенро, Мотелл және Муккали елді мекендері кіреді.

Туининг

Каслкомер Францияның солтүстік-батысындағы Бретань аймағының Коте д'Армор департаментіндегі Пенвенан қаласымен туысқан. 1999 жылдың қыркүйегінде қала әкімі Фернан ле Дюк бастаған делегация Каслкомерге келді, және Каслкомерді Пенвенанмен ресми түрде туыстыру туралы келісімге қол жеткізілді. 2000 жылдың сәуірінде Туыстық шартына Пенвенан қаласында, ал 2001 жылдың сәуірінде Каслкомер қаласында қол қойылды. Содан бері екі қаланың мектеп оқушылары мен қоғамдық ұйымдары туризм, спорт, өнер, мәдениет және білім алу мақсатында бір-бірін қонаққа шақырып келеді.